Кіріспе

"Blue Jay Way" – ағылшын рок-тобы The Beatles әні. Джордж Харрисон жазған, ол 1967 жылы топтың Magical Mystery Tour EP және альбомында жарық көрді. Әнге Лос-Анджелестің Голливуд тауларындағы бір көшеден есім берілген, онда Харрисон 1967 жылғы тамызда, Сан-Францисконың Хайт-Эшбери ауданына баруға асыққанша қалған болатын. Әннің мәтіні Харрисонның музыкалық жарнамашы Дерек Тейлордың тұманды төбелер арқылы Blue Jay Way-ге қалай жол табатынын күткенін, ал ол өзі Лондоннан Лос-Анджелеске ұшып келгеннен кейін оянып қалуға тырысқанын көрсетеді. Харрисонның осы кезеңдегі басқа да шығармалары сияқты, "Blue Jay Way" әнінде де үнді классикалық музыкасының элементтері бар, тіпті Beatles тобы тек батыстық аспаптарды қолданғанмен, оның ішінде Харрисон орындаған Хаммонд органының тұрақты дыбыны да бар. Топтың психоделикалық кезеңінде жазылған бұл ән фланжинг, Леслидің айналмалы эффектісі және кері лента дыбыстары сияқты студиялық техникаларды кеңінен пайдаланады. Ән 1967 жылғы Beatles-тің "Magical Mystery Tour" телефильміне енді, онда бейнеленген тұмандылық пен бағдарсыздық сезімі әнмен үйлеседі. Кейбір сыншылар әнді бірқалыпты деп есептесе, ал басқалары оның құштарлық сезімін және қараңғы музыкалық көңіл-күйін жоғары бағалайды. Consequence of Sound сайты "Blue Jay Way" әнін "ангелдер қаласына керемет, қорқынышты мифологияны қосып, қорқынышты үй сияқты" деп сипаттайды. Бұл сапар Харрисонға оның ситар ұстазы Рави Шанкармен қайта кездесуге мүмкіндік берді, ол Голливуд Боулдағы алдағы концерті мен Kinnara Music School-ын жариялауға көмектесті. Әннің атауы Голливудтың батыс жағындағы "құс көшелерінің" бірі – Blue Jay Way көшесінен алынған, онда Харрисон тұру үшін үй жалдаған. Лондоннан келген ұшудан шаршаған ол, Бойдпен бірге Тейлор мен оның әйелі Джоанның келуін күтіп отырып, Хаммонд органында әнді жаза бастады. Үйдің орналасқан жері, тар, иірім жолдармен және сол түні тұманды ауа-райымен бірге, әннің алғашқы шумақтарының тууына себеп болды: "Лос-Анджелесте тұман / және достарым жолдан жаңылып қалды". Тейлорлар келген кезде Харрисон әнді аяқтады, бұл жоспарланғаннан екі сағатқа кешікті. Тейлормен өткен апта Beatles тобының болашағы үшін маңызды болды. "Сүйіспеншілік жазы" мен "Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band" альбомының танымалдылығының шарықталуында Харрисон, Тейлор және олардың кішкентай тобы 7 тамызда Сан-Францискодағы Хайт-Эшбери, "хиппилердің халықаралық астанасына" барды. Харрисон өнермен айналысатын және өмір сүрудің жаңа баламалы жолын құруға тырысатын ағартылған қауыммен кездесетінін күткен, бірақ Хайт-Эшбериде есірткіге тәуелді, оқуын тастаған және "екі жүзді" адамдар көп екеніне көз жеткізді. Екі күннен кейін Англияға оралғаннан кейін Харрисон "Blue Jay Way" әнін Эшердегі үйінде аяқтады және Джон Леннонмен Хайт-Эшбери туралы көңілінің қалғандығын бөлісті. Содан кейін Beatles халық арасында танымал болған галлюциногенді LSD ("кислота") және басқа да есірткілерді айыптап, Махариши Махеш Йогидің басшылығымен Трансценденталды медитацияны қолдауға көшті, оның семинарына Уэльстегі Бангорда тамыз айының соңында қатысты. Автор Ян Макдональд Харрисонның Beatles тобының мансабының осы аспектісінде индуизммен батыстың танысуына ықпал еткен рөлін атап көрсетсе, "Blue Jay Way" әнін "психоделиямен қоштасу" деп сипаттайды, ал 1967 жылғы мамырда жазылған "It's All Too Much" әні Харрисонның "кислотамен қоштасуы" болды.

