Кіріспе

Лондон мұнарасындағы Британдық тәж киімдері сақталатын қазына үйі – Жуалы үй. Бұл қазына үйі Лондон мұнарасындағы Уотерлоо блогында (бұрынғы казарма) орналасқан. Оны 1994 жылы Елизавета II ашқан, ал 2012 жылы жаңартылған. 14 ғасырдан бері тәж киімдері Вестминстер аббаттығында жасалған бірнеше сәтті және сәтсіз ұрлықтардан кейін Мұнараның әртүрлі бөліктерінде сақталып келеді.

17 ғасырдан бұрын

1207 жылы Таж зергерлік бұйымдарын сақтаушы тағайындалды. Келесі ғасырларда оның лауазымы өзгеріп, Патшаның асыл тастарының сақтаушысы, Зергерлік үйдің басшысы, Патшаның асыл тастары мен ыдыс-аяқтарының басшысы және қазынашысы, немесе Зергерлік үйдің сақтаушысы аталымдарын алды. Ол сондай-ақ Палата қазынашысы да болды, ол монархтың сарайының бір бөлімі еді. Осы лауазымда ол сондай-ақ Корольдік гардеробтың сақтаушысы, Жеке гардеробтың сақтаушысы немесе Палатаның қабылдаушысы деп аталды. Осы қызметінде ол Лорд-қазынашының регалия, гардероб және жеке гардеробтағы мүдделерін өкілдік етті. Осы себепті Палата қабылдаушысы Таж зергерлік бұйымдарына, әсіресе Лондон мұнарасында сақталғандарына (осы екі лауазым 1485 жылы бөлінді) уәкілеттік құқықтарын жүзеге асырды. Лондон мұнарасында ерте заманнан бері қазыналық орын болғанмен (Ақ мұнарадағы Сент-Джон капелласының төменгі криптасында), 1255 жылдан бастап Вестминстер аббаттығының жерінде мемлекеттік тәждер мен регалиялар үшін жеке Зергерлік үй құрылды. Бұл Зергерлік үй қазір бұзылған Киім мұнарасының жанында орналасқан. 1378 жылы сақтаушы патшалық асыл тастардың кем дегенде бір бөлігін бақылауға алып, екі кілті бар қорапқа ие болды: біреуі өзі үшін, екіншісі Лорд-қазынашы үшін. Осымен Зергерлік үй бөлімінің негізі қаланды. Патшалық қазына әдетте Лондон мұнарасында және Вестминстердегі Ұлы қазыналықта сақталды. Сонымен қатар, таққа отырғызу регалиясы ғасырлар бойы Вестминстер аббаттығындағы Пикс палатасында сақталды. Аббаттық 1050 жыл шамасында негірленгеннен бастап 1303 жылға дейін Пикс палатасы жалпы патшалық қазынасын сақтады. Көптеген тәждер Генрих III тұсынан бері Лондон мұнарасында сақталды, ал 1643 жылдан бастап таққа отырғызу регалиясы да сонда сақталды, бірақ Джеймс II тұсында аббаттықта болған кейбір заттардан басқа. 1303 жылы Ричард де Поднекотттың Пикс палатасын тонауға жасаған әрекетінен кейін, кейбір регалиялар қауіпсіздік үшін Лондон мұнарасына көшірілді. 1378 жылы Ақ мұнараның жанында жаңа Зергерлік үй салынды, ал 1530 жылдары зергерлік бұйымдар мен ыдыс-аяқтардың қоры Ақ мұнараның оңтүстік жағында қайта жаңартылған Зергерлік үйде біріктірілді. Төменгі қабатта ыдыс-аяқ, ал жоғарғы қабатта регалиялар сақталды. Таққа отырғызу регалиясы 17 ғасырға дейін Вестминстер аббаттығында сақталды.

