Кіріспе

1978 жылғы естеліктер мен жарияланым Кристина Кроуфордтың "Mommie Dearest" – әйгілі «Оскар» жүлдесінің иегері актриса Джоан Кроуфордтың асырап алған қызы Кристина Кроуфордтың жазған естеліктері мен жарияланымдары. 1978 жылы жарық көрген бұл кітап Джоан Кроуфордты қатыгез, психикалық тұрақсыз және ішімдікке тәуелді ана ретінде көрсетуіне байланысты көп дау тудырды. Джоан Кроуфордтың екінші егіз қыздары, үй шаруашылығы қызметкерлері мен отбасы достары оны сенсациялық ойдан туған шығарма деп қарастырды. 1981 жылы Фэй Данауэй басты рөлде ойнаған осы аттас фильмге түсірілді.

Қысқаша мазмұны

Кітапта Кристина Джоан Кроуфордтың кино мансабына отбасылық өмірінен гөрі әлдеқайда көп мән бергенін, ал Джоанның 1960-шы жылдары алкоголизмге ұшырағанын айтады. Ол сондай-ақ Джоанның түрлі ер адамдармен сексуалдық қатынаста болғанын және Кристинадан оларды "аға" деп атауын талап еткенін мәлімдейді. Кристинаның айтуынша, Джоанның үстемдік танытушы мінез-құлқы оның ересек өміріне дейін жалғасқан, Джоан 1960-шы жылдары Кристинаның актерлік мансабына қызғанышпен қараған, тіпті Кристина жатырша кистасын жою операциясынан кейін қалпына келген кезде "Сырлы дауыл" телесериалындағы оның рөлін өзіне алған. Кітап Кристинаның анасы қайтыс болғаннан кейін өзі мен ағасы Кристофердің "оларға ғана белгілі себептермен" мұрадан әдейі айырылғанын білуімен аяқталады.

