Кіріспе

Чарфилд темір жол апаты — 1928 жылғы 13 қазанда Англияның Глостершир графтығындағы Чарфилд ауылында болған қазалы темір жол оқиғасы. Лондон, Мидленд және Шотландия темір жолының (LMS) Лидс қаласынан Бристольге бағытталған түнгі почта пойзы Чарфилд темір жол станциясындағы төменгі қашқадан қорғайтын сигналдарда тоқтамады. Ауа райы тұманды болған, бірақ Чарфилдтегі сигнал берушіге тұманды сигналдарды қолдануға жеткілікті тығыз тұман болған жоқ. Жүк пойзы төменгі басты жолдан қашқаға ауыстырылып жатқан еді, ал бос жүк вагондарынан құралған тағы бір пойыз Бристоль (жоғары) бағытынан станса арқылы өтіп бара жатты. Почта пойзы жүк пойзымен соқтығысып, рельстен шығып, станцияның солтүстігіндегі көпірдің астындағы жоғары бағытталған пойызбен қақтығысты. Вагонды жарықтандыруға қолданылған газ тұтанды, нәтижесінде төрт вагон толығымен өртенді. Почта пойзының машинисі мен көміршісі стансаға жақындағанда алыстан жасыл сигналды көргендерін және осыған байланысты станцияны қорғайтын кіреберіс сигналдары да жасыл болды деп есептегендерін мәлімдеді; алайда, апаттан кейін сигналдарды тексеру көрсеткендей, алыстан берілген сигнал сары "сақтану" күйінде дұрыс көрсетілген. Машинист пен көміршіге кінә тағылды, бірақ олар кейіннен ақталды.

Өмірбаян

13 қазанның таңертеңінде Charfield арқылы үш төмен пойыз (LMS посылка және жүк пойыздары, сондай-ақ GWR жүк пойызы) өтетін болды. Екі жүк пойызы посылка пойызынан әлдеқайда баяу жылдамдықпен келе жатқан еді. Маңыздырақ посылка пойызының кешігуіне жол бермеу үшін, Charfield боксының сигнал берушісі Х. Баттон мен Berkeley Road Junction-ның (Charfield-ке дейінгі блок-пост) Р. Х. Смит екі жүк пойызын басқа жолға шығаруға келісті. Баттон LMS жүк пойызын Charfield-тегі қосым жолға, ал Смит GWR жүк пойызын Berkeley Road Junction-дағы қосым жолға жіберді. Посылка пойызы станциялар арқылы жылдам өтіп кетті. Wickwar-дың сигнал берушісі F. W Booking (Charfield-тен кейінгі сигнал беруші) Баттонға "секциядан шықты" деген сигнал берген соң, LMS жүк пойызын қосым жолдан шығуға рұқсат берді. Бірақ, осы пойыздың машинисі бұрын белгіленбеген Charfield-те бес минут суға толуға кетіп, Баттонды бұл туралы хабарламады. Осының салдарынан GWR жүк пойызының бастапқы жоспары өзгертілуге тиіс болды. Ал пошта пойызы Charfield-ке қарай жылдам жақындап келе жатқандықтан, Баттон LMS жүк пойызы кеткеннен кейін GWR жүк пойызын Charfield-тегі қосым жолға қайтаруға мәжбүр болды.

