Кіріспе

Суреттерге арналған қорғау және сәндік жиек.

Сурет немесе фотосурет сияқты суреттің айналасын қорғап, әсемдеу үшін таңылған жиек – сурет рамкасы. Ол туындыны көрсетуді қауіпсіз және ыңғайлы етеді, сонымен қатар суретті қоршаған ортадан ерекшелеп, оны эстетикалық тұрғыдан үйлестіреді.

Құрылыс

Сурет рамасы – суреттің периметрін шектеуге арналған контейнер. Ол фотосуреттер, кенепке жазылған суреттер, сызбалар мен гравюралар, плакаттар, айналар, көлеңке қораптарындағы естеліктер және тоқыма бұйымдар сияқты заттар мен бейнелерді қорғау, көрсету және эстетикалық бағалау үшін қолданылады. Дәстүрлі түрде сурет рамалары ағаштан жасалады, және олардың танымал болуы жалғасуда, себебі ағаш рамалар беріктік береді, алуан түрлі пішіндерге келтірілуі мүмкін және әртүрлі беттік өңдеулерге мүмкіндік жасайды. Басқа материалдарға күміс, қола, алюминий сияқты металдар және полистирол сияқты қатты пластиктер жатады. Рама беті кез келген түс пен текстураға ие болуы мүмкін. Шынайы алтын жалатылған және алтынның имитациясы да танымал, бірақ көптеген басқа да беттік жабындар көптеген рама жасау орындарында кездеседі. Кейбір сурет рамаларында сурет тақырыбына сілтеме жасайтын күрделі өрнектер болады. Күрделі әшекейлер көбінесе ағаш негізіне жабыстырылған, содан кейін алтынмен жалатылған гипстен жасалады. Сурет рамаларының пішіндері алуан түрлі, көбінесе жоғары қарай "ернегі" және көлденең ойығы бар L пішіндес болады. Ойық шыныны (болған жағдайда) ұстауға арналған тіреуіш ретінде қызмет етеді, сондай-ақ затты шынының ішкі бетінің артында, өзінің орнында және физикалық зақымдардан және қоршаған ортаның зиянды әсерінен қорғау үшін артқы тақталармен бірге орналастырады. Еріңнің жиегі ойықтың шетінен пропорционалды қашықтықта орналасқан. Ол рамадағы материалдарды ұстап тұрады және суретті эстетикалық тұрғыдан жақсы көрсетуге көметеседі. Сурет рамасында сурет рамасы үшін арналған шыны немесе акрил табақшасы, мысалы, Acrylite немесе Plexiglas қорғаныш "шыны" болуы мүмкін. Егер рамадағы өнер қажетсіз деп есептелсе немесе көрме ортасы қатаң бақыланатын болса, шыны қолданылмауы мүмкін. 1980 жылдардан бері сурет шыныларын өндіруде маңызды жетістіктерге қол жеткізілді, бұл шыны және акрил өнімдерінің ассортиментін кеңейтті. Қайсысын пайдалану керектігін таңдау үшін әр заттың сипаттамаларын ескеру қажет: өлшемі, қолданылған материалдар, материалдың жағдайы, заттың құндылығы, затты пайдалану жолы, мысалы, ұзақ көрме кезеңдері немесе саяхат. Дұрыс таңдау жасау үшін тәжірибелі суретшіге немесе консерваторға кеңес алу ұсынылады. Қазір сурет рамасы үшін арналған шыны мен акрил табақшалары антирефлекстік жабынмен жабдықталған, бұл жарық жағдайында шыныны көрінбейтіндей етеді. Мұңдық қызығушылық тудыратын суреттерден басқа, шыныға ультракүлгін сәулелердің (УК сүзгісі) енуін тоқтату үшін сүзгі орнатылуы керек. Бұл сүзгі суреттегі органикалық материалдардың фотокатализдік ыдырауын баяулатады. Шыны мен акрил шынылары да антистатикалық қасиеттерімен қол жетімді. Бұл опция сынық немесе бұзылған материалдары бар заттар үшін қажет, себебі олар статикалық электр күштерінің әсерінен заттан тартылып, шыныға түседі. Бір реттік немесе уақытша көрмелерді қоспағанда, шыныны сурет бетінен алып тастау қажет, осылайша зат шынының астына жабысып, материалдың сығылуына байланысты түсінің өзгеруіне және/немесе қалыпты өсулердің пайда болуына жол бермеуге болады. Бұл қашықтыққа кілем, шыны артына тығылған "аралықтар" және қалыптың жиегімен жасырылған, көлеңкелік, екі қалыптың арасында шыныны орналастыру және ұқсас әдістер арқылы қол жеткізіледі. Көмір немесе пастель сияқты шашыраңқы материалдардың ластануын болдырмау үшін шыныны тазарту да қажет. Рамаланған өнер туындысының артқы жағына жасалған өңдеу де әртүрлі болуы мүмкін. Барлық рама жиынтықтары физикалық соққылардан және кір, жәндіктер, ылғал және ластаушы заттардың енуінен қорғау үшін қатты, тығыз тақтадан жасалуы керек. Бір реттік заттарды уақытша көрсетуді қоспағанда, артқы тақталар жақсы сапалы материалдан, мысалы, картоннан жасалуы керек. Кейде қағаз бен пластик сияқты архивтік сапалы толқынды тақталар қолданылады, сондай-ақ архивтік сапалы деп сипатталған көбік тақталар да қолданылады. Жақсы раманың көптеген бөлшектері сияқты, сарапшының кеңесі де құнды. Тіреу тақтасының артында пакетті орнында ұстап тұратын ұстағыш клиптер немесе бланкілер бар, бұл раманың алдыңғы жағындағы қалыптың жиегімен ұстауды қамтамасыз етеді. Раманың артқы жағына шаңға қарсы қорғаныш (әдетте, берік архивтік сапалы қағаз) жабыстырылады. Бұл элементтер көбінесе функционалды болса да, оларды сәндеуге арналған және өнер туындысының бөлігі болып саналатын жұмыстардың мысалдары бар. Соңында, ілмектер немесе ұқсас бекіткіштер раманың сол және оң жақтарына сенімді түрде бұралады.