Реакциялар

1978 жылы жарық көрген бұл кітап үлкен әжім тудырды. Кроуфордтың бірқатар достары "Маған ең жақыны" кітабында келтірілген оқиғалардың шындығына күмән келтірді. Олардың арасында Ван Джонсон, Катарина Хепберн, Сезар Ромеро, Боб Хоуп, Барбара Стенвик, Сидни Гиларофф, Энн Блайт, Гэри Грей және Мирна Лой болды. Кроуфордтың бірінші күйеуі Дуглас Фэрбенкс: "Мен "Маған ең жақыны" кітабында естіген Джоан Кроуфорд мен сол кезде таныған Джоан Кроуфорд емес" деді. Кроуфордтың басқа қыздары Синди мен Кэти кітапта сипатталған оқиғалардың ешқайсысын көрмегендерін немесе бастан өткермегендерін көп рет айтты. Кристофер Кроуфорд Жоанның өзін зорлағанын тікелей айтпаса да, "Шындығында, ол маған қамқорлық жасады деп ешқашан сенбедім" деді. Кроуфордтың ұзақ жылдар бойы қарсыласы болған Бетт Дэвис кітапты сынап, "Мен Мисс Кроуфордтың жанкүйері емеспін, бірақ, керісінше, оның талантына құрмет көрсеттім және қазір де құрметтеймін. Бірақ ол қызының жазған осы жеккөрінішті кітабына лайық емес. Оның есімін ұмытып қалдым. Қорқынышты" деді. Лиз Смит "The Baltimore Sun" және басқа да газеттерде, оның синдикатталған бағанасында жазған: "Мен Джоанның балаларын 'қалыптастыру' әрекеттерінде жаңылысқанын сенгім келеді, ол көптеген ұлы жұлдыздар сияқты мақтанқор және өзіне ғана бейім болған, бірақ ұрып-сапалау және ақыл-есінен жаңылу туралы әңгімелер тым қиялдаушылық болды". Джоан Кроуфордтың 50 жылға жуық хатшысы болған Бетти Баркер де Джоан қатаң болғанымен, Кристина мен Кристоферге ешқандай зорлық көрсетілмегенін айтты. 1981 жылдың 28 мамырында Кристинаның әпкесі Кэти Кроуфорд ЛаЛонд "Good Morning America" бағдарламасында Кристинаның айыптауларын жоққа шығарды. Ол эфирде: "Анамыз өте жылы адам еді. Бізге қажет болғанда әрқашан бізбен бірге болды. Ол жұмыс істейтін ана еді, бірақ бізге әрқашан уақыт табатын. Ал "Маған ең жақыны" – бұл тамаша ойдан туған туынды. Кристина, шынымен, басқа отбасында болған болу керек" деді. 1981 жылдың қазан айында "People" журналында "Ол жаман ба, әлде мейірімді ана ба? "Диарэст" Джоан Кроуфордтың асырап алған балалары арасында дау тудырды" деген мақала жарияланды. Сұхбат барысында Кэти Кроуфорд ЛаЛонд: "Кристина Джоанның жаман болғанын айтады, ал мен ол жақсы адам болды деймін", - деді. Ол былай деп жалғастырды: "Өзінің анасына осылай істейтін адамға қызығушылық таныта алмаймын. Бұл өте арамдық". Кроуфордтың басқа қызы Синди Кроуфорд Джордан 1979 жылы журналистерге: "Тинаның жазған осы ақымақ нәрселеріне адамдардың қалай сене алатынын түсінбеймін" деді. 1987 жылы жарық көрген өзінің өмірбаянында Мырна Лой: "Ол [Кристина] Джоан Кроуфорд болғысы келді. Менің ойымша, оның кейін жазған кітабының және басқа да нәрселерінің негізі осы. Мен Кристинаның ойының не жаратқанын, оның қиял әлемін көрдім" деді. Кристинаның күйеуі, продюсер Харви Медлински Кристинаның мемуарларына жауап ретінде: "Мен Джоан Кроуфорд туралы тек жақсы нәрселер айта аламын. Ол менің және Кристинаның үйленген кездемізге әрдайым жақсылық жасады" деді. "The Secret Storm" продюсері Глория Монти 1968 жылы ауырып қалған кезде Джоан Кристинаның телешоудағы рөлін "ұрлады" деген Кристинаның айыптамасына қарсы шықты. Монтидің айтуынша, Кристина осы жағдайға қатысты жалған айтқан. Монти өзінің және CBS-тің Джоаннан шоуда қызының орнын алмастыруды сұрағанын және Джоанның Кристина шоуға оралғанға дейін басқа актрисамен ауыстырылмауы үшін келіскенін айтты. Монти: "Мен Джоан Кроуфордтың сол қыздың өмірін және жұмысын сақтап қалу үшін бар күшін салғанын көрдім" деді. Хелен Хейс, Джун Эллисон және Винсент Шерман қатаң тәртіпке куә болғандарын мәлімдеді. Мысалы, Хейс пен Шерман өздерінің өмірбаянында Джоанның тым қатаң ата-ана болғанын айтты. Эллисон өзінің автобиографиясында Джоанның Кристинаны "уақыт өткізуге" жібергенін және жаза ретінде досының туған күніне бармауға рұқсат бермегенін куәлік еткенін айтты. Алайда, бұл адамдар ешқандай зорлық-зомбылық көргенін айтқан жоқ. 1998 жылдың 20 шілдесінде Кэти Кроуфорд ЛаЛонд өзінің әпкесі Кристина Кроуфордқа қарсы мінез-құлықты қорлау үшін сотқа шағым берді. ЛаЛонд өзінің сот ісінде "Mommie Dearest" кітабының 20 жылдық мерекелік турнесі кезінде Кристина сұхбаттасушыларға ЛаЛонд пен оның егіз қарындасы Синтия биологиялық бауырлары емес екенін және олардың асырап алуы ешқашан заңды болмағандығын мәлімдеді. ЛаЛонд Кристинаның бірде-бір талабының шындыққа сай келмейтінін айтып, сотқа егіз қыздардың туу туралы куәліктерін және асырап алу туралы құжаттамаларын қоса берді. Сот ісі кейін соттан тыс шешілді, 5000 доллар және сот шығындары төленді. Сол кезде егіздерді өкілдік еткен адвокат Ричард Орлоски: "Біз өзіміздің ойымызды дәлелдедік және оның асырап алынған әпкесі енді сөздері үшін жауапкершілікке тартылатынын білуі керек" деді.