Қатысушы пойыздар

22:00-де LMS Лидстен Бристолге қарайтын жолаушылар мен пошта экспресі Мидленд темір жолының 3 4 4 0 кластың 714 нөміріндегі бу локомотивінен тұрды. Локомотив 6 дөңгелекті тендерді, 6 дөңгелекті посылкалық фургонды, жүк фургонын, аралас жолаушылар вагонын, екі үшінші сыныпты вагондарды, тағы бір аралас вагондарды, ТPO сұрыптау фургонын, ТPO тендерін, екі ТPO фургонын және жолаушылар тормоздық вагонын сүйреп келе жатқан еді. Осы вагондардың арасында посылкалық фургон, алдыңғы аралас вагон, екі үшінші сыныпты вагон және барлық төрт TPO вагонының жарығы жанғыш газбен жабдықталған. Барлығы, пойыздың ішінде осы вагондарда 23 газ баллоны тасымалданды. Тек алдыңғы жүк фургоны ғана электр жарығымен жабдықталған, ал артқы аралас және тормоздық вагондар газ жарығымен жабдықталған, бірақ бұрын жаңартылған. Барлық он бір вагон ағаштан жасалған және апат кезінде ескі болған, ең жаңасы 1915 жылы салынған жүк фургоны еді; ең ескі вагондар 1885 жылға дейін салынған TPO фургондары болды. Пойыздың алдыңғы екі вагонынан басқа барлық вагонда локомотивтен басқарылатын вакуумдық тежегіштер болды. Локомотивтің өзі де, оның тендері де тоқтатуға арналған бу тежегішімен жабдықталған. Екі тежегішті де локомотив кабинасынан, ал вакуумдық тежегіштерді күзетші вагонынан басқаруға болады. Локомотивте жүргізуші Э.Х. Олдингтон және көмірші Ф.С. Уант болды, ал пойыздың артқы жағындағы тормоздық вагонда күзетші Миллер отырды. Үшеуі де жақсы таныс және тәжірибелі еді. Олдингтон 1891 жылдан бері теміржолда жұмыс істеді, 1916 жылдан бері жүк пойыздарын, ал 1924 жылдан бастап жолаушылар пойыздарын жүргізді. Оның апатқа дейінгі соңғы жұмыс күні 12 қазан болды, ол күні ол 1:45-те Бирмингемнен Бристольге, содан кейін 7:40-та Бирмингемнен Бристольге баруға арналған пошта пойызын жүргізді. Олдингтон бұл бағытта жұмыс істеу тәжірибесіне ие болды, өйткені ол он бір апта бойы бес күнде бір рет жұмыс істеуге жоспарланған. Көмірші Ф.С. Уант 1917 жылдан бері теміржолда жұмыс істеді, соның ішінде тоғыз жыл мен үш тоқсан жыл көмірші болып жұмыс істеді және Олдингтонды 1926 жылдың желтоқсанынан бері білді. Олдингтоннан айырмашылығы, Уант бұл бағытта аз тәжірибелі болды, оған дейін оны тек 30 рет жүргізген. Күзетші Миллер 1921 жылдан бері теміржолда жұмыс істеді. Кешкі 9:15-те Great Western Railway (GWR) Oxley-ден Бристольге қарайтын жартылай жабдықталған жүк пойызы. Бұл пойыз GWR 4300 кластың 2 6 0 локомотивінің 6381 нөмірінен, 6 дөңгелекті тендерден, 49 жүк вагонынан және тормоздық вагоннан тұрды. Локомотив, тендер және алдыңғы он бес вагонда локомотивтен басқарылатын вакуумдық тежегіштер болды, бірақ қалған 34 вагонда тормоздық вагоннан басқарылатын тежегіштер болды. Бұл пойыздың экипажында локомотивте жүргізуші Гилберт және көмірші Х. Саттон, ал тормоздық вагоннан күзетші В. Фортуна болды. 4:45-те LMS Westerleigh-ден Gloucester-ге бос жүк пойызы 0 6 0 локомотивінен, 45 бос вагонынан және тормоздық вагонынан тұрды. Бұл пойыздың экипажында локомотивте жүргізуші Г. Хонифилд және көмірші А. Кларк, ал тормоздық вагоннан күзетші Каллауэй болды. Апатқа тікелей қатыспағанмен, тағы екі пойыз апатқа әкелген оқиғаларға қатысты, олар сағат 12:45-те Лестерден Бристольге баруға арналған посылкалық пойыз және сағат 10:35-те Washwood Heath-тен Бристольге баруға арналған жүк пойызы, екеуі де LMS операторы болды.