Музыка

"Blue Jay Way" Харрисонның 1966–1968 жылдары аралығында клавиатурада шығарған бірнеше әндерінің бірі болды. Осы кезеңде, "The Beatles" тобымен жұмысынан басқа, ол өзінің бірінші аспабы – гитараны тастап, ішінара Шанкардың жетекшілігімен ситарды үйренуге кіріскен. Ән бойы 4/4 өлшемінде; оның құрылымы кіріспеден, үш куплет-хор жұбынан және одан кейін қайталама хорлардан тұрады.

Әндер мәтіні

"Blue Jay Way" әнінің сөздері Харрисонның Лос-Анджелестегі сол алғашқы түнімен тікелей байланысты. Ол ұйқыға қарсы күрескенін айтады және Тейлорға Блю-Джей-Вейге қалай бару керегін полициядан сұрауға кеңес бергенін еске түсіреді. Гулдтың пікірінше, "Blue Jay Way" әнінің соңындағы бірнеше рет қайталануы осы сөздерді "ешқандай байланыс болмауына шақыруға" айналдырады – 'қатысты болма. Дегенмен, Гулд мұны контрмәдени мағынамен байланыстырудың орнына, Битлздің Леннонның 1963 жылғы "It Won't Be Long" әнінің хорында алғаш қолданған сөз тіркесін қайталау ретінде қарастырады.

Жазу

The Beatles "Blue Jay Way" әнін 1967 жылдың 6 қыркүйегінде Лондонның EMI студиясында (қазіргі Abbey Road студиясы) жаздыра бастады. Бұл ән Харрисонның "Magical Mystery Tour" телефильміне салған үлесі болды, бұл топтың менеджері Брайан Эпштейннің қайтысынан кейін қолға алынған алғашқы жоба еді. Автор Николас Шаффнер "Blue Jay Way" әнін Харрисонның "үнділік идеяларының кейбірін батыстық стильге бейімдеген" алғашқы Beatles жазбасы деп сипаттайды, ол музыкалық аспаптар таңдауы арқылы көрінеді. Әннің аранжировкасында Hammond органы тамбураның үнін қайта жасайды, ал виолончель үнді сародының рөлін атқарады. Топ бір ретке қанағаттанарлық ырғақ жолын жазды. 7 қыркүйекте бұл жазба – екі орган бөлімі, бас гитара және барабаннан тұрады – 4 тректік мастер-таспаға екі трекке дейін азайтылды, содан кейін Харрисон өзінің екі жолмен жазылған вокалын қосты, ал ол, Леннон және Пол Маккартни қосымша вокалдармен толықтырды. Beatles туралы жазғандардың арасында Макдональд Харрисонды әндегі жалғыз органшы деп атайды, ал Кеннет Уомэк пен Джон Винн Леннон екінші клавиатуралық бөлікті орындағанын жазады. Жазу 6 қазанда Abbey Road студиясында аяқталды, оған Ринго Старр ойнаған тамбурин және виолончель қосылды. Соңғысын белгісіз сессиялық музыкант орындады. "Magical Mystery Tour" үшін жазылған барлық әндер сияқты, соңғы микстеу 7 қарашада жүзеге асырылды.

