Кіріспе

Rock & Rule (Солтүстік Америкадан тыс жерлерде Ring of Power деп аталады) – 1983 жылы түсірілген канадтық ересектерге арналған анимациялық музыкалық фантастикалық фильм. Фильмде Дон Фрэнкстің, Грег Салатаның және Сьюзан Романның дауыстары естіледі. Оны Майкл Хирш пен Патрик Луберт продюсерлік етті, ал Джон Хаффпенни мен Питер Саудер жазған сценарий бойынша Клайв А. Смит режиссерлік етті. Rock & roll музыкасын орталыққа қойған Rock & Rule Cheap Trick, Debbie Harry, Lou Reed, Iggy Pop және Earth, Wind & Fire тобының әндерін қамтиды.

Сюжет

Мок Сваггер, аңызға айналған рок музыканты, ерекше дауысты іздеп жүр, оның жиілігі басқа өлшемнен келген күшті жынды шығара алады, оның азайып бара жатқан танымалдылығы оны кек алу үшін әлемді жоюға және өзін өлмеуге итермелейді. Әлемді аралап, дұрыс дауысты іздегеннен кейін, ол өзінің туған қаласы Омтаунға оралады, бұл шалғайдағы, дауылдан қираған ауыл өзінің ерекше электр стансасымен танымал. Осы уақытта түнгі клубта Омар, Энгел, Диззи және Стретч шағын рок-топпен өнер көрсетеді. Ангел өзінің романтикалық баладасын көбінесе бос аудиторияға орындаған кезде, Мок оның ән салғандығын естиді; ол Ангелдің өзіне қажет дауысы бар екенін түсінеді, өйткені ол киіп жүрген сақина оның дауысына жауап береді. Мок Ангелді және топты қала сыртындағы сарайға шақырады, онда топ оған және оның көмекшілеріне, "Rollerskating Schlepper Brothers" Тод, Слизи және Зипке ресми түрде таныстырылады. Мок Омар мен Стречті гипноздық "Эдисон доптарымен" әрекетсіз етеді, ол Энджелді бақшада серуендеуге алып, оны өзіне қосылуға көндіруге тырысады. Ангел Моқтың нағыз ниеттерін білмесе де, ол өз тобынан кетуден бас тартады. Жеңілгенін мойындағысы келмеген Мок оны ұрлап, өзінің дилорын Нук-Йоркке алып барады, онда оның концертке маскаланған шақыруы орындалады. Моқтың үйінен шығарылғаннан кейін, топ Ангелге не болғанын біледі және олар ұрланған полиция машинасымен дилорды қадағалайды. Олар Нью-Йоркке жетуден бұрын шекара күзетшілері оларды ұстап алады. Бұл арада, Енджер Шлеперлердің әпкесі Синдерелланың көмегімен қашып құтылуға тырысады. Ауа желдету жүйесіне кіргенде, Энгел Моктің компьютерінде өз жоспарларын растағанын естіп алады. Осы уақытта компьютер Мокка жынды тоқтатудың жалғыз жолы "Бір дауыс, бір жүрек, бір ән" екенін айтады, бірақ Мок мұны кім жасай алатынын сұрағанда, компьютер "біреуі де жоқ" деп жауап береді. Айнджел мен Синди ғимараттан қашып, "Club 666" гравитациясыз би клубына барады, бірақ Шлепперлердің соңынан еріп жатқанын білмейді. Диззидің әпкесі Омар мен оның достарына кепілдікпен ақша төлейді және оларға клуб туралы айтады. Ангел мен Синдиді Моқтың пәтеріне алып кетеді, ал топ соңынан еруге тырысады. Омар ақырында Моққа тап болады, ол Моқты Ендiң сүйгеніне сендіріп, Омарды алдауға көшiрушiнi қолданады. Энджелді басқару үшін Мок топты тұтқындап, оны үлкен Эдисон допқа салып, өз талаптарын орындауға мәжбүрлейді. Сонымен қатар, олардың миын тазартып, жолдан тыс қалуларын қамтамасыз етеді. "Nuke York" концерті электр қуатының үзілуіне байланысты апатқа ұшырады. Себебі шақыру үшін титаникалық электр энергиясы қажет, Мок шақыруды Омтаунда, оның электр стансасында жеткілікті энергия бар жерге көшіреді. Осы арада Шлеппер ағайындыларының бірі Зип олардың іс-әрекеттерінің жақсы немесе жаман екендігіне балалық күмәнданатын болады, ал Мок оның уайымдары мен сезімдерін әдепсіз қабылдамайды. Концерт кезінде электр қуатының толығымен тапшылығы бүкіл қалаға әсер етеді. Сонымен қатар, Омар мен оның достары гипноздан оянады. Диззи Мок пен Энгелдің концертіне жарнама беретін плакат тауып алады, ал Стретч оны құтқару үшін онымен бірге қалады. Омар Мок пен Энгелді бірге көргенін мойындағаннан кейін, Диззи оған мұның бәрі ой ойыны екенін естеріне түсіруге тырысады. Омар Моқтың алдап кеткеніне әлі де сеніп, Диззи мен Стречтің концертті тоқтатуына көмектесуден бас тартады. Олар онысыз ұрланған полиция машинасымен барады, бірақ концертте тым кеш апатқа ұшырайды, өйткені Мок Ангелді ән айтуға және жынның өлшемдеріне портал ашуға мәжбүр етеді. Порталдан шыққан үлкен жын-шайтан барлық қатысушыларға апат әкеліп, төбелердің бір бөлігін қиратып, көрермендердің кейбіреулерін жалмап қояды. Бірақ Омар ойын өзгертіп, оған қарсы шайтандар шыға алмас бұрын, Ангелді оның электрондық бұғауларынан босатуға келеді. Жын Омарға шабуыл жасағанда, Зип Омардың өмірін құтқару үшін өзін құрбан етеді. Ендi жырлап, жынды қуып шығаруға тырысады, бірақ оның жалғыз дауысы оны кері итермелейді. Бірақ Омар Ангелмен үйлесімде болады, осылайша жаратылыс әлсіреп, жараланып, өз өлшемдеріне қайта оралады. Мокты порталға Тод лақтырады, ол Зиптің өлімі үшін жынның қолынан кек алады. Ол "біреу" деген сөздің жынды тоқтата алмайтындығын білдірмейтінін түсінеді; ол "бір дауыстың" жалғыз әрекет ететініне нұсқайды; қарсы сиқыр үшін екі дауыс пен екі жүрек ән салғандай қажет болды. Мұнан кейін Мок порталдың тереңдігіне түседі, ол өзін-өзі жауып тастайды. Көрермендер қарсыласу концерттің театрының бөлігі болғанын ойлайды, ал топ Мylar, Омтаун түнгі клубының менеджері, оларды жаңа супер рок-топ сенсациясы деп жариялағанда, олардың әнімен жеңіске жетеді.

