Кіріспе

Американдық автор (1960 жылы туған)

Дэвид Джеймс Пелцер (1960 жылғы 29 желтоқсанда Сан-Францискода, Калифорния штатында туған) – бірнеше автобиографиялық және өзін-өзі жетілдіру кітаптарының авторы. Ол Кэтрин Роерва Кристен Пелцер (1929–1992) мен Сан-Франциско қаласындағы өрт сөндіруші Стивен Джозеф Пелцердің (1923–1980) ұлы. Пелцердің кітаптарында балалық шағындағы бірнеше жыл бойы бастан өткерген зорлық-зомбылық, соның ішінде анасының үнемі жасаған жамандықтары мен ұрып-сапалаулары туралы айтылады. Ол, анасы мұны ойын деп ойлаған. Оның мұғалімдері 1973 жылғы 5 наурызда 12 жасар Пелцерді күтімге алуға жіберген кезде араласты. 1979 жылы, 18 жасында, ол АҚШ Әуе күштеріне қабылданып, Перс шығанағы соғысында қызмет етті. 1980-ші жылдары Пелцер өзінің бірінші әйелі Пэтсиге (лақап аты) үйленді, олардан ұлы дүниеге келді. 1996 жылы ол 1996 жылғы Жазғы Олимпиаданың эстафеталық жалынын алып жүрді. Пелцер мен Пэтси ажырасып, көп жылдар өткен соң ол өзінің редакторы болған Марша Донохоеға үйленді.

Балалық шақтағы тәжірибелері

Пелцердің «Бұл деп аталатын бала» атты кітабында бала кезіндегі ауыр зорлық-зомбылықты өз көзқарасынан баяндайды. Ол анасының 4 жастан 12 жасқа дейін оны физикалық және эмоционалдық жағынан қалай қорлағанын жазады. Анасы оны аштырып, аммиак ішуге мәжбүр еткенін, ішін пышақтағанын, қолын газ плитасында күйдіргенін және өз құсығын жеуге мәжбүр еткенін айтады. Әкесі Пелцер мен оның алкогольге тәуелді анасы арасындағы жанжалдарды шешуге немесе тоқтатуға белсенді түрде араласқан жоқ екенін де атап өтеді. 1973 жылы 12 жасында оны асырап алуға берді. Оның екінші кітабы «Жоғалған бала» – асырап алу отбасында өткен кезеңді қамтиды. Кітаптарында ол туыстарын лақап аттармен атайды. Пелцерді үйден алып шыққан кезде ол бұрыннан-ақ ауыр психикалық жарақат алған еді. Бұл Пелцердің өсіп келе жатқанда дұрыс емес мінез-құлық көрсетуіне әкелді. Басты зорлық-зомбылық тоқтағанымен, ол әлі де психикалық ауыртпалыққа тап болды. Жастық шағында ол махаббат сезімін бастан кешіруге тырысты. Асырап алу отбасында болу және зорлық-зомбылық көру оның өз отбасын және сүйіспеншілікті аңсауға себеп болды. Кейін ол әкесінің зорлық-зомбылыққа немқұрайлы қарағанын кешірді және анасына оны анасы ретінде жақсы көретінін, бірақ енді оны көрмейтінін жазып хат жолдады. Алайда ол хатты жібермес бұрын анасы қайтыс болды. Өмірінің соңына дейін ол зорлық-зомбылықтан жартылай жазылды, бірақ басынан өткендерді ешқашан ұмытпады. Қазір ол басқаларға қиындықтар мен зорлық-зомбылықтан арылуға көмектесетін өзін-өзі жетілдіру кітаптарын жазады. Пелцердің інісі Ричард Б. Пелцер өзінің өмірбаяны «Бауырластың саяхаты» атты кітабын жариялады, онда оның өзінің тәжірибесі туралы айтылады. Р. Пелцер кітабының соңында ата-ананың қалай зорлық-зомбылыққа ұшыратуға бейімделетінін және адам рухының қалай жеңіп шығатынын көрсетуді мақсат еткенін айтты.

"Ол" деп аталатын баланың қабылдануы

Оның "Бұл" деп аталатын бала" атты алғашқы кітабы сәтті болды және қызығушылық тудырды. Бір оқырман былай деді: "Бұл кітап маған өмірімде осындай жағдайға тап болған жалғыз мен емес екенімді көрсетті. Мені түсінетін адамдар бар екенін білдім." Жазушы Дэвид Плоц Slate журналында жариялаған мақаласында Пелцерді сынады. Мақалада Плоц Пелцердің ата-анасы қайтыс болғандықтан, олардың бейнесі қалай көрсетілгеніне қатысты пікір білдіре алмайтынын айтады.

Қиындықтар

Америка кітапханалар қауымдастығы мәліметінше, "It деп аталған бала" кітабы АҚШ-та жиі тыйым салынған және оған қарсы шыққандар көп болған. 2010 мен 2019 жылдар аралығында ең көп сынға ұшыраған кітаптар тізімінде бұл кітап 36-шы орынды иеленді.

Дау

2002 жылы Пэт Джордан The New York Times Magazine журналында Пельзердің естеліктерінің сенімділігіне күмән келтіретін даулы мақала жазды. Ол «Пелзер өзінің зорлық-зомбылығын керемет еске түсіреді, бірақ осы зорлық-зомбылықты растайтын ештеңе есіне алмайды», мысалы, анасы туралы ешқандай мәлімет есінде жоқ деді. Пельзердің кіші інісі Стивен Пелзер оның кітабына қарсы шығып, ешқандай зорлық-зомбылық болмағанын жоққа шығарды және Пелзердің «өрт шығарғаны үшін және дүкеннен ұрлық жасап ұсталғаны үшін» асырап алуға берілгенін айтты. Сондай-ақ, Пелзердің психологиялық себептермен АҚШ Әуе күштерінен босатылғанын мәлімдеді. The Guardian газетіндегі мақалада Джеральдин Беделл оқиғаның алдыңғы жағына сену қиын болатынын, себебі оқиғаның арқа жағындағы кейбір мәліметтер жетіспейтінін атап өтті, бірақ «негізінен Пельзер шындықты айтып отыр» деген пікірде болды. Бірақ ол «кейінгі екі кітабында көзге түсетіндей, асыра сілтеулер бар» екенін де айтты. Романның барлық егжей-тегжейлі мәліметтерінің рас екендігіне қатысты алаңдаушылықтан гөрі, ол авторлардың тіпті өздерінің зорлық көрген балалық шақтары туралы жазуға бейімділігіне көңіл бөлді. Пельзерді Андреа Эшворт, Дженнифер Лаук, Мартин Амис және Тони Торнтон сияқты, өздерінің зорлық-зомбылық тарихтарын қызықты стильде жазып пайда табуға тырысатын авторлармен бірге топтастырды. Бірақ ол «жыныстық зорлықтан зардап шеккендермен жұмыс істейтін ұлттық және жергілікті ұйымдардың» осы жағдайлардағы шындықты бейнелеуді бағалайтынын да айтты. Мотивациялық спикер ретінде ол орта мектеп оқушыларымен және ересектермен төзімділік концепциясы туралы сөйлейді.