Студиялық эффекттер

"Blue Jay Way" атты шығармада 1966–1967 жылдары The Beatles қолданған үш студиялық техника кеңінен пайдаланылған: Призмалық фотосуретті қолдану арқылы "Blue Jay Way" бөлімінде Харрисонның бейнесі "құмырсқаның көзі арқылы көрінгендей сынған" күйінде көрсетіледі, автор Алан Клейсонның сөзінше, бұл көрініс "жасалынған тұманды атмосфераны" көрсетеді. 1967 жылы "Magical Mystery Tour" фильмінің алдын ала көрсетілімінде NME бұл бөлімді фильмнің "өте тапқыр" музыкалық тізбектерінің бірі деп атады: "'Blue Jay Way' үшін Джордж түрлі пішіндер мен үлгілерге айналатын терлеген тұманның ішінде аяқтарын қиып отырғанын көруге болады. Алайда, көбінесе теледидар көрермендері оны тек ақ-қара түстерде көре алады". Кейде төрт Beatles кезекпен жеке виолончельші рөлін орындайды. Бұл сахналар 3 қарашада Сэрридің Вейбридж қаласындағы Старрдың үйіндегі Санни Хайтс тасты үйінде түсірілді. Тони Барроу, топтың баспасөз хатшысы, бұл бөлімнің "көрікті аяқталуы" ретінде олар алдағы Гай Фокс күнінің мерекесіне арналған фейерверктерді атқызғанын еске алды. 2012 жылы шыққан "Magical Mystery Tour" DVD-сіндегі "Blue Jay Way" нұсқасы альтернативті монтаж болып табылады және бұрын пайдаланылмаған кадрларды қамтиды. О'Тул "Blue Jay Way" бөлімін "фильмнің сирек кездесетін жарқын тұстарының бірі" және "тректің галлюцинациялық сапасын тамаша бейнелейтін" нәрсе деп бағалайды. Шығарылым 27 қарашада болды. Рек Beatles-тың Махариши және Шығыс мәдениетімен байланысына қарамастан, алты жаңа әннің тек екеуі – "Blue Jay Way" және "I Am the Walrus" – осы қызығушылықты тікелей көрсетеді деп атап өтеді. NME үшін EP-ді қарап өткен Ник Логан оны "Сержант Пепперден де асып, керемет жерлерге бет бұратын" нәрсе деп санады, онда "[Харрисон] хор жолын шамамен әндетіп, 'Blue Jay Way' арқылы саяхаттаймыз. Бұл әнді шіркеудің орган аспабы бастайды және бізді дыбыс құйынына жетелейді". Melody Maker журналынан Боб Доубарн бұл пластинканы "әлемдегі ешбір поп-тобының бірегейлігі мен халыққа жақындығын қатар қамтамасыз ете алмайтын алты трек" деп мақтайды. АҚШ-тағы шығарылым туралы пікірлер арасында Saturday Review журналынан Майк Джан альбомды "Beatles-тың қабылдаған индус философиясының және оны күнделікті өмірге қолдануының сипаттамасы" деп бағалады, ал Hit Parader тобы "олар мен 80 миллион басқа топтар арасындағы алшақтықты одан әрі кеңейткені" үшін мақтады. Рецензент бір уақытта шыққан Ролинг Стоунз тобының "Their Satanic Majesties Request" альбомына сілтеме жасай отырып, былай деді: "Бас сиқыршылар Харрисонның "Blue Jay Way" әнінде, мүмкін, египеттік қабірде жазылған, және "I Am the Walrus" әнінде, бұл түнгі тұманды далаларда тығырылған қорқыныштың бір бөлігі. Бұл екі ән The Stones-тың мақсатына жетті". "The New York Times" газетінен Рихард Голдштейн бұл туралы Сержант Пепперден де артық айтты, саундтрек Beatles-тың студиялық эффекттерге көшкенін және олардың шынайы рок құндылықтарынан бас тартқанын көрсетті, ал ол Харрисонның "Лос-Анджелесте тұман бар" деген мәлімдемесін сүйемелдейтін "тұманды музыканың" артында жасампаздық тапты. Голдштейннің сөзіне сәйкес, "Blue Jay Way" Харрисонның соңғы әндеріне тән болды, "көрнекті тондар мен текстураларға толы" болды, бірақ хабар шатастырып, ауыр болды, және ол вокалдың "[Satori-ден гөрі] шатыр қағазына" ұқсас екеніне шағымданады. Рекс Рид HiFi/Stereo Review журналындағы өте жағымсыз пікірінде ән "Beatles-тың су астында ән салған немесе Listerine-мен шайып жатқандай үш минут пен елу секундтан тұрады" деді және оны "тозақтай жалықтыратын" деп сипаттады. Керісінше, Роберт Кристагау Esquire журналында жаңа әндердің үшеуі "көңілін қалдырғанмен", "Magical Mystery Tour" әсіресе Харрисонның гипнотикалық "Blue Jay Way" үшін сатып алуға тұрарлық екенін жазды. Кристагау бұл жолды "барлық нәрсе жұмыс істейтін, тіпті лирика да кіретін Шығыс режимдерінің бейімделуі" деп сипаттады.

