Кіріспе

2002 жылы Аугустен Берроуздың естеліктері. "Қашықпен жүгіру" – американдық жазушы Аугустен Берроуздың 2002 жылғы естелік кітабы. Кітапта Берроуздың ерекше балалық шағы және анасы – темекіге тәуелді, болашақ ақын оны психиатрының үйіне жібергеннен кейінгі өмірі туралы әңгімелеуде. "Қашықпен жүгіру" кітабы сегіз апта бойы "Нью-Йорк Таймс" бестселлер тізіміне енді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Қашықпен жүгіру Берроуздың жасөспірімдік кезеңін қамтиды, ол 12 жасынан бастап балалық өмірінің қысқаша шолуынан кейін басталады. Бэроуз балалық шағын таза және тәртіпті үйде өткізеді, киімдері, шашы, аксессуарлары туралы мағынасыз және үлкен әлеуетке ие, ата-анасы үнемі артында ұрысып тұрады. Ата-анасы ажырасып, анасы өзінің жыныстық қатынасына күмән келтіре бастағанда, Берроузды анасының психиатры доктор Финчпен бірге өмір сүруге жібереді. Финч өзінің "заңды" әйелі Агнеспен, сондай-ақ екі биологиялық және бір асырап алынған балаларымен және кейбір пациенттерімен бірге тұрады. Ережелер мүлдем жоқ, әр жастағы балалар өздері қалаған нәрсені істейді, мысалы, жыныстық қатынас, темекі шегу және марихуана, билікке қарсы көтеріліс. Финчтің пікірінше, 13 жастағы балалар өз өмірлеріне өзі жауапты болуы керек. Алайда, Финчтер отбасында кездесетін дисфункционалдық проблемаларды Берроуздың анасы жиі кездесетін психоздық эпизодтар жеңеді. Финчтер үйі - Бэроуз шыққан үйге параллель әлем. Бұл жерде жуылған ыдыстарда тарақандар жүреді, жыл бойы тұрып жатқан шыршалар, Бароуз баспалдақпен жүруден қорқады, өйткені олар оның астында құлап қалады деп ойлайды, және еш нәрсеге тыйым салынбайды. Ақырында, Финч Құдай онымен оның нәжісі арқылы сөйлеседі деп сендіреді және осы хабарларды түсінуге тырысу үшін күрәлік түрін дамытады. Финчтің екінші үлкен қызы Хоуп мысығы өліп бара жатқанына сенгенде, оны төрт күн бойы киіз үй себетінде ұстайды. "Хоуп Фрейд мысық лейкемиясынан және қартайғаннан қайтыс болды деді, мен Фрейдтің 4 күн бойы тамақ пен сусыз кір жуатын себет астында тұрып қалғандығы үшін деп ойладым". Бэроуздың анасы эмоционалды жағынан құрғақ, шамадан тыс, өзімшіл және ақыр соңында ата-ана болуға қабілетсіз ретінде көрсетіледі. Ол жергілікті дін қызметкерінің әйелімен жыныстық қатынаста болады, ол мектептен қашып кеткен кезде Бэроузқа кездейсоқ кездеседі. Бұл қарым-қатынас аяқталғаннан кейін, Берроуздың анасы басқа бір бай афроамерикан әйелмен қарым-қатынас жасайды. Бұл қарым-қатынас - дауыл-дауыс пен тұрақсыз. Бір кезде олардың үйінде Сесар есімді психикалық ауру бар, ол анасының күйзелісінен кейін оның "атасы" болып табылады. Сезар Берроузды ұйықтап жатқанда зорлауға тырысады, бірақ сәтсіз (сезар кітабының соңында Финчтермен бірге тұруға кеткенде, ол Финчтердің қыздарының біріне жыныстық қатынас үшін ақы төлейді, содан кейін үйден шығуға мәжбүр болады). Анасының ең үлкен психоздық оқиғасы Доротимен (оның серіктесі) үйден бәрін алып шығып, Берроуз араласуға тырысқанда оған шабуыл жасайды. Бұл кейінірек "жол сапары" және Берроуздың анасын төсекке байлауға әкелетін оқиғалармен аяқталады. Берроуз доктор Финчтің асырап алған 33 жастағы ұлы Нил Букманға өзінің гей екенін айтады. 13-15 жаста Бэрроуз Букменмен ашық және ашық жыныстық қатынаста болады. Бұл Букмен жас баланы оральдық жыныстық қатынасқа мәжбүрлегеннен басталады. Оның анасы да, Финчтер отбасының басқа мүшесі де олардың қарым-қатынасына алаңдаушылық танытпайды. Берроуз Букманға зорлық-зомбылық жасады деп айыптаумен қорқыта отырып, оған күш салуға тырысады. Букман жас жігітке құмар, бірақ Берроуз олардың қарым-қатынасында проблемалар бар (Букманның сүйіспеншілігіне мұқтаждық танытудан бастап оны қорлау немесе одан қашуға ұмтылу кезеңінде), бұл Букманды одан әрі құмартады. Кейін Букман Нортгемптоннан Нью-Йоркке кетеді және оны табу үшін қолдан келгеннің бәрін жасаса да, Берроуз немесе Финчтер одан ешқашан естімеді. Берроуз Финчтің қызы Наталимен тығыз қарым-қатынас жасайды, ол кітаптың басында оны ұнатпаса да, өзінен бір жас үлкен. Олар барлық нәрсені бірге жасайды, жұмыс іздеуден бастап, шарлауықтың артына жүгіруден бастап, ас үйдің төбесін бұзуға дейін. Олар ақыры Финчтер үйінен бірге кетеді. Кітап соңында Берроуз Наталимен бірге өз пәтерінде тұрып жатқанда, ол дәрігерді өзінің психоздық сезімдерінен айыру үшін мейманханада зорлағаны үшін айыптап, анасы мен Финч арасында таңдау жасауды сұрайды. Ол әлі де Финчтің отбасын және анасын өзінің отбасы деп санайды және ол өзін жақтап алуға мәжбүрлей алмайды, бірақ ол Финчтің анасын зорлағанына сенімді. Кітаптан келтірілген Берроуз былай дейді: "Осылай, мен Финчті оқыған құрт болдым ба? Әлде мен өзімнің ақылсыз анамның баласы ма едім? Ақырында, мен екеуінің де біреуі емес екенімді түсіндім".

