Кіріспе

Томас Джефферсон мен Салли Хемингстің (1808–1856) ұлы Эстон Хемингс Джефферсон (21 мамыр 1808 – 3 қаңтар 1856) Монтичеллода құлдықта дүниеге келді. Ол аралас нәсілді құл әйел Салли Хемингстің кіші ұлы. Бұл мәселені қарастырған тарихшылардың көпшілігі оның әкесі АҚШ-тың үшінші президенті Томас Джефферсон деп санайды. 1998 жылғы ДНК-тестінің нәтижелері Эстонның ұрпағының Джефферсон әулетінің еркек желісімен сәйкес келетінін көрсетті, ал тарихи деректер де Томас Джефферсонның Эстонның әкесі болуы мүмкін деген тұжырымды қолдайды. Көптеген тарихшылар Джефферсон мен Салли Хемингстің алты баласы болғанын, олардың төртеуі ересекке дейін жеткенін айтады. Бірақ басқа тарихшылар оған келіспейді. Джефферсон өсиетімен Эстон мен оның ағасы Мэдисон Хемингсті босатып, олардың өлімі кезінде кәмелетке толмағанын ескерді. Олар үйленіп, 1835 жылы қайтыс болған анасы Саллимен және отбасыларымен Вирджиния штатының Шарлоттсвилл қаласында тұрды. Екі бауыр да жас отбасыларымен Огайо штатының Чиликоте қаласына көшіп, еркін штатқа қоныстанды. Эстон Хемингс музыкант және ойын-сауықшы болып жұмыс істеп, күнкөрісін тапты. 1852 жылы Эстон әйелі мен үш баласымен Висконсин штатының Мэдисон қаласына көшіп, тегін Джефферсон деп өзгертіп, ақ нәсілді қауымға қосылды. Оның ұлдары екеуі де Одақ армиясында қызмет етті, үлкені Джон Уэйлс Джефферсон полковник шеніне жетті. Ол Теннесси штатының Мемфис қаласына көшіп, бай мақта брокері болды және үйленбеді. Эстонның басқа балалары, Беверли мен Анна Джефферсон ақ нәсілді қауымға үйленді, ал олардың ұрпақтары ақ нәсілді деп танылды. Беверли Джефферсонның бес ұлы білім алып, үшеуі дәрігер, адвокат және теміржол менеджері болып кәсіби салаға енді. Эстон құлдықта, Салли Хемингстің кіші ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Салли Хемингстің және Джон Уэйлстің (Джефферсонның қайнағасы) аралас нәсілді алты баласының бірі болғандықтан, ол және оның бауырлары Джефферсонның әйелі Марта Уэйлстің жартылай бауырлары еді және олардың үштен төрт бөлігі еуропалық текті болды, өйткені анасының ақ әкесі болған. Тарихшылар Филипп Морган мен Джошуа Д. Ротман Уэйлс Хемингс Джефферсон отбасылары мен аймақтағы көптеген нәсілдер арасындағы қарым-қатынастар туралы, көбінесе бірнеше буын бойы қайталанатын үлгі туралы жазды. Бетти Хемингс басшылық еткен үлкен Хемингс отбасы Монтичеллодағы құлдар иерархиясының ең жоғары сатысында болды, оның мүшелері үй шаруашылығы қызметкерлері, аспазшылар, шеберлер мен қолөнершілер болып жұмыс істеді. Салли Хемингс жеңіл жұмыстармен айналысты, ал Эстон мен оның бауырлары бала кезінде "үлкен үйдің" маңында жүруге рұқсат етілді және тек жеңіл жұмыстар, мысалы, тапсырмалар орындау қажет болды". 1873 жылғы естеліктерінде Мэдисон Джефферсонның Салли Хемингске берген уәдесінің нәтижесінде олардың балалары босатылғанын айтты. Джефферсонның қайтысынан кейін Салли Хемингске оның қызы "өз уақытын" берді. Ол екі ұлымен бірге Шарлоттсвиллде еркін өмір сүрді. 1830 жылғы халық санағында Шарлоттсвиллдегі санақшы үш Хемингсті де ақ нәсілді деп санады, бұл олардың сыртқы түріне байланысты оларды басқалар қалай қабылдағанын көрсетті, себебі олардың еуропалық тегі басым болды. Саллидің үштен төрт бөлігі ақ нәсілді болды. Оның балалары жеті сегізден ақ нәсілді болды, сондықтан сол кездегі Вирджиния заңына сәйкес заңды түрде ақ нәсілді деп есептелді. Тек 1924 жылы Вирджинияда "бір тамшы ережесіне" сәйкес, белгілі африкалық тегі бар кез келген адамды қара деп жіктеуге мүмкіндік беретін нәсілдік тазалық заңы қабылданды.