Ретроспективті бағалаулар

Бийтлз тобының "Сержант Пеппер" альбомынан кейінгі шығармаларын сынға алған Иэн Макдональд "Blue Jay Way" әнін "осы кезеңдегі топтың көптеген әндері сияқты көңілсіз және монотонды" деп тапты, сондай-ақ ән "оған шабыттанған шаршауды жеңе алмайды" деп қосты. 2002 жылы Rolling Stone журналына жазған Грег Кот оны "Харрисонның ең есте қаларлық Битлз тректерінің бірі – ән негізінен көңілсіздік туралы, және олай да естіледі" деп санайды. Сол сияқты "Magical Mystery Tour" альбомынан әсерленбеген Тим Райли "Blue Jay Way" әнін "жалықтыратын, бір жерге де жетпейтін" деп сипаттайды, ал вокалы "музыкалық сүйемелдеу сияқты шаршаңқы және монотонды" естіледі. Уолтер Эверетт пікірінше, әннің ерекше музыкалық гаммаларының, кері лентадағы дыбыстардың және шебер инженерлік шешімдерінің үйлесімі оны "Strawberry Fields Forever" мен "Glass Onion" арасындағы Битлздің ең құпиялы дыбысы етеді, бірақ әннің мәтіні "өте қарапайым". Иан Инглис ән арқылы Харрисон жеткізген эмоцияның "көпшілікке ұқсайтын өлеңдеріне қайшы келетінін" жазады, сондай-ақ аспаптар мен қосымша вокалдармен бірге оның өтініштері "әдеттен тыс атмосфералық және қозғалтатын әнді жасайды". Rough Guides журналына жазған Крис Ингем әнді "Битлз музыкасының маңызды бөлігі" деп санайды; ол оны Харрисонның "Within You Without You" әнінен кейін "осы кезеңдегі ең әсерлі және сенімді музыкалық үлесі" деп санайды, сондай-ақ "Битлз әндерінің ішіндегі ең қорқыныштысы" деп атайды. 2002 жылы Mojo журналына берген шолуында Чарльз Шаар Мюррей әнді "ерекше, иілгіш" және "Peppers Within You Without You" үшін лайықты серік" деп сипаттайды. Сол жылы Uncut журналында жазған Кэрол Клерк оны "ғажап атмосфералық жеңіске" теңейді. Джерри Фаррелл өзінің "Индийская музыка и Запад" атты кітабында әнді автордың үнді классикалық музыкасын танымал етуге қосқан үлесін талқылау кезінде былай деп жазады: "Харрисонның үнді музыкасына деген шынайы ықыласының белгісі – отыз жылдан кейін де Битлздің "үнді" әндері осы