Өндіріс

Rock & Rule – Нельвананың алғашқы анимациялық көркем фильмі және ағылшын тілінде түсірілген алғашқы канадалық анимациялық фильм (Квебектен 1955 жылы шыққан «Le Village enchanté» – елдегі алғашқы туынды). Фильм 1978 жылы «Дратс!» деген балалар фильмі ретінде түсіріле бастады. Нельвана фильмді қаржыландыруға және өндіруге 8 миллион доллар жұмсады. Алдын ала болжам өзгеріссіз қалды: адамзат жойылған, көшедегі мысықтар, иттілер және егеуқырлар ғана тірі қалған әлемде, егеуқырлардан пайда болған, көмескі мутант жаратылыстардан құралған апокалиптикалық рок-топ туралы оқиға. Алайда, оны дыбыс тақтасына қосудың орнына, Мок Ангелді гитараға айналдырып, оны дыбыстатып, жыртқыш аңды шақырып алды. Топ мультфильм кейіпкерлерін анимациялау оңай болады деп ойлады, бірақ фильм дамыған сайын олар бірте-бірте жанындағы адам сипатын алды, ал Голливудтағы таныстары көрермендердің жас ұрпағына бағытталған мазмұнға қарай бұруға ынталандырды. Фильм нақты сценарийсіз өндірілді, сондықтан топ кейінірек оқиғаның жаңа қабаттарын қосу үшін бос орындарды қалдырып, эпизодтарды жасады және жұмыс істеді. Өндіріс құны – студияның 8 миллион доллары – Нельвананы банкротқа жақын жеткізді. Фильмде 300-ден астам Nelvana аниматоры жұмыс істеді. Фильмнің бюджеті 3 миллион долларға артты. Анимация дәуір үшін ерекше жоғары сапалы болды, ал арнайы эффекттердің көп бөлігі фотографиялық техникаларға негізделген, себебі компьютерлік графика әлі бастапқы сатысында болды. Фильмде тек бірнеше сурет компьютер арқылы жасалды. Көркемдік көлемді арттыру үшін компьютермен басқарылатын көп жазықтық камера жүйесі құрылды. Бір эффект «бақытталған сызықтық фотосурет» деп аталды, онда жарқыраған эффекттерді жасау үшін арт жарықтандырылған анимация мен компьютермен басқарылатын камера біріктірілді.

