Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Іргетас, толқын қорғағыш немесе көпір ретінде қолданылатын үлкен құрылым – жағалау құрылысының бір түрі. Моль – әдетте тастан салынған, екі су алабын бөліп тұратын, іргетас, толқын қорғағыш немесе көпір ретінде пайдаланылатын массивті құрылым. Оның үстіне ағаштан жасалған іргетас орнатылуы мүмкін, ол ағаштан жасалған іргетасқа ұқсас болады. Алайда, мольдің ерекшелігі – нағыз іргетастың сияқты су астынан еркін өте алмайды. Ең ежелгі моль – б.з.б. 2500 жылға дейін салынған, Қызыл теңіздегі ежелгі Египет порты кешені Wadi al Jarf-та табылған. Бұл сөз орта француз тілінен келген, ал түпкілікті түбірі латын тіліндегі "mōlēs" сөзі, яғни "үлкен масса", әсіресе тас. Оның түбірі "молекула" және химиялық өлшем бірлігі "моль" сөздерімен ортақ.
Massive structure used as a pier, breakwater, or causeway
a type of coastal structure
A mole is a massive structure, usually of stone, used as a pier, breakwater, or a causeway separating two bodies of water. A mole may have a wooden structure built on top of it that resembles a wooden pier. The defining feature of a mole, however, is that water cannot freely flow underneath it, unlike a true pier. The oldest known mole is at Wadi al Jarf, an ancient Egyptian harbor complex on the Red Sea, constructed ca. 2500 BCE. The word comes from Middle French mole, ultimately from Latin mōlēs, meaning a large mass, especially of rock; it has the same root as molecule and mole, the chemical unit of measurement.
Сан-Франциско шығанағы
Калифорниядағы Сан-Франциско шығанағы аймағында бірнеше мольдер болған, олар біріктірілген жолдар және ағаш пирлер немесе тіреулер түрінде шығыс жағалаудан созылып, «Кіл жүйесі», «Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолы» (екі), және «Батыс Тынық мұхиты темір жолы» сияқты әртүрлі темір жолдар пайдаланған: «Аламеда молі», «Окленд молі» және «Батыс Тынық мұхиты молі». Темір жолдар жолдарды ұзарту арқылы ылғалды лайлы жерлерден шығып, шығанақтың терең суларына жете алды, олар шығанақ паромдарымен жүзуге болатын. 1890 жылы «Аламеда молінен» ашық көпір арқылы пойыз құлап, бірнеше адам қаза тапты. Сан-Франциско шығанағындағы төрт мольдің ешқайсысы бүгінгі күнге дейін сақталмаған, бірақ олардың әрқайсысының тас жол бөліктері порттық және өнеркәсіптік даму үшін үлкен батпақты жерлерді толтыруға пайдаланылды. 1947 жылы Сан-Францискодағы «Bayview Hunters Point» ауданындағы Сан-Франциско әскери кеме құрылысы кемежайында үлкен «Хантерс Пойнт» порталды кранын орналастыру үшін үлкен моль аяқталды. Мольді салу үшін үлкен мөлшерде топырақ қажет болды.
In the San Francisco Bay Area in California, there were several moles, combined causeways and wooden piers or trestles extending from the eastern shore and utilized by various railroads, such as the Key System, Southern Pacific Railroad (two), and Western Pacific Railroad: the Alameda Mole, the Oakland Mole, and the Western Pacific Mole. By extending the tracks the railroads could get beyond the shallow mud flats and reach the deeper waters of the Bay that could be navigated by the Bay Ferries. A train fell off the Alameda Mole through an open drawbridge in 1890 killing several people. None of the four Bay Area moles survive today, although the causeway portions of each were incorporated into the filling in of large tracts of marshland for harbor and industrial development. A large mole was completed in 1947 at the San Francisco Naval Shipyard in the Bayview Hunters Point neighborhood of San Francisco to accommodate the large Hunters Point gantry crane. The mole required of fill.
Дюнкерк эвакуациясы
Дюнкерктегі сыртқы портты қорғайтын екі бетонды моль 1940 жылдың мамыр-маусымында Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық және француз әскерлерін эвакуациялауда маңызды рөл атқарды. Германия бомбалауынан портты пайдалану мүмкін болмай қалды және әскерлерді жағажайлардан жеткілікті жылдамдықпен шығаруға болмайтыны анық болды. Теңіз капитаны Уильям Теннант теңіз жағалауындағы топтарды басқару және эвакуацияны ұйымдастыру үшін жағаға жіберілді. Теннанттың Шығыс мольді әскерлерді алып кету үшін пайдалану идеясы өте табысты болды. Мольдер ешқашан кемелерді қабылдауға арналмаған, бірақ осыған қарамастан, Дюнкерктен құтқарылған әскерлердің көп бөлігі осылай шығарылды. Шығыс мольдің құрылыс бастығы Джеймс Кэмпбелл Клаустон сол жердегі адамдардың ағынын ұйымдастырып, реттеді.
The two concrete moles protecting the outer harbour at Dunkirk played a significant part in the evacuation of British and French troops during World War II in May to June 1940. The harbour had been made unusable by German bombing and it was clear that troops were not going to be taken directly off the beaches fast enough. Naval captain William Tennant had been placed ashore to take charge of the navy shore parties and organise the evacuation. Tennant had what proved to be the highly successful idea of using the East Mole to take off troops. The moles had never been designed to dock ships, but despite this, the majority of troops rescued from Dunkirk were taken off in this way. James Campbell Clouston, pier master on the east mole, organised and regulated the flow of men on that site.