Авария

Charfield-ке жоғары жылдамдықпен жақындаған Олдингтон Уонтке алыс сигналға көңіл бөлгісін айтты, тіпті Уонт бұл жолда одан кем тәжірибелі болса да, тұман мен білімнің жетіспеуі оның сигналдың орналасқан жеріне сенімді еместігін көрсетті. Дегенмен, төмен түсетін сигналдан 60 метрдей қашықтықта Уонт жасыл сигналды көргенімді айтты және Олдингтонға "Көрді, достас!" деді, содан кейін локомотивке көмір тиеп қойды. Табаны тендерге қайтарып қойғанда, Олдингтон GWR жүк вагонының тұманнан шығып келе жатқанын көрді. Қиырды байқап, дереу тежегішті тартып, еңкейді. Пошта пойзы GWR жүк вагонына соқтығысты, LMS пойзының локомотиві GWR вагонының екі алдыңғы жүк вагонының жиегін қиып, тендерге шапты, ол сол кезде басты жолдан сәл ауытқыған, себебі оны босату үшін жылжытып жатқан еді. LMS локомотиві GWR тендерінің оң жағына соқтығысып, оңға қарай жолдан шығып, көпірге жақын төбеге қарсы аударылуына дейін LMS пойзының екі бос вагонына шапты. GWR тендері көпірдің солтүстік жағына қарсы сол жағына лақтырылды, ал GWR локомотиві тіреуге тіреліп, алғашқы алты вагон (жүк вагоны, басқа вагон, алдыңғы купе, екі 3-сыныптық вагон және артқы купе) көпірдің астында қалды. Пошта пойзының локомотиві жолдан шығып, алыстатылды, ал тендер жолдан шығып, рельсте тұрды. Кенеттен тежелу салдарынан екі вагон, алдыңғы купе және бірінші 3-сыныпты вагон зор күшпен бірігіп кетті. Артқы 3-сыныпты вагон алдыңғы вагонның артқы жағына соқтығысып, вагонның алдыңғы бөлігі алдыңғы вагонмен араласып, екі шасси де көпірдің солтүстік жағына қарай иіліп, тоқтады. Шатырдың бір бөлігі жыртылып, көпірге түсті. Артқы купе және одан кейінгі вагондар кенеттен тоқтады, бірақ рельсте тұрды, әрқайсысы әртүрлі зақымдар алды. (Ресми есепте 16 адам қаза тауып, 41 адам жарақаттанды). Charfield-тегі Сент-Джеймс шіркеуінде қаза тапқандарды еске алу үшін ескерткіш орнатылған. Арчи Айрес 1928 жылы жергілікті ағаш шебері болды және жергілікті жерлеу бюросы, Госкомбс, оны әдетте табыт жасауға шақыратын. Ол поезд апатында қаза тапқан 15 адамға табыт жасады. 1999 жылы оның қызы Смит (туған аты Айрес) айтқандай, ол он үш табыт және екі кішкентай жәшік жасады. Соңғысында жеке тұлғалармен байланыстыруға болмайтын қалдықтар болды. Л.Т.С. Ролттың "Қызыл қауіп" кітабында айтылғандай, апат 12 сағат бойы өртеніп жатты.