Шығару

Аяқталғанға дейін Rock & Rule 1983 жылдың сәуірінде голливудтық MGM/UA киностудиясы сатып алды. Бірақ, олар анимациялық фильмге қызығушылық танытпады және оны 1983 жылдың 15 сәуірінде кинотеатрларда өте шектеулі көрсеттімге шығарды. Фильмде сексуалдық сипаттамалар мен дөрекі сөздер сияқты ересектерге арналған кейбір көріністер болғандықтан, оның жарнамасы ерекше жолмен жүргізілді.

Америка

Америкалық дистрибьютор, MGM/UA Entertainment Company, Омардың дауысын сомдаған Грег Салатаны ұнатпады және оны танымал актермен қайта дубляждауды, сондай-ақ фильмге бірнеше түзетулер енгізуді талап етті. Пол Ле Мат актер ретінде таңдалып алынды, Омардың қастық сөздері жойылды. Пролог та өзгертілді, кейіпкерлердің неліктен жануарлардың белгілерімен болғандығының себебі түсіндірілді. 1983 жылдың сәуір айында United Artists арқылы шыққан қайта өңделген фильм кассада көрермендер назарына ілікпеді. Осы қысқартылған нұсқасы тез арада VHS және LaserDisc форматтарында тарады (толық нұсқасы, ата-аналарға ескертулер қосылған). 1988 жылы Канадалық хабар тарату корпорациясы түпнұсқалық кескінді көрсетуді бастады, онда қосымша кадрлар, әртүрлі, айқын дыбыс жазбасы, Омардың бастапқы дауысы, балама кадрлармен ауыстырылған бастапқы кадрлар және аяғында Зиптің есін жинауының кадрлары бар болды.

Үй медиасы

Rock & Rule фильмінің үйге шығарылған түпнұсқа бейне көшірмелерін табу өте қиын. MGM/UA Home Video 1984 жылы VHS және Betamax форматтарында, ал 1986 жылы LaserDisc форматтарында фильмді шығарды. Бұл екі басылымның да өндірісі тез тоқтатылды. Фильмнің пираттық көшірмелері комикс фестивальдерінде сатылды, бірақ олардың кейбіреулерінде фильмді Ральф Бакши жасаған деп қате көрсетілген. Фильм үй развлегі нарығынан жойылғаннан кейін, көшірмелерді алудың жалғыз жолы – Nelvana компаниясына хат жолдап, фильмнің бейне көшірмесін жасау және жіберу үшін 80 доллар төлеу болды. 2005 жылдың 7 маусымында Unearthed Films фильмді алғаш рет DVD форматында шығарды. Бірінші дискте кинотеатрлық нұсқасы, ал екінші дискте фильмнің түпнұсқасы (алғашқы нұсқасы өртенгендіктен, VHS көшірмесінен алынған) және Rock & Rule фильміне шабыттандырған "The Devil and Daniel Mouse" телеарналық арнайы бағдарламасы кірді. Басқа мүмкіндіктерге "Билік сақинасы" кіріспе сахнасының басқаша нұсқасы және аяқталу сахнасының сәл өзгеше монтаждалған нұсқасы кірді. Сонымен қатар, 2001 жылғы жапондық "Электрлік аждаха 80.000 В" фильмінің трейлері де қосылды, оның авторы және режиссері Сого Иши. 2010 жылдың 28 қыркүйегінде Unearthed Films Blu-ray дискісін шығарды, онда фильмнің екі нұсқасы бар. Unearthed Films шығарған екі басылым да қазір өндірістен тоқтатылды. Nelvana 2019 жылдың 30 қарашасында фильмді өзінің Retro Rerun YouTube арнасына жүктеді (ол американдық VHS және LaserDisc форматтарында көрсетілді). 2022 жылдың сәуірінен бастап бұл жазба сайтта жекеленді (ал 2022 жылдың 17 наурызында Amazon MGM Holdings компаниясын сатып алғаннан кейін Amazon Prime Video-да қолжетімді болды, қазір Amazon MGM Studios деп аталады).

