Кіріспе
Контурлы автокресло, пәрменді және скамейка тәрізді автокөлік креслоларына қарама-қарсы. Қапшық кресло – бір адамды ұстауға арналған контурлы автокресло, бірнеше адамға арналған тегіс скамейкадан ерекшеленеді. Ең қарапайым түрінде ол адам денесінің пішініне сәл келген, бірақ терең отыру орны мен жоғары жылдамдықтағы автомобильдерде денені жартылай қоршап, қолдайтын үлкен бүйірлері болуы мүмкін. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Германияда есігі жоқ, ашық, жолдан өтуге және әскери көліктер үшін «Kübelsitzwagen» (көкшелі креслолы автомобиль) термині танымал болды, себебі олар көбінесе қауіпсіздік белдіктері пайдаланылмаған кезеңде жолаушыларды креслода ұстап тұру үшін қапшық креслолармен жабдықталған. Бұл стильді алғаш 1923 жылы N. Trutz Karosseriefabrik әзірлеген. Алдыңғы қапшық креслолардың танымалдылығы спорттық шағын автомобильдердің пайда болуымен күрт өсті, 1960 жылы General Motors компаниясы Chevrolet Corvair 900 сериялы Monza Club Coupe моделін стандартты алдыңғы қапшық креслолармен шығарды. 1962 жылы АҚШ-та жасалған бір миллионнан астам автомобильдер зауыттан қапшық креслолармен шықты; көбінесе олар тігіс өзгерту құралы және пепел салмағыш, темекі тартқыш, сақтау бөлімі және креслолар арасындағы терезелерді басқару пульті сияқты қосымша мүмкіндіктері бар орталық консольмен жабдықталған. Үлкен, сәнді алдыңғы қапшық креслолар (және контурлы «қапшық стиліндегі» артқы креслолар) 1963 жылғы Buick Riviera моделінің 1963 жылғы түрімен американдық жеке сәнді автомобильдерде дебют жасады. 1964 жылы Ford Mustang «пони машинасы» таныстырылды, ал спорттық Corvair Monza сәттілігінен кейін стандартты алдыңғы қапшық креслолар идеясы одан әрі танымал болды, бірақ алдыңғы скамейка креслосы да қол жетімді болды. 1970 жылдардың басында АҚШ-та Chevrolet Vega және Ford Pinto сияқты шағын автомобильдер енгізілгеннен кейін қапшық креслолар бастапқыда пайда болған себептермен қолданылды: отыруға жеткілікті орынның болмауы және тігіс өзгерту құралы мен тұрақ тежегіші үшін еденге орнатылған рычагтар. Қапшық креслолар шағын және спорттық автомобильдерде танымалдылығын арттыра бергенмен, скамейка креслосы 1990 жылдардың соңына дейін үлкен автомобильдер мен жүк көліктеріндегі алдыңғы креслолардың басым орналасуы болып қала берді. Орта және толық көлемді отандық автомобильдер, сондай-ақ жүк көліктері спорттық бейне немесе жекелендірілген автомобильді қалаған клиенттер үшін алдыңғы қапшық креслоларын ұсынды. Келесі онжылдықтарда бұл үрдіс кеңейді, ал 2011 жылы Lincoln Town Car және 2013 жылы Chevrolet Impala модельдері алдыңғы скамейка креслосын стандартты жабдық ретінде ұсынған соңғы автомобильдер болды. Осы кезеңде SUV-лар кеңінен тарады, олардың барлығы алдыңғы қапшық креслолармен жабдықталған. 2015 жылдан бастап тек кейбір пикаптар мен SUV-ларда алдыңғы скамейка креслосы сақталды.
A bucket seat is a car seat contoured to hold one person, distinct from a flat bench seat designed to fit multiple people. In its simplest form it contours somewhat to the human body, but may have a deep seat and exaggerated sides that partially enclose and support the body in high performance automobiles. Before World War II, the term Kübelsitzwagen (meaning bucket seat car) became popular in Germany, for light open topped, cross country and military vehicles without doors, because these were typically equipped with bucket seats, to help keep occupants on board, in an era before the adoption of seat belts. This body style had first been developed by lt=Karosseriefabrik N. Trutz in 1923. The popularity of front bucket seats began to explode with the advent of sporty compact cars, pioneered by General Motors in 1960 when it produced its Chevrolet Corvair 900 series Monza Club Coupe with standard front bucket seats. By 1962, more than one million U. S. built cars were factory equipped with bucket seats; often, these were fitted with a center console containing a gear shifter and other features such as ash trays, cigarette lighter, storage compartment, and power window controls between the seats. Large luxurious front bucket seats (and contoured "bucket style" rears) made their debut in American personal luxury cars with the debut of the 1963 Buick Riviera in late 1962 as a 1963 model. In 1964, Ford introduced the Mustang “pony car”, following the success of the sporty Corvair Monza further popularized the idea of standard front bucket seats although a front bench seat was an available option. With the introduction of subcompact automobiles in the U. S. in the early 1970s, such as the Chevrolet Vega and Ford Pinto, bucket seats were used for the same reasons they had originally appeared: lack of seating room and floor mounted levers for the gear shifter and parking brake. While bucket seats continued to gain popularity among compact and sporty cars, the bench seat remained the preferred front seating arrangement in larger cars and trucks until the late 1990s. Increasingly, mid and full size domestic cars, as well as trucks, offered front bucket seating options for customers who wanted a sporty image or more personalized car. In the following decades this trend spread, with the last sedan to come with a standard front bench seat being the 2011 Lincoln Town Car, and the last to offer it as an option the 2013 Chevrolet Impala. SUVs spread widely during this time, universally with bucket seats in front. As of 2015, only some pickup trucks and SUVs retain the front bench seat.