Құлдықтан кейінгі өмір

Бостандыққа қол жеткізгеннен кейін Хемингс бастапқыда Вирджиния штатының Шарлоттсвилл қаласында ағаш өңдеу және жоғары сапалы ағаштан жасаумен айналысты. 1830 жылы Эстон Хемингс мүлік сатып алып, Мэйн-стритте үй салды, онда оның анасы 1835 жылы қайтыс болғанға дейін оның қасында тұрды.

Неке және отбасы

1832 жылы Эстон бос түсті әйелге үйленді, Джулия Энн Исаакс (1814–1889). Ол Германиядан келген сәтті еврей саудагері Дэвид Айзекстің және аралас нәсілді бос әйел Нэнси Уэсттің қызы еді. Нэнси Уэст – бұрынғы құл болған Присцилла мен оның ақ қожайыны Томас Уэсттің қызы. Томас Уэст өсиетімен балалары Нэнси мен Джеймс Уэстке мүлік қалдырды. Эстон мен Джулия Энн Хемингстің үш баласы болды: Джон Уэйлс Джефферсон (1835–1892), Анна Уэйлс Джефферсон (1837–1866) және Беверли Фредерик Джефферсон (1839–1908) (1850 жылдан кейін отбасы Висконсинге көшкен соң олардың тегі Хемингстен Джефферсонға өзгертілді). Бірінші екеуі Шарлоттсвиллде дүниеге келді. Ал Беверли Огайоға келгеннен кейін көп ұзамай дүниеге келді. 1837 жылдары Хемингс отбасымен Огайо штатының оңтүстік-батысындағы Чилликоте қаласына көшіп келді (бұл штат құлдықтан бос болған және дамыған қауымға ие болған). Көптеген бос қаралар мен ақ бостандық жақтастары құлдарды қашып кетуге көмектесу үшін Жер асты теміржолымен байланысты қолдау орталықтарына ие болды. Ол жерде Хемингс кәсіби музыкант болды, скрипкада ойнап, сәтті би тобын басқарды. Балалар біріктірілген мектептерде білім алды. Анна бір кезде Огайо штатының Олбэни қаласындағы жұмыс мектебінде оқыды. Кейінірек бір сыныптасы оны «Томас Джефферсонның немере қызы Анна (немесе Энн) Хемингс» деп таныстырғанын айтты. 1902 жылғы Scioto Gazette газетіндегі мақалада Хемингс 1840 жылдары Огайода тұрғанда, оның және оның бауыры Мэдисонның Томас Джефферсонның ұлдары екені туралы көп айтылғаны жазылған. Сонымен қатар, Эстонның бірнеше көршілері Вашингтонға бірге саяхаттап, Джефферсонның мүсінін көрді; олар Хемингстің оған қаншалықты ұқсайтынын айтты. Мақала авторы сондай-ақ еске алды: Эстон Хемингс, скрипкада шебер болған және билердің шебері ретінде, әрқашан Чиликоттедегі сәнді кештеріне қатысты. 1850 жылы қашқан құлдар туралы заңның қабылдануы Огайодағы және құлдық штаттарымен шектес басқа да бос штаттардағы қара қауымдарға қысымды күшейтті. Жер асты теміржолының бойындағы қалаларда құл аулаушылар қауымдарға басып кірді, кейде бос адамдарды және қашқан құлдарды ұрлап, құлдыққа сатты. 1852 жылы Эстон отбасының қауіпсіздігі үшін солтүстікке көшуге шешім қабылдады және Висконсин штатының Мэдисон қаласына көшіп келді. Олар Джефферсон тегін алды және еуропалық америкалық (ақ) қауымға енді. Беверли Джефферсон да Азамат соғысының қатысушысы болды. Мэдисонға оралғаннан кейін ол Америка үйінен Капитолий үйінің қонақүйлерін басқаруға көшті. Ол Висконсин астанасында алғашқы омнибус желісін құрды және қаладағы саясаткерлер арасында танымал болды. Пенсильваниядан келген Анна Смитқа үйленді. Олардың бес ұлы білім алып, үшеуі кәсіби салаға енді: біреуі Чикагода дәрігер, тағы біреуі адвокат, тағы біреуі теміржол басқармасында жұмыс істеді. Эстон Хемингс Джефферсон отбасы Мэдисон қаласындағы Форст Хилл зиратына жерленген.