Кейіпкерлер

Аугустен Берроуз Деирдра мен Норманның ұлы, 13 жасында психоздық анасының психиатры, доктор Финчпен және оның отбасымен бірге тұруға жіберіледі және ақырында Финч отбасына қол қойылады. Оның жеңіл күйдегі маңдай-тесігі бар. Ол Финч үйінде Нилмен қарым-қатынасқа түседі, анасының психикалық жағдайымен күресіп, Финчтердің ақылсыз және лас өмір сүру жағдайларымен өмір сүруге тырысады. Ол доктор Финчтің кіші қызы Наталимен жақын қарым-қатынаста. Ол шашты өңдеуге деген құштарлығын білдіреді, өзінің аты шашты өңдеу өнімдерінің желісіне жазылуын қалайды. Дидре Берроуз Дидре - Аугустеннің анасы және Норманмен ажырасуға дейін үйленген. Ол ақыл-есінің тұрақсыз ақын, ажырасқаннан кейін жергілікті дін қызметкерінің әйелімен қарым-қатынасқа түседі. Ол Огастенге мектептен босатылуы үшін өзін-өзі өлтіруге тырысып жатқандай етіп көрсетуге рұқсат береді. Ол министрдің әйелі күйеуінен ажыраспағаннан кейін, жасөспірім қызмен қарым-қатынаста болады. Доктор Финч Дидренің психиатры, Натали мен Хоуптың әкесі және Агнес Финчтің "ері". Агнес пен доктор Финч үйленгенімен, доктор Финч әртүрлі әйелдермен қарым-қатынаста болады, олардың бәрін ол әйелі деп атайды, Агнес оның "заңды" әйелі ғана және оны түсінбейді дейді. Доктор Финч Аугустенді қабылдап, кейіннен заңды түрде асырап алады, Деирдра Аугустеннің аналық эмоциялық стрессін жеңе алмайтындығына шешім қабылдады. Доктор Финчтің психиатриялық әдістері өте дәстүрлі емес; ол бейтаныс түрде емделушілерді емдейтіннің орнына, оларға таңбаланбаған дәрі-дәрмектер беріп, оларды алаңдататын әдістерді қолданады және жалпы алғанда олардың дені сау емес мінез-құлқын көтермелейді. Нил Букман Доктор Финчтің асырап алған ұлы. Берроуз Финчтермен қоныс аударғаннан кейін көп ұзамай 33 жастағы Нил 13 жастағы Берроузбен жыныстық қатынасқа түседі. Ол Бэроузға ғашық болады және оны қатты қорғайды, ол мұндай сезімдерді сирек қайтарады, бірақ онымен қарым-қатынасын сақтап қалады. Оның ғашық болуы ақырында маңдайға айналады және ол Берроузға үнемі, егер Берроуз оны тастап кетсе, өлетінін айтады. Натали Финч Доктор Финч пен Агнестің кіші қызы, ол мемуарлар бойына жабайы, тәртіпсіз және еркекпен жыныстық қатынаста болған, 11 жасында бірінші рет қолмен жұмыс істеген. Ол Берроуздан бір жасқа ғана үлкен, олармен ол ақырында жақсы достар болады. Норман Берроуз Дидренің қатыгез және алкогольді күйеуі және Аугустеннің әкесі. Оның Дирдремен қатыгез, қысымшылық қарым-қатынасы оның тұрақсыздығының және Аугустеннің қиын өмірінің басты себептерінің бірі болып табылады. Кейінірек Аугустен онымен байланысуға тырысқанда, оның телефон қоңырауларына мән берілмейді, бұл одан әрі алыстауға әкеледі. Агнес Финч Финч балаларының анасы және доктор Финчтің әйелі. Оның отбасыдағы рөлі кіші, ол әйелі немесе анасы емес, көбірек қызметші қыз ретінде қызмет етеді. Үй ішіндегілердің ешқайсысы оған құрмет көрсетпейді, тіпті оны тыңдамайды да, үнемі "ауызын жаб" деп айтады. Хоуп Финч Наталидің үлкен әпкесі. Ол доктор Финчтің кеңсесінде рецепционист болып жұмыс істейді және Финч отбасында Бэроузбен дос болған алғашқы адам. Ферн - Дирдре Берроуздың алғашқы сүйіктісі. Ол - діни қызметкердің әйелі, балалары бар, және Дидремен қарым-қатынасын жасырады. Ферн отбасын тастаудан бас тартқанда, олардың қарым-қатынасы бұзылады. Дороти - жас, африкалық американдық, доктор Финчтің бұрынғы пациенті, ол Дейрдренің екінші сүйіктісі болады. Дорридің ақыл-ойы да тұрақсыз болғандықтан, ол Дидренің бұзық мінез-құлқын көтеріп, қызықтырады. Ол ақшаны өртеп, ваннаға шыны сынықтарын салып, бәрін жасайды.