Салдары

Соқтығысқаннан кейін бірнеше секунд өткен соң Баттон Фишполдстағы компанияның басқару кеңсесіне оқиға туралы хабарлап, Бристоль мен Глостерден жедел жәрдем, техникалық персонал, крандар және басқа да көмек жіберуді сұрады. Осы арада Вестерли тауарлық пойзының күзетшісі Каллавей Шарфилд станциясының бастығына апат туралы хабарлады, станция бастығы таңғы сағат 5:38-де келді, Каллавей шақырғаннан кейін сегіз минут өткен соң. Баттон Букинг пен Смиттерге кедергі туралы хабарлағанын анықтағаннан кейін, станция бастығы дереу LMS басшыларын хабардар етіп, құтқарушылардың тізбегін құрып, отқа су шелектерін тасымалдап, адамдарға қираған пойызға балтамен кіруге мүмкіндік берді. Воттон-андер-Эджден алғашқы дәрігерлер таңғы сағат 6:20-да келді, ал Бристольден дәрігерлерді тасымалдаған арнайы пойыз 7:17-де келді. Көмірден шыққаннан кейін Альдингтон мен Уонт Баттонның сигналдық будкасына барып: «Бұл не мағынасы? Сіздің қашықтанғы сигналыңыз өшірілген еді!» деді, бірақ Баттон мұндай нәрсе мүмкін емес деп жауап берді. Баттон дұрыс айтты, өйткені ол төменгі сигналды «алып тастай» алмады, ал төменгі қашықтық ретранслятор арқылы ашық көрсетілді, бірақ бұл іске қосу кабельдеріндегі қиындықтарға байланысты болды және қиындықтардың салмағы көк линзаны төмендетуге жеткіліксіз болды (семафорлық сигналдар сол кезде парафиндік май шамдарымен жарықтандырылды, шамды жабатын көк линза жасыл жарық беруге әкелетін анық сары жалынды берді) Уонт көргендей жасыл жарықты көрсету үшін. Уонт пен Альдингтонды адам өлтіруге қатысқандықтары үшін сотқа шақырғанда, олар нашар ауа райы немесе тұманды бақылаушылардың жетіспеушілігіне болып, өзін ақтауға тырыспады, керісінше, қашықтық сигналы ашық болғанына назар салды. Альдингтон пошта пойзы Шарфилдке жақындағанда, ол Уонттың артында тұрғанын айтты, олар екеуі де жасыл деп көрген сигналдарды бақылап отырды. Осыған байланысты Альдингтон станциядағы қозғалыс тоқтағанын және Викварға өтуге болатынын болжады. Алайда, тергеуде Баттонның кінәсі жоқ екені анықталды, өйткені Баттонның сигналдары GWR пойзының бөлімді алып жатқандықтан төменгі қашықтық сигналын өзгерте алмайды. Альдингтон мен Уонт қашықтық сигналын көрмеген немесе олар оны қандай да бір жолмен жасылға орнатылған деп көрген деген жалғыз мүмкіндік болды. Соңғысы тек ауыр зат кабельдерге салмақ салса немесе олар саботажға ұшыраса ғана болуы мүмкін. Алайда, ешқандай іздер табылған жоқ және осы оқиғаның себебі бүгінге дейін белгісіз. GWR жүгі Баттонның «тазалау нүктесі» сигналынан (бөлімнің соңы) таңғы сағат 5:13-те өткенде, рельстік тізбекті босатты, осылайша Берклиден Шарфилдке дейінгі жол бөлігін тазалады. Содан кейін ол Гилберт пен Саттонға жүк пойзын жылдыруды бұйырды және оның жылдыру дискісінің сигналын «алып тастады». Осы кезде ештеңе ерекше болған жоқ. Таңға дейін бір сағаттан да аз уақыт қалғанда, теміржол жолдары тұманға оранған еді. Тұман болғандықтан Баттон өзінің қашықтық және сыртқы үй сигналын көре алмады (екеуі де оның будкасындағы аспап арқылы сигналдың орнын көрсететін электрлік ретрансляторларға қосылған), бірақ ол өзінің «тұмандық нысанын» көре алды, сондықтан тұманды бақылаушыларды