Тауарлар

MGM-нің фильмге қызығушылық танытпауы себепті, оны жарнамалауға көңіл толық берілмеді. Фильм "Түнгі ұшу" бағдарламасының бір бөлімінде еске алынды, онда Лу Рид сұхбат берді және Мок кейіпкерінің дауысы ретінде дұрыс емес көрсетілді. Marvel Comics фильмнен және оның түсірілімінен алынған түпнұсқа суреттері бар комикс нұсқасын "Marvel Super Special" №25-те жариялады. Комикс редакторының көмекшісі Майкл Хиггинстің сөзіне сүйенсек, фильмнің өзі шектеулі көрсетілгеніне қарамастан, комикс жақсы сатылды.

Қабылдау

Фильм көбінесе оң пікірлер алды. Spin Magazine журналы Rock and Rule фильмін "анимациялық фильмдерге түсірілген ең керемет ғалым-фантастикалық мюзикл" деп атады. The New York Times газетінің сыншысы Джанет Маслин: "Анимация ер адам кейіпкерлеріне өкінішті түрде иттің тұмсығын қосады. Дегенмен, көңіл-күйі беймәлім және шулы" деп мәлімдеді. American Film журналы оны "Instant Midnight Movie Award" сыйлығының үміткері деп сипаттады. Birmingham Mail газетінен Грэм Янг: "Диснейге қарсы, кемшіліктері бар, бірақ заманнан озған Rock & Rule графикалық романдар, анимациялық фильмдер және рок музыкасын ұнататын әркімді таң қалдырып, қуантады" деді. Vice сайтынан Майк МакПадден: "Ол өзінің артықшылықтарымен ләззат алады және күшті ностальгияны тудырады" деп жазды. Contact Music сайтынан Кит Брииз Rock & Rule фильмін "ерекше анимацияның шедеврі және жоғары амбициялық көрініс" деп сипаттап, анимациялық фильмдердегі жеңіске жеткен туынды деп атады. Содан бері фильмке адал жанкүйерлер пайда болды. Коммерциялық түрде жарық көрген жалғыз әндер – Cheap Trick тобының 1996 жылғы Sex, America, Cheap Trick жинағына енген үш әні, сондай-ақ Earth, Wind and Fire тобының "Dance, Dance, Dance" атты бірден-бір үлесі, ол 2012 жылы цифрлық сингл ретінде шығарылды, және Игги Поптың "Pain and Suffering" әні, ол 2019 жылы оның Zombie Birdhouse альбомының қайта шығарылуында бонус трек ретінде пайда болды (осы әннің мүлдем басқа жазбасы альбомның 1991 жылғы қайта шығарылуына енгізілген). Сонымен қатар, Дебби Гарри "Angel's Song" әнінің сөздерін өңдеп, оны "Maybe for Sure" деп атады, ол 1989 жылғы Def, Dumb & Blonde альбомында орын алды.

Сыни қабылдау

LA Weekly саундтректі "әртүрлі рок әндерінің жиынтығы" деп атады, ал "Earth, Wind & Fire's funky club jam 'Dance, Dance, Dance'" әні ең керемет трек деп танылды.