Пішіндері

Суреттерге арналған жақтаулар көбінесе шаршы немесе тіктөртбұрышты болып келеді, бірақ дөңгелек және сопақ жақтаулар да жиі кездеседі. Футбол, жұлдыз, жүрек сияқты ерекше пішіндердегі жақтауларды кәсіби ағаш кесуші немесе ағаш ұстасы қолмен ойып жасауы мүмкін (немесе ағаш ұнтағынан қалыптауы да мүмкін). Бұрыштарға арналған сурет жақтаулары да бар. Танымал дизайнның бірі – жақтаудың ішіне қарыла кіріктірілген ойық, ол көлемділік қосады.

Тарих

Алғашқы рамалар фейум мумия портреттерін қоршағандары деп саналады. Стекциялық рамалар суретшінің өліміне дейін суреттерді үйінде ілу үшін қолданылған болуы мүмкін, содан кейін сурет мумияның үстіне қойылған. Тағы бір теория бойынша, суреттер өлімге жақын уақытта салынған және мәйітті бальзамдаушыға апару алдында қала бойынша аза тұту процессиясында алып жүрілген. Ежелгі өнерде шекаралар көріністерді және әшекейлерді бөлу үшін ежелгі египеттік және грек суретшілерінің керамикалық және қабырғалық суреттерінде қолданылған, бірақ біз бүгін білетін алғашқы ойылған ағаш рамалар 12 және 13 ғасырлардағы кішкентай панельдік суреттерде пайда болды. Журналда жарияланғандай, бұл ертедегі «панельдік суреттер бір бөліктен жасалған. Сурет салынатын жер ойылып, сыртқы жиегінде көтерілген рама қалдырылған, дәл сияқты. Содан кейін бүкіл бұйым гипстеліп, алтынмен қапталған. Суретті жалпақ панельге салу – соңғы қадам болған». Бұл әдіспен рама жасаудың және бір ағаштан жасалған суреттің қымбат екені анықталғанда, «тиімді әдіс пайда болды, ол бұрыштық қалыптау жолақтарын қолданды. Бұл жолақтар ағаштан жасалған жалпақ панельге бекітілді, бұл ойылған панельге ұқсас нәтиже берді, бірақ арзан болды. Бұл типтегі рама енгізілген рама деп аталады. Алғашқылары ағаштан жасалған қарапайым жолақтарды ағаш панельдің сыртқы жиегіне бекіту арқылы жасалған». Осылайша портативті немесе жылжымалы рама пайда болды. Джентиль да Фабрианоның «Патшалардың табынуы» (1423) – панель мен рама екі бөлек бөліктен жасалған алғашқы алтарь, осылайша ол бүгінгі күні білетін алғашқы тәуелсіз рама болды. Франциск I билік еткен кезде, 1515-1547 жылдар аралығында Францияның алғашқы Ренессанс монархі, өнер күнделікті өмірдің ортасына келді және суреттерге арналған рамалармен бірге гүлденді. Көптеген жұмысшылар Италиядан өнер саудасына келді, соның ішінде Леонардо да Винчи, оны «Франциск өмірінің соңғы кезеңінде Италиядан кетуге көндірді». Енді рамаларды бұрынғыдай суретшілер, мүсіншілер немесе сәулетшілер емес, жиһаз жасаушылар жасады. Жиһаз және интерьер дизайны туралы кітаптар бұрынғыдан гөрі кеңірек нарыққа таратылды. 1610-1643 жылдары Францияда Людовик XIII билік еткен кезде, сарай және талғампаздық рамалар дизайнында басты рөл атқарды. Профильдер итальяндық алдыңғыларына қарағанда жұқарып, жұмыртқа және тікен, лента және жапырақтардың ағыны сияқты үздіксіз дизайн пайда болды, сондай-ақ айқын төмен рельефтік бұрыштық элементтер пайда болды. Бұл суреттерге арналған рамаларда барокко дизайнына жол ашты, ал «испандық, фламандтық және итальяндық ықпалдар идеялардың қызықты араласуына және алмасуына әкелді». Православие елдерінде (мысалы, Ресей, Сербия) суреттерге арналған рамалар өте дамыған және шіркеулердегі иконаларды жабу үшін қолданылған. Американың алғашқы рамалары, «Америка империя стиліндегі рамалар» деп аталады, өте қарапайым және функционалды. Олар колониялық сәулетте кездесетін қабырға қалыптарының қарапайым қисынына немесе ойығына ұқсас.