шақырудың қажеті жоқ деп шешті. Берклиден Шарфилдке дейінгі бөлім таза болды, сондықтан Баттон Смиттен LMS түнгі поштасын қабылдай алды. Ол мұны толыққанды ақтады, өйткені тазалау нүктесі сигналы мен оның сыртқы үй сигналы (Шарфилд будкасымен басқарылатын алғашқы «тоқтату» сигналы) арасында ширек миль ашық болды, поштаны тоқтатуға жеткілікті орын болды. Алайда, стансада жылдырылып тұрған жүк пойзы болды, сондықтан оның сигналдары қауіпті күйде болды. Ол таңғы сағат 5:14-те поштаны қабылдады. Шарфилдтегі сигналдар қауіпті күйде болуы керек еді, өйткені қолданылған блок жүйесі сигнал беруші тарапынан адам қателігіне орын қалдырмады. Шарфилдтегі сыртқы үй сигналы (қауіпті) тректік тізбекпен жабдықталған. GWR жүк пойзы желіден шығып бара жатқанда, Вестерли бос жүк пойзы Виквардан жақындап келе жатқанда, Баттон осы тректік тізбектің индикаторын байқады. Ол «окупацияланған» деп өзгерді, бірақ кейін Баттон индикатордың қайтадан «ашық» болып ұшып кететінін көрді. Бұл тек бір нәрсені білдіруі мүмкін: пошта сигналда тоқтамады. Алдағы қашықтық сигналын ескермегеннен кейін, оның сақ болуы керек еді, Альдингтон мен Уонт поштаны іздеу желісі таза деп есептеді және сағатына шамамен алпыс миль жылдамдықпен үй сигналын өткізді. Жағдайды нашарлататын нәрсе, Баттон жоғарыдан келе жатқан жүк пойызын қабылдады, ол жол көпіріне жақындап келе жатқан. Баттонның мұны жасауында ешқандай қателік болған жоқ, бірақ бұл поштаның тұйыққа тірелуіне әкелді – жол екі басты жолды кесіп өтетін жол көпірі бар тілікте болды, тіліктер жол көпірінде аяқталды. Екі басты жол да тоқтатылды. LMS компаниясы газ шамдарын электр шамдарына ауыстыру жұмысы Сауда кеңесінің (HMRI) үмітінен гөрі баяу жүріп жатыр екені айтылды, және пойыздың вагондары электрмен жарықтандырылған болса, соқтығысқанның салдары әлдеқайда азайтылар еді. Сонымен қатар, GWR компаниясының автоматты пойыз бақылау жүйесін орнату ұсынылды, бұл жүйе барлық қашықтық сигналдарының арасында орталыққа орналасқан оқшауланған болат таяқша арқылы жұмыс істейді. Пойыз осы таяқшадан өткенде, таяқша серіппелі аяққа тиіп, оны көтереді. Сигналдық будкадағы тұтқа «ашық» күйде болғанда, таяқша тоқтандырылады және пойыз осы таяқшадан өткенде кабинадағы қоңырау соғылады, өйткені ток аяққа өтеді. Ал тұтқа «сақтандыру» күйде болғанда, аяқ тоқтанбайды және көтерілгенде локомотивтегі электр тізбегін бұзып, кабинада дабыл үрлеуі мен тежеу құбырларындағы ауаны босатып, автоматты вакуумды тежеуді қолданады. Бұл ғана апатты болдырмауға жетер еді. Апаттың Уонт пен Альдингтонның сигналды өткеріп жіберуінен болғаны сөзсіз белгілі болды, бірақ LMS басшылығы пойыз вагондарындағы шамдарды ауыстыру жұмысын жеделдетпегені үшін де жауапкершілікке тартылды (Министрлік Транспорт 1913 жылы Эйс Гиллдегі пойыз апатынан кейін осы жұмыстың жүзеге асырылуын талап еткен) және LMS жүк пойызының жүргізушісі де оқиғаға екінші дәрежелі себепкер болды, өйткені ол Шарфилдке жылдырылғаннан кейін, пошта пойызына жол беру үшін су алуды шешті, Баттонға хабарламады. Егер ол суды белгіленген жерде алғанда, GWR жүк пойызы кешікпеген болар еді және пошта пойызы үшін Шарфилдте қайтадан жылдыруға мәжбүр болмас еді.