Фильмге бейімделу

2006 жылы Райан Мерфи режиссерлік еткен "Кішімен жүгіру" фильмінің экранизациясында Алек Болдуин, Аннет Бенинг, Браян Кокс, Джозеф Файннс, Эван Рейчел Вуд, Джилл Клейбург, Гвинет Пэлтроу және Джозеф Кросс Берроуз рөлінде ойнайды. Фильмнің сюжеті ана мен ұлы арасындағы қарым-қатынасқа негізделген.

Құқықтық іс

2005 жылы Массачусетс штатындағы доктор Родольф Х. Туркотттың (1919-2000) отбасы Берроуз бен оның баспасына қарсы шағым түсіріп, оның мінез-құлқын қорлауды және жеке өмірін бұзуды айыптап, сотқа берді. Олар кітапта суреттелген Финч отбасының негізі екенін, бірақ Берроуз олардың іс-әрекеттерінің әртүрлі сипаттамаларын ойлап шығарған немесе асыра сілтегенін мәлімдеді. Ол әлі күнге дейін естеліктер, ол естеліктер ретінде сатылады, олар оны естеліктер деп жүз пайыз мақұлдады. Аугустен Берроуз қайшымен жүгіру туралы Берроуз және оның баспасы, Сент-Мартинс Пресс, 2007 жылдың тамызында Туркотттер отбасымен келісімге келді. Туркотттер жеке өмірге қол сұғып, жамандағандары және эмоционалды күйзелістер үшін 2 миллион доллар зиянды талап еткен; Туркотттер "Кішімен жүгіру" көбінесе ойдан шығарылған және сенсациялық түрде жазылған деп мәлімдеді. Бэроуз өз жұмысын "толықтай дәл" деп қорғады, бірақ автордың жазбасында жұмысты "кітап" (мемориалдың орнына) деп атауға, болашақ басылымдардағы мақтау парағын Түркотттер отбасының сипатталған оқиғалар туралы қарама-қайшы естеліктерін тану үшін өзгертуге және Түркотттер отбасына "қалайда болмасын зиян келтіргені" үшін өкінетінін білдіруге келісті. Берроуз келісімге қол қойып, өзін ақталғандай сезінді. "Мен бұл кітапты жазғаным үшін мүлдем өкінбеймін. Ал соттың шешімі менің жағымда болды. Мен кітаптың бір сөзін де өзгерткен жоқпын. Бұл әлі де естеліктер, олар оны естеліктер деп сатуға шығады, олар оны естеліктер деп жүз пайыз мақұлдады". "Кішімен жүгіру" кітабының болашақ басылымдарында автордың жазбалары мен алғыс хаттар беттерінде өзгертілген тіл болады. Алғыс хаттар деген беттің: "Менің үрім-бұтағымның әр мүшесіне өз үйіне қабылдап, өз адамдары ретінде қабылдағаны үшін алғыс айтамын", - дегені келесідей сөздермен ауыстырылды: "Менің үрім-бұтағымның әр мүшесіне өз үйіне қабылдап, өз адамдары ретінде қабылдағаны үшін алғыс айтамын. Мен олардың естеліктері мен осы кітапта баяндалған оқиғалар туралы естеліктері мендікінен өзгеше екенін түсінемін. Олар жақсы, адал, еңбекқор адамдар. Кітаптың мақсаты отбасына зиян келтіру емес еді. "Қалшымен жүгіру" кітабын басып шығару мен оны сатудан туындаған кез келген қасақана зияндылық үшін мен де, менің баспагерім де өкінудеміз". Сонымен қатар, автордың жазба бетінде, бірақ отбасы келіскендей, басқа жерде "кітап" сөзі "мемори" сөзін алмастырды. Бұл шығарма әлі күнге дейін мұқабасында, титул бетіне және басқа жерлерге мемуар ретінде сипатталады.