Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кемежай (/w:r:f/, /hw:r/f/ w:h)orf) (немесе кемежайлар) – кемелердің жүк немесе жолаушыларды тиеу және түсіру үшін портың жағалауында, өзен немесе каналдың жағасында орналасқан құрылыс. Мұндай құрылымға бір немесе бірнеше тұрақ (кеме тоқтау орны) кіреді, сондай-ақ кемелерді күтіп-қызмет көрсету үшін қажетті айлақтар, қоймалар немесе басқа да жабдықтар болуы мүмкін. Кемежайлар көбінесе қайықтардың тоқтаған жерлерінен тұратын қатарлы порттар деп есептеледі. Шегір кемежай жағалауға бойлық бағытта толық ұзындығымен жалғастырылған.
Structure on the shore of a harbor or on the bank of a river or canal where ships dock
A wharf (/w//o:r//f//, //hw//o:r//f/ w(h)orf) ( or wharfs), quay (/k//iː/ kee, also /k//eɪ//, //k//w//eɪ/ k(w)ay), staith, or staithe is a structure on the shore of a harbour or on the bank of a river or canal where ships may dock to load and unload cargo or passengers. Such a structure includes one or more berths (mooring locations), and may also include piers, warehouses, or other facilities necessary for handling the ships. Wharves are often considered to be a series of docks at which boats are stationed. A marginal wharf is connected to the shore along its full length.
Шолу
Кемежайлар әдетте бекітілген платформадан, көбінесе тіреулерден тұрады. Коммерциялық порттарда уақытша сақтау үшін қоймалар болуы мүмкін: жеткілікті болған жағдайда, суға жақын жерде салынған бір кемежай мен бір тоқтау орны қолданылады; ал сыйымдылықты арттыру қажет болса, бірнеше кемежайлар немесе бірнеше тоқтау орны бар үлкен кемежай салынады, кейде суға қарай созылып тұрады. Пірлер көбінесе жүктің салмағы немесе көлемі аз болған жағдайларда қолданылады, олар судың ішінде емес, үстінде орналасқан. Кіші және заманауи кемежайлар кейде су деңгейінің өзгеруіне қарамастан, кеме деңгейінде ұстап тұру үшін жүзбелі құрылғыларға (понтонға) орнатылады. Күнделікті тілде "quay" термині Ұлыбританияда, Канадада, Австралияда, көптеген басқа да Ұлттар Достастығы елдерінде және Ирландия Республикасында жиі қолданылады, ал "wharf" термині АҚШ-та көбірек таралған. Кейбір жағдайларда "wharf" және "quay" терминдері пір, тоқтау орны немесе тұғырды білдіруі мүмкін. Лондон сияқты ескі порттарда (бір кезде 1700-ге жуық кемежай болған) көптеген ескі кемежайлар тұрғын үйге немесе кеңсеге айналдырылды. Англиядағы алғашқы теміржолдардың кейбіреулері жүк тиеу пункттерін "кемежайлар" деп атаған. Бұл термин теңіз саласынан алынған. Кемежайдың басқарушысы "кемежайшы" деп аталған.
A wharf commonly comprises a fixed platform, often on pilings. Commercial ports may have warehouses that serve as interim storage: where it is sufficient a single wharf with a single berth constructed along the land adjacent to the water is normally used; where there is a need for more capacity multiple wharves, or perhaps a single large wharf with multiple berths, will instead be constructed, sometimes projecting over the water. A pier, raised over the water rather than within it, is commonly used for cases where the weight or volume of cargos will be low. Smaller and more modern wharves are sometimes built on flotation devices (pontoons) to keep them at the same level as the ship, even during changing tides. In everyday parlance the term quay is common in the United Kingdom, Canada, Australia, and many other Commonwealth countries, and the Republic of Ireland, whereas the term wharf is more common in the United States. In some contexts wharf and quay may be used to mean pier, berth, or jetty. In old ports such as London (which once had around 1700 wharves) many old wharves have been converted to residential or office use. Certain early railways in England referred to goods loading points as "wharves". The term was carried over from marine usage. The person who was resident in charge of the wharf was referred to as a "wharfinger".