16601814

1660 жылы монархия қалпына келтірілгеннен кейін бірінші күзетші (қалай аталса да), сэр Гилберт Талбот, Жуалы үйді күнделікті бақылауға алған соңғы адам болды. Ол сол кезде "Жәшіктер мен табақтардың шебері және қазынашысы" деп аталды. Қосалқы жәшіктер Уайтхолл сарайында, кейіннен, шамасы, Сент-Джеймс сарайында сақталды. 1680 жылы көптеген қосалқы жәшіктер балқытылып сатылды, содан кейін Жуалы үйде Лондон мұнарасында сақталған заттардан басқа аз қалды, бірақ олардың көп бөлігі уақытша берілді. 1660 жылдан бастап, Лондон мұнарасындағы Құпия киім шкафы болмағандықтан, зергер үйінің шеберіне қараушы тағайындалды. Кейіннен ол Тауэрдегі Регалия күзетшісі немесе Жуалы кеңсесінің күзетшісі ретінде танылды. Осыдан бастап Жуалы үй бөлімінің жеке тармағы дамыды. Бұл бөлім жабылғанда, Лондон мұнарасының Жуалы үйі ғана қалды. 1665 жылдан бастап регалиялар жұртқа көрсетілді, және уақыт өте келе Жуалы үйдің бұл ісі маңыздырақ бола берді. 1669 жылы регалиялар Мартин мұнарасындағы жаңа бөлмеге көшірілді. Талбот Эдвардс есімді күзетші кішкене ақыға келгендерге асыл тастарды көрсетті. Бастапқыда бұл өте бейресми шара болды, Эдвардс регалияны құлыпталған шкафтан алып көрсетті. 1671 жылы полковник Томас Блад күзетшіге күш көрсетіп, байлап, үш серігімен бірге Тақ зергерлік бұйымдарын ұрлап кетті. Барлық заттар қайтарылды, бірақ кейбіреулері зақымдалды: Сент-Эдвард тәжі балғамен ұрылып, Сувереннің шарсы бұзылды. Содан кейін үлкен өзгерістер болды: қарулы күзет қойылды, коллекция терезесіз бөлмеде темір тордың артына қойылды, және Корольдік асыл тастар туралы алғашқы нұсқаулық жарық көрді, бұл оны ресми түрде келушілер үшін тартымды орынға айналдырды. Келушілер мұнараға кіргенде есіктермен жабылып, асыл тастарды тек қана алыстан көруге рұқсат етілді. Кішкене ақы төлеп, олар тордан қолымен созылып, кейбір асыл тастарға тие алатын. 1782 жылы Корольдік үйді кеңейту мақсатында, әдетте жоғары саяси лауазымда болған Жуалы кеңсесінің шебері басқаратын Жуалы кеңсесі бөлімі жойылды, ал есепке алу функцияларын Лорд Чемберленнің кеңсесі өз мойнына алды, сондай-ақ Зергерлік бұйымдар мен табақ офицері деген лауазым құрылды. 1782 жылдан 1814 жылға дейін Лондон мұнарасында регалиялар мен басқа да асыл тастарды күзеткен тұрақты қараушы ғана болды. 1814 жылы Жуалы үйдің күзетшісі тағайындалды. Оның "көрмешісі" (1921 жылы Куратор деп аталды) болды, ол асыл тастарды күнделікті бақылауға жауапты болды.

18151966 жыл

1815 жылы әйел қонақ (кейіннен ақылдан адасқан деп табылған) Мемлекеттік тәжді ұстап алып, оны бөлшектеді, нәтижесінде 10 фунттан астам шығын келді. Осы кезде Зергерлік үй өте табысты бизнеске айналды және 1830 жылдары оның иесі жылына 550 фунт стерлинг табыс тапты. 1838 жылы көбірек келушілерді тарту мақсатында кіру ақысын төмендеткенде, оның табысы 1500 фунтқа дейін өсті. Бұл жағдайға қатты алаңдаған Қаржы министрлігі, кәсіпорнынан түсім алмаған, бірақ зергерлік бұйымдарды күтіп ұстауға шығын жұмсағандықтан, жаңа шаралар қабылдауға кірісті. 1840 жылы Лондон мұнарасында коллекцияны орналастыру үшін жаңа ғимарат салу жоспары жасалды, ол 1842 жылы ашылды. Ғимараттың алдындағы жасыл жеңілдердің астындағы жер асты тоннелінде құнды салтанатты киімдер орналастырылды, ал бірінші қабатта Мемлекеттік кернейлер, скипетрлер және ыдыстар қойылды. Келушілер ядролық шабуылдан Корольдік асыл тастарды қорғай алатын бетонды қоршауға кіру үшін 49 сатырдан төмен түсті. Киімдер сәулетші Алан Ирвиннің жобалаған үлкен жұлдыз тәрізді витринада орналастырылды, келушілер күзетшілердің қадағалауымен сағат тілімен оның айналасында жүрді. Витринадан 2 метр (7 фут) биіктікте орналасқан галерея адамдарға коллекцияны көңілді де сергек көруге мүмкіндік берді. 1963 жылы көмекші куратор тағайындалды, ал 1968 жылы тағы біреуі тағайындалды, сондай-ақ бұрынғы Лондон мұнарасының Yeomen Warders-терінің орнына жаңа тәуелсіз күзетшілер мен аға күзетшілер құрылды, олар зергерлік бұйымдардың сыртқы күзетіне жауапты болған. 1968 жылы Зергерлік үйдің сақтаушысы лауазымы Лондон мұнарасының тұрақты губернаторымен біріктірілді, ал оның көптеген міндеттерін губернатордың орынбасары өз мойнына алды. 1990 жылы Зергерлік үй мен Лондон мұнарасы жаңа Тарихи Корольдік сарайлар агенттігінің жауапкершілігіне берілді.