типтегі біріктірудің ең ойлы және табысты мысалдары болып қалуда, мысалы, "Blue Jay Way" және "The Inner Light". Саймон Ленг ән туралы былай деп жазады: "Харрисон үнді гаммаларын батыс мәдениетіне бейімдеуде бірегей деңгейде жұмыс істеді. "Blue Jay Way" үнді музыкасының құрылымын зерттейді, ал "Within You Without You" оның философиялық тамырларын талқылайды". Record Collector журналының бұрынғы редакторы Питер Доггет, Барри Майлстың The Beatles Diary-де жазғандай, осыған ұқсас пікір білдіреді, ол Битлз әнін "экзотикалық, мистикалық саяхат" деп сипаттайды, ол "бірде-бір үнді аспабын қолданбай" шығыс атмосферасын тудырады. Музыкалық сыншы Джим Дерогатис "Blue Jay Way" әнін Битлздің ең жақсы психоделикалық рок әндерінің тізімінде 7-орынға қойды. 2009 жылы Consequence of Sound журналына берген шолуында Дэн Каффри осы тректі "альбомның бірінші жартысындағы керемет сәттердің" бірі деп атап, оны "Джордж Харрисонның ең бағаланбаған әні" деп санайды. Каффри былай деп қосады: "Тұманды түнді Лос-Анджелестегі үйіне досын күту сияқты қарапайым нәрседен шабыттанған "Blue Jay Way" – бұл қалаға есімдерін берген мистикалық, құпиялы ән". The A. V. Club журналына жазған Чак Клостерман әнді "Битлз жасаған ең психоделикалық материалдың" бірі деп сипаттайды, ал Paste журналының Марк Кемп оны "тамаша түрде шайқалатын" деп бағалайды. Питчфорктың Скотт Плагенхофф "Blue Jay Way" әнін EP-нің төрт "ерекше керемет әнінің" бірі деп атайды: "Олардың көпшілігі ешкімнің сүйікті Битлз әндері емес, бірақ осы тізбек сол себепті әсемдікке қол жеткізеді: бұл біздің ортақ мәдениетіміздің тұрақты бөлігі емес, жеке құштарлық сияқты көрінетін керемет Битлз музыкасының сирек кездесетін бөлігі". 2001 жылы ән Uncut журналының "The 50 Greatest Beatles Tracks" тізімінде 39-шы орынды иеленді. Q журналы оны 2007 жылы жарияланған "500 ең үлкен жоғалған тректер" тізіміне қосты. 2018 жылы Time Out London журналының музыкалық бөлімі "Blue Jay Way" әнін Битлз әндерінің үздік тізімінде 46-шы орынға қойды.