Эпилог

1981 жылы кітап Фий Дунавей қатысқан фильмге бейімделді. Кристина фильм туралы жағымсыз пікір білдірді. Мысалы, Кристина анасы оны ұрғанын ешқашан айтқан емес; атап айтқанда, оны сым ілгішпен ұрғанын немесе анасы балтамен ағаш кесіп тастағанын ешқашан мәлімдемеген. Кристинаның кітабының соңғы беттерінен оның анасына өсиетінен бас тартып, «соңғы сөзді» айтуға рұқсат етпеу ниеті көрінеді. Биограф Фред Лоуренс Гюйлз кейінірек Кристинаның Кроуфорд қайтыс болғанға дейін кітабын жаза бастағанын хабарлады. Ол Жоан кітаптың мазмұнынан хабардар болғандықтан, қызын өсиеттен шығаруы мүмкін деген болжам жасады. Кейінірек Кристина «20 жылдық мерекелік басылымын» шығарды, онда 100 жаңа бет қосылып, түпнұсқа материалдың шамамен 50 беті алынып тасталды. Екінші басылымда түпнұсқа кітапта аталмаған нақты тұлғалардың есімдері көрсетілген және Кристинаның орта мектепті бітіргеннен бастап 1970 жылдарға дейінгі анасымен қарым-қатынасына көбірек назар аударылады. Сондай-ақ, оның бауырының тағдыры мен оның қатысуындағы бірнеше оқиғалар да сипатталады. Шағын баспа компаниясы шығарған екінші басылымда жаңа жарнамалық тәсілдер қолданылды. Бұл Кристинаның «Mommie Dearest» фильмінің тұсаукесерлерінде (кітабының бірінші басылымы бойынша) қатысуын және кітабының жаңа басылымы туралы лекция оқуын қамтыды. Кристина сондай-ақ, сахналық қойылымдарында Жоан Кроуфорд рөлін көптеген рет сомдаған драг-артисі Лыпсинкамен бірге оқылымдарға қатысты. 2017 жылы Кроуфорд лирик және композитор Дэвид Нельспен бірлесіп «Mommie Dearest» атты сахналық музыкалық бейімделуін жасады, ол Нью-Йорктегі Out of the Box Theatrics компаниясымен қойылды.

Басқа ақпарат құралдарындағы сілтемелер

Saturday Night Live 1978 жылы 16 желтоқсанда эфирге шыққан төртінші маусымның тоғызыншы эпизодында "Mommie Dearest" фильміне пароди жасаған скетчті көрсетті. Джейн Кертин Джоан Кроуфордты тез өзгеретін мінезді, ашулы және бәрін қадағалайтын адам ретінде бейнеледі. Гилда Раднер жас Кристинаның шамадан тыс үлкейтілген нұсқасын сөйлей алмайтын және мүмкін ақыл-жағынан кемтар ретінде ойнады, ол ерінін ісіріп, көзін қисайтып, түсірілім алаңының айналасында серуендеді. Бұл скетч Рождествоға жуық уақытта өтті, сонымен қатар Дэн Айкройд Кларк Гейбл, Билл Мюррей Кэри Грант, Ларайн Ньюман Кэтрин Хепберн және арнайы қонақ Эллиотт Гулд ойдан шығарылған Арчер Армстронг рөлінде ойнады. Виктория Бекхэм "Let Your Head Go" музыкалық видеосында әйгілі сым ілгіштерге жасалған сілтемені пайдаланды. PBS Kids американдық-канадтық телесериалының бір эпизодында "Caught In the Crosswires" деп аталатын бөлім көрсетілді, онда өте бай Мэйфи Кросвайр кейіпкері киімдерін сым ілгіштерге ілгені үшін үй шаруашылығын жүргізушісі Бейлиге айқайлайды. Ол: "Сым ілгіштер ме? Сым ілгіштер!?" деп бұйрады, содан кейін киімдерін ілгіштерден жұлып алып, жалаңаш қолымен ілгіштерді бүктеп тастады; бұл көрініс "Mommie Dearest" кітабындағы және оның фильмге бейімделуіндегі "сым ілгіштер" көрінісіне сілтеме жасады. Джоан Кроуфордтың қайтыс болғаннан кейін төрт жыл өткен соң, Blue Öyster Cult "Joan Crawford" әнін 1981 жылғы Fire of Unknown Origin альбомына қосты. Әннің соңғы үштен бірінде "Кристина" деп шақыратын дауыс естіледі, онда "Ана үйге келді" және "Анаға кел" деген сөздер айтылады. Фондық дыбыста "Жоқ" деген сөз қайта-қайта естіледі. Бұл кітапта сипатталған эпизодтарға сілтеме. 1989 жылы жарық көрген "Әкеңнің баласы: әйгілі әкесімен өмір сүрген ұлдың таң қалдыратын әңгімесі" кітабы Крис Эллиоттың балалық шағы туралы комедиялық әңгіме, ал оның әкесі, комик Боб Эллиотт оған қарсы пікір білдіреді. Бұл "Mommie Dearest" романының айқын пародиясы.

Басылымдар

Mommie Dearest, Christina Crawford, William Morrow & Co., 1978, қатты мұқаба. Mommie Dearest, Christina Crawford, Seven Springs Press, 1997, кеңейтілген басылым. Кітаптың 20 жылдық мерекелік басылымында 1978 жылғы түпнұсқа басылымнан алынып тасталған шамамен 100 бет қайта қосылды. Кристина Кроуфорд кітап құқығын қайта сатып алды.