Кіріспе
Француз тарихшысы (1842–1905)
Альфред Николя Рэмбо (2 шілде 1842 – 10 қараша 1905) – француз тарихшысы.
Өмір
Альфред Николас Рамбо Бесансон қаласында дүниеге келді. École Normale Supérieure-де оқығаннан кейін Германияда білімін аяқтады. Ол жас ғалымдардың бірі болды, олардың арасында Эрнест Лавис, Габриэль Монод және Гастон Пари болды, олардың ынтасы Рейннен тыс жерде қолданылатын ғылыми зерттеудің қағидаттары мен ұйымымен оятылды және олар өздерін Францияда жоғары білім беруді қайта құру жоспарына арнауға дайын болды. 1868 жылы құрылған École des Hautes Études-те репетитор болып тағайындалды. Оның зерттеулері сол кезде Орта ғасырдың Византия кезеңіне бағытталған және осы кезеңге ол өзінің докторлық диссертациясына арнаған екі диссертация жазды: De byzantino hippodromo et circensibus factionibus (француз тілінде Revue des deux mondes үшін «Le monde byzantin; le sport et l'hippodrome», 1871) және L'Empire grec au Xe siècle, Constantin Porphyrognete (1870). Бұл соңғы еңбек әлі күнге дейін жақсы авторитет ретінде қабылданады және Рамбо Византия кезеңінің шебері ретінде танылды; бірақ «Диген Акритас» туралы бір мақаланы қоспағанда, «Revue des deux mondes» (1875), және Михаэль Пселус туралы басқа бір мақала «Revue Historique» (том. III, 1876), Рамбоның зерттеулері Шығыс басқа аймақтарына бағытталды: Франко-Прус соғысы оған бірнеше лекция курстарын өткізу идеясын берді, олар кітаптарға айналды: «La domination française en Allemagne; les Français sur le Rhin, 1792–1804» (1873) және «L'Allemagne sous Napoleon I. 1804–1811» (1874). Ол Ресейдің рөлін мұқият бақылады және көп ұзамай осы державамен жақсы келісімнің Франция мүддесіне қаншалықты пайдалы болатынын байқады. Осыған байланысты ол орыс тарихын зерттеуге бел буды, оның тілін, институттарын және әдет-ғұрыптарын үйрену үшін Ресейде қалды. 1874 жылы Киевте өткен 3-ші археологиялық конгресске қатысып, ол туралы «Revue des Deux Mondes» журналына баяндама жазды. Қайтып оралғаннан кейін ол «Русь эпикасы», «Дума» зерттеуін, украиндық эпикалық әндерді (1876), қысқа, бірақ өте жақсы «Русь тарихы» 1877 жылға дейін (1878; 5-ші басылым, 1900), «Француз және орыс, Москва және Севастополь 1812–1854» (1876; 2-ші басылым, 1881) және, ақыр соңында, «Рекуль де Инструкция датталған елшілерге» (ж. VII және IX, 1890 және 1891) еңбектерін жариялады. Ол сыртқы саясатты қарастырудан кейін өзінің «Русские и пруссианцы, война семи лет» (1895) еңбегін жариялауға мәжбүр болған жоқ, бұл еңбек, қатаң зерттеулерге негізделген болса да, танымал болды. Каен (1871) және Нанси (1873) өнер факультеттерінде тарихты оқытқаннан кейін, оны Сорбоннаға шақырды (1883), онда ол қазіргі заманғы тарих кафедрасын бірінші болып басқарды. Осы уақытқа дейін ол саясатқа кірісіп кеткен еді; ол Жюль Ферридің кабинетінің басшысы болған (1879–1881), бірақ бұл оны әдеби жұмысынан алаңдатпады. Осы жағдайларға байланысты ол өзінің «Француз өркениетінің тарихы» (2 том, 1885, 1887; 9-шы басылым, 1901) және «Франциядағы қазіргі өркениет тарихы» (1888; жаңа басылым, толыққанды қайта қаралып, 1906) еңбектерін жазды және IV ғасырдан бастап қазіргі күнге дейінгі жалпы тарихтың бас редакторы болды. Бұл үлкен жұмыстың жоспары Эрнест Лавиздің көмегімен жасалды, бірақ оның орындалуын толыққанды Рамбо бақылады. Ол өзінің терең білімімен Шығыс тарихының қызықты тарауларын қосты. 1885 жылы Рамбо Дж. Р. Силидің «Ағылшын империясының кеңеюі» еңбегінің француз тіліндегі аудармасын жариялады, ал алғы сөзінде Англияның колонияларды иелену арқылы құдіретін арттыра алатынына баса назар аударды. Ол Ұлыбритания үлгісінде Ұлы Францияның пайда болуын күтті. Осы идеямен ол танымал зерттеушілер немесе саяси адамдар жазған очерктер сериясын халыққа ұсынуды қолға алды: «La France coloniale, histoire, geographie, commerce» (1886; 6-шы басылым, 1893). Дюбс департаментінің сенаторы болғаннан кейін (1895–1902), Рамбо 1896 жылдың 29 сәуірінен 1898 жылдың 28 маусымына дейін Мемлекеттік білім беру министрі лауазымын атқарды және осы лауазымда Жюль Ферридің білім беру жұмысын жалғастыруға тырысты, оның естелігіне ол әрқашан адал болды. Ол өзінің бұрынғы басшысына кітап арнады («Жюль Ферри», 1903), бұл Францияның қоғамдық білім беруді ұйымдастыруға және отарлы империя құруға күш салғандарының құнды куәлігі; бірақ бұл адалдық оған кейбір жауларды да әкелді, олар біраз уақыт бойы оның Институттың мүшесі болуына кедергі келтірді. Ақыры, ол 1897 жылдың 11 желтоқсанында ғылымдар академиясының мүшесі болып сайланды, өмірін баяндаған (жұмысы. XXII, 2-серия, осы академияның естеліктері). Оның көптеген қызығушылықтары тіпті оның мықты денсаулығын тозумен аяқталды, ол 1905 жылы Парижде қайтыс болды.