Қаптама нұсқалары мен мәдени сілтемелері

Лорд Ситар "Blue Jay Way" әнін 1968 жылы Lord Sitar атты үнді музыкасының стиліндегі альбомдарына енгізді. Орындаушының аты Лондондық студиялық гитарист Биг Джим Салливанның псевдонимдерінің бірі болды, бірақ Лорд Ситардың өзінің Харрисон екені туралы әңгімелер тарады, бұл EMI/Capitol компаниясының бұл мәлімдемені жоққа шығарудан бас тартуына байланысты болды. Сол 1968 жылы джаз саксофонисі және флейташы Бад Шанк, Рави Шанкардың тағы бір әріптесі, әнді өзінің "Magical Mystery" альбомына жазды. "Blue Jay Way" әні 1968 жылы шыққан екі дискіден бұрын жарық көрген сирек Beatles әні болды. Чарльз Мэнсон бұл әнді АҚШ-тағы жақындап келе жатқан әлеуметтік революция туралы өз теориясының бір бөлігі ретінде қарастырды, нәтижесінде оның ізбасарлары 1969 жылдың жазында Лос-Анджелесте бірнеше кісі өлтірді. Beatles әнінің мәтіні мен "Аян кітабы" арасындағы параллельдерді тапқан Мэнсон өзін мессия деп санады және Харрисонның әннің басындағы куплеті мен хорын Иса Мәсіхке шақыру ретінде түсіндірді. Постпанк тобы Wire-дың әншісі және гитарисі Колин Ньюман 1982 жылы шыққан "Not To" атты жеке альбомына "Blue Jay Way" әнінің каверін қосты. 2015 жылдың наурыз айында бұл ән NME журналының "100 ең үздік Beatles әні" сауалнамасында жеңіске жетті. Ньюман бұл әнді Beatles-тың өнеріне қаншалықты адал екенін және оларды "мұра индустриясының жабысқақ қармағынан құтқару қажеттігін" көрсету үшін мысал ретінде келтірді. Borbetomagus 1992 жылы шыққан "Buncha Hair That Long" альбомында әннің тікелей орындалуын жариялады, ал Trouser Press кейіннен бұл нұсқаның "егер аман қалған үш мүшесінің қатысуымен ойналса, Beatles-ты қайта біріктіруге мүмкіндік беретінін" айтты. 2003 жылы шыққан "Seven Year Itch" альбомында Siouxsie and the Banshees әнді өңдеп, "The Guardians" журналының рецензентінің пікірінше, оны "апокалиптикалық зарға айналдырды". "Blue Jay Way" әнін каверлеген басқа да әртістердің қатарында Трейси Бонхам (2007 жылғы "In the City + In the Woods" альбомында) және Secret Machines (Джули Таймордың 2007 жылғы "Across the Universe" фильмінде пайда болған нұсқасы) бар. Cars тобының бұрынғы клавишнігі Грег Хоукс 2008 жылы шыққан "The Beatles Uke" жеке альбомы үшін әнді укулеледе орындады. Харрисонның "Blue Jay Way" әнін жазу кезіндегі тәжірибесі Джонатан Келлерманның 2007 жылғы "Obsession" романында айтылады, онда басты кейіпкер Алекс Делавэр Сансет Стрипке қарап тұрған "құс көшелерінің" арасында күтеді. АҚШ-тың хип-хоп тобы Death Grips 2012 жылы шыққан "Double Helix" әнінде "Blue Jay Way" әнінің кері үлгісін және әннің мәтінінен алынған цитатаны пайдаланды, бұл ән "The Money Store" альбомында жарық көрді, ал Clash журналы оны "LA-ның құлдырап бара жатқан империясының жанып жатқан аспанындай" естілетіндей деп сипаттады. 2011 жылғы сұхбатында музыка продюсері және радио жүргізушісі Ким Фаули "Blue Jay Way" әнін Beatles тобының мүшесі Америка туралы жазған алғашқы ән деп атады және оны Харрисонның 1960 жылдары "барлық Beatles-тың ең американдық" екендігінің дәлелі ретінде көрсетті. Фаули осы байланысты, соның ішінде Харрисонның The Byrds тобының Дэвид Кросбиімен және Леон Рассел сияқты Калифорниялық басқа музыканттармен достығын, 1971 жылдың тамызында Нью-Йоркте Харрисон ұйымдастырған алғашқы жұлдызды қайырымдылық концерті - Бангладеш үшін концерттің негізі ретінде атап өтті. Beatles әніне байланысты Blue Jay Way көшесіндегі белгілер Голливуд тауына келген жанкүйерлер үшін ұзақ уақыттан бері коллекциялық заттар болып табылады. 2015 жылдың мамырында Англияның Девон графтығындағы Эксетер қаласының Хевитри ауданындағы бір көшеге ән атап Blue Jay Way деп ат қойылды. "Magical Mystery Tour" фильмінің көп бөлігі Батыс елдегі әртүрлі жерлерде түсірілгенінен басқа, атау Beatles-тың 1963-1964 жылдары Эксетердегі ABC кинотеатрында өткізген үш концертін еске салады.