Ұрпақтар

1970 жылдары Жан Джефферсон Хемингс отбасымен байланысын білмей, Фэун Бродидің "Джефферсон: Интимді портрет" атты өмірбаянын оқыды. Ол кітаптағы Эстон Хемингс Джефферсонның атын отбасылық әңгімелерден танып, Бродимен байланысқа шықты. Тарихшы Джефферсонға отбасы тарихының бөліктерін қайта құрауға көмектесті. Карр әулетінің еркек желісі сәйкес келмеді, бұл Томас Джефферсон Рэндольфтың Питер Карр Салли Хемингстің балаларының әкесі болғандығы туралы ауызша хабарламаны күмәнді етеді. Карр әулетінің еркек желісі Хемингстің басқа балаларымен сәйкес келе ме, әлде жоқ па, белгісіз, себебі ДНК-тестілеу оның балаларының бірі – Эстон Хемингстің ұрпағына ғана жасалды.

Джефферсон мен Хемингстің арасындағы дау

Тарихшылар Томас Джефферсонның аралас нәсілді құлы Салли Хемингспен қарым-қатынаста болғаны және оның балаларының әкесі болғаны туралы мәселеде ұзақ жылдар бойы дауласып келді. 20 ғасырдың соңында тарихшылар дәлелдерді қайта талдауға кірісті. 1997 жылы Аннет Гордон Рид тарихнаманы талдап, 19 ғасырдан бері тарихшылардың Джефферсон ұрпақтарының айтқандарын қабылдап, Салли Хемингстің ұлы Мэдисон Хемингс пен Монтичеллодағы бұрынғы құл Израиль Джефферсонның сөздерін қабылдамағанын атап көрсеткен кітап жариялады. Екеуі де Томас Джефферсонның Хемингстің балаларының әкесі екенін айтқан. Оның пікірінше, тарихшылар белгілі фактілерге сәйкес келетін нұсқаны дұрыс бағалай алмады. 1998 жылы жасалған Y-ДНК талдауы, 150 жылдан астам уақыт бойы Хемингс балаларының әкесі деп есептелген Карр әулеті мен Эстон Джефферсонның әулеті арасында сәйкессіздік көрсетті. Бірақ, Джефферсон әулеті мен Эстон Хемингстің әулеті арасында сәйкестік болды. Томас Джефферсон мұра қоғамы (TJHS) ғалымдар комиссиясы (2001) сияқты сыншылар TJF есебіне қарсылық білдірді. Олар Джефферсонның Хемингстің балаларының әкесі екенін анықтауға жеткіліксіз дәлел бар деген қорытындыға келді. TJHS есебінде Джефферсонның кіші інісі Рэндолф Джефферсон баланың әкесі болуы мүмкін екені, ал Хемингстің бірнеше серігі болған болуы мүмкін екені айтылды. Бұрын мұндай мәліметтер болған емес. Дегенмен, Исаак Джефферсон, Монтичеллодағы құл, өзінің естеліктерінде Джефферсонның інісі плантациядағы құлдармен қарым-қатынаста болғанын сипаттады. Ол: «Ескі шебердің інісі, Масс Рэндалл өте қарапайым адам болды: ол құлдардың арасына шығып, скрипка тартып, түннің жартысын билейтін» деп еске алды. 2012 жылы Смитсон институты мен Томас Джефферсон қоры Америка тарихының ұлттық мұражайында ірі көрме ұйымдастырды: «Джефферсонның Монтичеллосындағы құлдық: Бостандықтың парадоксы». Көрмеде «Қазіргі тарихшылардың көпшілігі Джефферсонның Салли Хемингстің балаларының әкесі деген тұжырымды қолдайтын мықты дәлелдер бар екеніне сенеді» делінген. Көрме Вашингтонда көрсетілгеннен кейін 2014 жылға дейін Атланта мен Сент-Луис қалаларында гастрольдік сапарда болды.