Артқы орындықтар
Автомобильдердің артқы орындықтары көбінесе бір-біріне жалғасқан орындықтармен жабдылған, бірақ кейбір 2+2 көліктерде артқы жағында жеке орындықтар болады. Артқы жеке орындықтар алғаш рет 1960-1962 жылдарғы Chrysler 300 F, G & H купелері мен кабриолеттерінде қолданылды, олар 1956 жылғы Chrysler Norseman концепт-карынан шабыттанды. Толық өлшемді люкс автомобильдердің ұзын дөңгелек базасы бар түрлері, мысалы Lexus LS 460L, артқы орындықтарды екіге дейін азайтатын, бірақ жолаушыларға қосымша жайлылық ұсынатын "жолсерік орындықтар жинағы" опциясын ұсынады. Porsche Panamera өз мөлшеріне қарамастан, артқы конфигурация ретінде тек жеке орындықтарды ғана ұсынады.
Үшінші қатардағы орындықтар
Жеке бөшке стиліндегі орындықтар жолаушылар вандары мен минивэндарында да қолданылады, бірақ олар әрқашан солай аталмайды. Автокөліктердегідей емес, ван орындықтарын әртүрлі жолдармен орналастыруға болады, тіпті оларды жүк кеңістігін арттыру үшін алып тастауға да болады. Типик минивэн конфигурациясында алдыңғы және ортаңғы қатарларда екі бөшке орындықтан, ал үшінші қатарда үш адамдық диваннан орын бар, барлығы жеті жолаушыға арналған. Honda Odyssey 2005-2010 жылғы модельдері (базалық жиынтықтан басқа) ортаңғы қатардағы бөшке орындықтарының арасына "PlusOneSeat" қосымша орындықты қосады. Австралиялық Mazda MPV-де ортаңғы қатарда үш, соңғы қатарда екі орын бар. Chrysler Pacifica – барлық үш қатары да бөшкелі орындықтармен жабдықталған сәнді кроссовер SUV.
Спорттық орындықтар
Спорттық орындық – жарыс белбеулерін орнату мүмкіндігі және күшейтілген бүйірлік тіреуі бар, құлау орындығының жетілдірілген нұсқасы. Спорттық орындықтар адам денесінің пішініне сәйкес жасалған, күшейтілген бүйірлік тіреу мен салмақ таралуын қамтамасыз етеді, бұл жүргізушіге бұрылыстардағы үдеу күшіне (g-force) төтеп беруге көмектеседі. Олар 3, 4 немесе 5 нүктелі жарыс белбеулері үшін арнайы тесіктермен жабдықталған, бұл экстремалды жағдайларда қауіпсіздікті арттырады. Бұл орындықтар көбінесе штаттық құлау орындықтарынан жеңіл болады, бұл спорттық автомобильдер үшін өте маңызды. Олар әмбебап, және техникалық тұрғыдан алғанда, көлік үлгісіне арналған немесе әмбебап бекіткіштерді пайдаланып, кез келген көлікке орнатылуы мүмкін.
Аспан астына орнатылған орындықтар
Аспалы орындық – жолдан тыс көліктерге арналған спорттық қалыптасқан орындықтың бір түрі. Спорттық автомобильдерге арналған орындықтардан өзгешелігі, ол қосымша серіппелермен немесе аспа жүйесінің бөліктерімен жабдықталған, соның арқасында ойыстар мен секірулерде соққыны жақсы сіңіріп, жүргізушіге жұмсақ әрі ыңғайлы жағдай жасайды. Аспалы орындықтар жолаушыларға көбірек жайлылық ұсынса да, автоспортта қолданылатын статикалық қалыптасқан орындықтарға қарағанда қауіпсіз деп есептелмейді.