Кеме айлағы
Кемежай сөзі көне ағылшын тіліндегі hwearf сөзінен шыққан, ол көне голланд тіліндегі werf сөзімен туыс. Екі сөз де "аула" мағынасын білдіріп дамыды, яғни жұмыс істеуге арналған ашық орын, мысалы, кеме жасаушылық (голландша: scheepswerf) немесе ағаш кесу орталығы (голландша: houtwerf). Алғашқыда werf немесе werva ескі голланд тілінде (werf, wer ескі фриз тілінде) әлі құрылысы аяқталмаған, қоныстанған жерді (қазіргі ағылшын тіліндегі "аула" сияқты) немесе терпті білдірген. Бұл Саундертондағы Министрлік кемежайының атын түсіндіруге болады, ол Хай-Уайкомбтың сыртында, су көзіне жақын емес жерде орналасқан. Бұл түсіндірмені Англиядағы көптеген жерлердегі атауларында "wharf" сөзінің голландтық ықпалы бар аймақтарда кездесетіні, мысалы, Норфолк кеңдіктеріндегі жерлерде де қолдау табады.
The word wharf comes from the Old English hwearf, cognate to the Old Dutch word werf, which both evolved to mean "yard", an outdoor place where work is done, like a shipyard (Dutch: scheepswerf) or a lumberyard (Dutch: houtwerf). Originally, werf or werva in Old Dutch (werf, wer in Old Frisian) simply referred to inhabited ground that was not yet built on (similar to "yard" in modern English), or alternatively to a terp. This could explain the name Ministry Wharf located at Saunderton, just outside High Wycombe, which is nowhere near any body of water. In support of this explanation is the fact that many places in England with "wharf" in their names are in areas with a high Dutch influence, for example the Norfolk broads.
Стайт
Англияның солтүстік-шығысы мен шығысында "staith" немесе "staithe" (норвейд тілінен – түсіру платформасы) термині де қолданылады. Бұл екі термин тарихи түрде географиялық айырмашылыққа ие болған: Нортумбрия Корольдігінің солтүстігінде көне ағылшын тіліндегі "staith" жазуы қолданылса, Данелавтың оңтүстік аймақтарында даниялық "staithe" жазуы қолданылған. Екеуі де бастапқыда пирс немесе кемежайды білдірген. Уақыт өте келе, Нортумбрияның солтүстік көмір кеніштері кемелерге көмір тиеу үшін арнайы "staith" ны құрыстырып, олар жай ғана кемежайлардан өзгешелену үшін "staith" жазуын қабылдады: мысалы, Гейтсхедтегі Данстон Staiths және Норфолктегі Бранкастер Staithe. Дегенмен, "staith" термині кемелер мен баржаларды тиеу үшін қолданылатын көмір сияқты көлемді тауарларға арналған тиеу шұңқырларын немесе пандустарды ғана білдіруі де мүмкін.
In the northeast and east of England the term staith or staithe (from the Norse for landing stage) is also used. The two terms have historically had a geographical distinction: those to the north in the Kingdom of Northumbria used the Old English spelling staith, southern sites of the Danelaw took the Danish spelling staithe. Both originally referred to jetties or wharves. In time, the northern coalfields of Northumbria developed coal staiths specifically for loading coal onto ships and these would adopt the staith spelling as a distinction from simple wharves: for example, Dunston Staiths in Gateshead and Brancaster Staithe in Norfolk. However, the term staith may also be used to refer only to loading chutes or ramps used for bulk commodities like coal in loading ships and barges.
Кейн
Quay сөзінің түп-тамыры протокельт тілінде жатыр. Қазіргі француз тіліндегі quai сөзінің ықпалымен қазіргі түріне өзгергенге дейін орта ағылшын тілінде key, keye немесе caye деп жазылған. Бұл сөз, өз кезегінде, ежелгі норман тіліндегі cai (ежелгі француз / француз тіліндегі chai "шарап қоймасы") сөзінен шыққан. Француз тіліндегі quai термині пикард немесе норман француз тілі арқылы галликалық caio сөзіне, ал соңғысы протокельт тіліндегі *kagio "қоршау, жабу" сөзіне дейін жетеді. Қазіргі замандағы туыс сөздердің қатарында уэльс тіліндегі cae "қоршау, егістік" және корн тіліндегі ke "қоршау" сөздері бар.
Quay, on the other hand, has its origin in the Proto Celtic language. Before it changed to its current form under influence of the modern French quai, its Middle English spelling was key, keye or caye. This in turn also came from the Old Norman cai (Old French / French chai "wine cellar"), The French term quai comes, through Picard or Norman French, from Gaulish caio, ultimately tracing back to the Proto Celtic *kagio "to encompass, enclose". Modern cognates include Welsh cae "fence, hedge" and Cornish ke "hedge",