Қазіргі күн

2012 жылы көрме 2,5 миллион фунт стерлингке жаңартылды, нәтижесінде жаңа кіріспе аймағы құрылды. Онда тәж зергерлік бұйымдарының тарихын көрсететін және олардың тәж кигізу рәсімінде қалай қолданылатынын түсіндіретін бейнеролик көрсетіледі. Зергерлік бұйымдары рәсімде қолданылу ретімен тізілген, ал келушілер көрмені аралап жүргенде Гендельдің тәж кигізу гимндерін тыңдай алады. Зергерлік бұйымдарын жақсырақ көрсету үшін жарықтандыру күшейтілді, сондай-ақ мүгедектерге арналған көру платформасына жаңа лифт орнатылды. Принцесса Роял 2012 жылдың 29 наурызында Зергерлік үйді ресми түрде қайта ашты. 1967 жылы салынған жер асты мұражайында тарихи патша сарайларының 25 000 архитектуралық суреттері сақтаулы.

Қауіпсіздік

Корольдік асыл тастар бомбаға төзімді шынымен қорғалған, ал мұнараға келгендерді 100-ден астам жасырын бейнекамералар мұқият бақылайды. Лондон мұнарасының жалпы қауіпсіздігін 1845 жылдан бері Ватерлоо блогында орналасқан 22 сарбаздан тұратын Мұнара күзеті қамтамасыз етеді. Олар Ұлыбритания армиясынан бөлініп, «Қорғаныс министрлігімен келісілген бұйрықтар бойынша Корольдік асыл тастардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жұмыс істейді». Тарихи патша сарайларында жұмыс істейтін 38 Yeomen Warder, бұрынғы әскери қызметкерлер де қауіпсіздікті қамтамасыз етеді, бірақ олардың күндізгі қызметі көбінесе көптеген келушілерді басқарумен байланысты. Мұнара күзетінің сарбаздары кезекпен алмасатын болса, Yeomen Warder тұрақты және мұнараның ішінде тұрады. Аталған құрылым 1485 жылдан бастау алады және олар 1550 жылдан бері ерекше мүшелері болып табылатын Егеменнің қарулы сақшылары, Yeomen of the Guard сияқты киім киеді. Асыл тастар Корольдік үйдің басшысы Лорд Чемберленнің өкілеттігімен алынады, оны оның орынбасары Лорд Чемберлен кеңсесінің бақылаушысы жүзеге асырады. Ол тауарды алған кезде вице-губернатордан қолхатқа қол қояды. Тек Корольдік зергер ғана бұл әшекейлерді ұстай алады. Қарулы полиция офицерлерінің әрдайым қатысуы дәстүрге айналған. 2011 жылы полковник Ричард Харрольд Асыл тастар үйінің күзетшісі болып тағайындалды. 2023 жылдың мамыр айына қарай Күзетші Бригадир Эндрю Джексон болды; ол Карл III және Камилланың тәж кигізу салтанатында Корольдің жүзігін алып жүрді. Асыл тастар үйінің бас көрмешісі – Кит Хансон, ал бас көрмешінің орынбасары – Лин Джонс.