Черчилль кедергілері
Черчилль кедергілері – Оркни аралдарындағы төрт дамбадан тұратын жүйе, олардың жалпы ұзындығы 2,4 шақырымды (1,5 миль) құрайды. Олар Оркни материгін солтүстікте Оңтүстік Роналдсей аралымен, Бюррей және кішігірім Лэмб Холм мен Глимпс Холм аралдары арқылы жалғастырады. Бұл дамбалар 1940 жылдары Скапа-Флоудың тұрақ орнын қорғау мақсатымен теңіз қорғанысы ретінде салынған. Олар 1939 жылы неміс U-47 суасты қайығының шабуылынан HMS Royal Oak кемесінің батып кетуінен кейін, бұрынғы батып тұрған кемелер мен суастыға қарсы торлардың қорғанысын бұзып өтуі салдарынан салынды. Қазір бұл дамбалар А961 тас жолын Киркваллдан Бёрвикке дейін жалғайтын көліктер жүретін жол ретінде пайдаланылады.
The Churchill Barriers are a series of four causeways in the Orkney Islands with a total length of 1.5 miles (2.4 km). They link the Orkney Mainland in the north to the island of South Ronaldsay via Burray and the two smaller islands of Lamb Holm and Glimps Holm. The barriers were built in the 1940s as naval defences to protect the anchorage at Scapa Flow. They were commissioned following the sinking of HMS Royal Oak in 1939 by German U boat U 47 which had penetrated the existing defences of sunken blockships and anti submarine nets. The barriers now serve as road links, carrying the A961 road from Kirkwall to Burwick.
Сегіз стадион
Ежелгі дәуірде ескендіриялық қалада, Египеттің Александрия қаласында б.з.б. 3 ғасырда Фарос аралына қосылу үшін алып жол салынды, онда Фарос шамшырағы орналасқан. Бұл жол Александрияның теңіз жағалауын екі бөлек портына бөліп, порттарды күшті батыс жағалау ағысынан қорғауға мүмкіндік берді. Хептастадион Фарос халқы тұрған кезде су құбыры ретінде де пайдаланылған деп саналады, ал геофизикалық зерттеулер оның ежелгі қаланың жол желісінің бір бөлігі болғанын көрсетеді. 1517 жылдан бастап Османлылар бұл жерде қала салды. Жол құрылысы 1663 жылдың тамызында басталды және бірнеше жыл бойы губернаторлардың алмасуымен жалғасты. Жақсы порт болғандықтан, қала кейіннен британдық теңіз стратегиясында Гибралтар атқарған рөлді ойнауға болатын еді. Алайда, Парламент Танжер гарнизонын ұстаудың құнына қатысты алаңдаушылық білдірді, ал 1680 жылға қарай король Карл II теңіз қорғанысына қаражат бөлінбесе, Танжерді тастап кетумен қорқытты. 1683 жылы Джейш әл Рифинің шабуылы ағылшындарды Танжерден кетуге мәжбүр етті. Патша қаладан кетуге, қамалдарды қиратуға, портты жоюға және әскерлерді эвакуациялауға құпия бұйрық берді. Сэмюэл Пеппс эвакуацияға қатысып, оның жазбасын қалдырды.
Notable in antiquity was the Heptastadion, a giant mole built in the 3rd century BC in the city of Alexandria, Egypt to join the city to Pharos Island where the Pharos lighthouse stood. The causeway formed a barrier separating Alexandria's oceanfront into two distinct harbours, an arrangement which had the advantage of protecting the harbours from the force of the strong westerly coastal current. The Heptastadion is also believed to have served as an aqueduct while Pharos was inhabited, and geophysical research indicates that it was part of the road network of the ancient city. Silting over the years upon which the Ottomans built a town from 1517 onwards. Work began on the mole in August 1663 and continued for some years under a succession of Governors. With an improved harbour the town could have played the same role that Gibraltar later played in British naval strategy. However, Parliament expressed concern about the cost of maintaining the Tangier garrison, and by 1680 King Charles II had threatened to give up Tangier unless the supplies were voted for its sea defences. A crippling blockade by the Jaysh al Rifi finally forced the English to withdraw from Tangier in 1683. The King gave secret orders to abandon the city, level the fortifications, destroy the harbour, and evacuate the troops. Samuel Pepys was present at the evacuation and wrote an account of it.
Тас жағалаулар
Тас жағалаулар кейде моль деп аталады. Белгілі бір мысал – Венециядағы Моло. Онда Дож сарайы және теңізге қақпа құрайтын екі бағана орналасқан. Оны Каналетто сияқты суретшілер көптеген рет бейнелеген.
Stone quaysides are sometimes called moles. A well known example is the Molo in Venice. It is the site of the Doge's Palace and two pillars which form a gateway to the sea. It has been depicted numerous times by artists such as Canaletto.
Намибия
Намибияның жағалауындағы Свакопмунд қаласында 1899 жылы волнорез салынған. Инженер Ф. В. Офтлофф жобалаған бұл құрылыс қаланың портын дамыту мақсатында болған. Бірақ Бенгела ағыны үнемі құмды волнорезге шөгізіп, ол мүйіске айналған. Содан бері жақын жердегі аймақ «Моль жағажайы» деп белгілі танымал демалыс орнына айналды.
In Swakopmund, on the coast of Namibia, a mole was built in 1899. Designed by the engineer F. W. Oftloff, it was intended to develop the city's harbour. However, the Benguela Current continually deposited sand onto the mole until it became a promontory. The adjacent area has since become a popular leisure beach, known as the Mole Beach.