Кіріспе

Американдық саясаткер және педагог (1927–2016)

Стивен Джон Брэдемас-младший (2 наурыз 1927 – 11 шілде 2016) – Индиана штатынан шыққан американдық саясаткер және педагог. Ол 1977 жылдан 1981 жылға дейін Демократиялық партияның АҚШ Өкілдер палатасының көпшілікке басшысы (Whip) қызметін атқарды, бұл АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі ретіндегі жиырма жылдық мансабының аяқталуы болды. Мектептерге, өнерге және гуманитарлық ғылымдарға қатысты көптеген федералды заңдарды, соның ішінде маңызды заңнамалық жетістіктерін қоса алғанда, ол 1981 жылдан 1992 жылға дейін Нью-Йорк университетінің 13-ші президенті болып қызмет етті, ал кейіннен Нью-Йорк Федералдық резервтік банкінің кеңесінің мүшесі және төрағасы болды. Одан бөлек, ол Нью-Йорк қор биржасының және Рокфеллер қорының кеңесіне де мүше болды.

Ерте өмір және мансап

Брэдемас 1927 жылы Индиана штатының Мишавака қаласында грек иммигрант әкесі Стивен Джон Брэдемас пен американдық анасы Беатрис Гоблдің отбасында дүниеге келді. Оның әкесі мейрамхана иесі болған, ал анасы бастауыш мектеп мұғалімі болған. Ол жазда анасының әкесімен, Канаданың мектептер басқармасының басшысы және үлкен кітапханаға ие болған адамымен бірге өткізген. Брэдемас Индиана штатының Саут-Бенд қаласындағы Орталық орта мектебін үздік бітіруші ретінде аяқтады. Ол АҚШ Әскери-теңіз күштерінде екі жыл қызмет етті, ол Милуоки, Висконсин штатында орналасқан. Ол Гарвард университетінде оқыды, онда "А" бағасымен, magna cum laude және Phi Beta Kappa құрметімен бітірді, сондай-ақ Адамс Хаусының мүшесі болды. Оның Гарвардтағы дипломдық жұмысы "Мексикадағы синаркист қозғалысы: АҚШ үшін салдары" 1949 жылдың сәуір айында жарияланды. Ол Родс стипендиясын жеңіп алып, Оксфордтағы Брасеноз колледжінде оқыды, онда әлеуметтік ғылымдар бойынша D.Phil. дәрежесін алды.

Конгресс қызметі

Брэдемас 22 жыл (1959–81) Индиана штатының 3-ші округінен АҚШ Конгресінің өкілі болды, соңғы төрт жылы – Палатаның көпшілікке қатысты жетекшісі. Конгресте ол Білім беру және еңбек комитетінің мүшесі болды, онда сол кезде қабылданған мектептерге, колледждерге және университеттерге қатысты федералдық заңнаманың көп бөлігін жазуда жетекші рөл атқарды; қарттар мен мүмкіндігі шектеулі адамдарға көрсетілетін қызметтер; кітапханалар мен мұражайлар; сондай-ақ өнер мен гуманитарлық ғылымдар саласында. Брэдемас – Конгреске сайланған алғашқы грек-американдық мүше, Олимпиа Сноу, Пол Цонгас және Пол Сарбанес сияқтылар одан кейін сайланды. 1965 жылғы Ұлттық өнер қоры (NEA) мен Ұлттық гуманитарлық ғылымдар қоры (NEH) құру туралы заңнаманы бірлесіп дамытқан Брэдемас он жыл бойы оларға қатысты ведомстволық құзыреті бар конгресс комиссиясына төрағалық етті. Ол «Өнер, гуманитарлық ғылымдар және мәдени істер туралы», «Өнер және артефакттарды сақтандыру туралы», «Мұражайлар қызметі туралы», «Кітапханалар қызметі және құрылысы туралы», «Кітапханалар және ақпараттық қызметтер жөніндегі Ұлттық комиссия туралы», «Барлық мүгедек балаларға білім беру туралы», «Алкоголь және есірткіге қарсы білім беру туралы» және «Халықаралық білім беру туралы» заңдардың бастамашысы болды. Сонымен қатар, ол 1965 жылғы «Бастауыш және орта білім беру туралы», 1972 және 1976 жылғы «Жоғары білім беру туралы» заңдарды (студенттерге көмек көрсетуге бағытталған) және Ұлттық білім беру институтын құру туралы шараны бірлесіп жазды. 1963 жылдың желтоқсан айында Studebaker компаниясы Индиана штатының Саут-Бенд қаласындағы автомобиль құрастыру зауыттарын жапты, нәтижесінде 5000-нан астам адам жұмыссыз қалды. Брэдемас Вашингтондағы байланыстары арқылы Studebaker зауыты жабылғаннан кейін Саут-Бенд аймағының қалпына келуіне көмектесті. 1964 жылы үкіметтен 81 миллион долларлық келісім алғаннан кейін Kaiser Jeep компаниясы Studebaker-ден Чиппева даңғылындағы жүк көліктері зауытын сатып алып, көптеген адамдарды әскери және почта көліктерін құрастыру жұмысына қайта орналастырды. Бүгінде Чиппева зауыты қолданылмай тұрғанымен, Kaiser Jeep және American Motors Corporation компанияларының мұрагері – AM General компаниясы Мишавака қаласында (Индиана штаты, Саут-Бендтен шығысқа қарай) әскери Humvee және Hummer H1 және H2 машиналарын шығарады. Бұл 1960 жылдардың ортасында Джон Брэдемас жасаған жұмыстардың нәтижесінде мүмкін болды. Брэдемас 1980 жылғы 4 қарашада республикалық Джон Хиллерге қайта сайлауда жеңіліп қалды, бұл нәтиже ұлттық саяси ахуал мен Рональд Рейган мен Джимми Картердің арасындағы президенттік сайлау кампаниясының әсерінен туындады.

Білім беру саласындағы мансап

Конгресстен кеткеннен кейін Брэдемас Нью-Йоркке көшіп, 1981 жылдан 1992 жылға дейін Нью-Йорк университетінің президенті болып қызмет етті. 1990 жылы ол Конгресс тапсырған екі партиялық тәуелсіз комиссияның тең төрағасы болды. Ол президент Билл Клинтон тарапынан өнер және гуманитарлық ғылымдар жөніндегі президенттік комитетінің төрағасы болып тағайындалды, сондай-ақ Ұлттық демократия қорының төрағасы және Америка Құрама Штаттары Бас бақылаушысының кеңесшілер тобының мүшесі болды. Киноактриса Полетт Годдард өзінің көп миллиондық мүлігін, көбінесе Брэдемаспен достығының арқасында, Нью-Йорк университетіне қалдырды.

Негізгі құралдар мен тақталар

Брэдмас өнерден бастап жоғары білім, сыртқы саясат, жұмыс орындары және шағын бизнес, тарихи құжаттар мен мұрағаттар, ғылым, технология және мемлекеттік басқару сияқты түрлі салалардағы бірқатар кеңестер мен ұлттық комиссияларда қызмет етті. Ол американдық Дичли қорының төрағасы болды, сондай-ақ Вашингтондағы Америка ғылымды дамыту қауымдастығының ғылым, технология және Конгресс орталығының тең төрағасы болды. Брэдмас Нью-Йорк Федералдық резерв банкінің басқарма төрағасы, сонымен қатар Гарвард университетінің, Нью-Йорк қор биржасының, Рокфеллер қорының және Дүниежүзілік шіркеулер кеңесінің орталық комитетінің мүшесі болды. Ол Америка өнер және ғылым академиясының және Афина академиясының мүшесі. Брэдмас бірнеше корпоративтік кеңесте, сондай-ақ Александр С. Онассис қоғамдық игілік қорының, Америка өнер кеңесінің, Ұлттық саясат орталығының және Испан институтының кеңестерінде де қызмет етті. Брэдмас 47 колледж мен университеттен құрметті дипломдар алды. Ол сонымен қатар Америка академиясы мен өнер және әдебиет институтының өнерге ерекше үлес қосқаны үшін жыл сайынғы сыйлығымен марапатталды. Оксфордтағы Брэденоз колледжінің ортақ бөлмесі Брэдмас атымен аталатын бөлмеде орналасқан.

Кейінгі өмірі

2011 жылдың 3 қазанында Испания королі Джон Брэдемасқа Католик Изабелла орденін табыс етті, бұл елге пайда келтірген қызметтері үшін берілетін испандық азаматтық орден. Брэдемас 2016 жылдың 11 шілдесінде 89 жасында дүние салды. Ол Конгресс зиратында жерленген. Одан соң әйелі Мэри, дәрігер қалды.

Мұра

Саут-Бенд қаласының бас пошта кеңсесі оның құрметіне ресми түрде "Джон Брэдемас атындағы пошта кеңсесі" деп аталды.