Кіріспе

Вирджиниядағы тарихи мүлік АҚШ Ұлттық парк қызметімен басқарылады.

Арлингтон үйі – Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерация армиясының бас қолбасшысы болған Роберт Э. Лидің тарихи отбасылық резиденциясы. Вирджиния штатының Арлингтон округінде орналасқан бұл үйдің мұражайы және Лиге арналған ескерткіш қазір Арлингтон ұлттық зиратының орталық бөлігін құрайды. Одан Потомак өзені мен Вашингтондағы Ұлттық алаң көрініс табады.

Арлингтон үйі 1803–1818 жылдары Лидің қайын атасы Г. В. П. Кастис салған. Бұл үйді ағылшын сәулетшісі Джордж Хэдфилд грек тіршілігі стилінде жобалаған. Үйдің саябағы мен іргелес құрылыстары да сақталған. АҚШ Азамат соғысы кезінде үй АҚШ армиясының штабы ретінде пайдаланылған, ал кейіннен Лидің ешқашан осы жерде тұруына мүмкіндік болмауы үшін, оның жері Арлингтон ұлттық зиратының орны ретінде таңдалды. Арлингтон үйі Арлингтон ұлттық зиратының тарихи аймағының құрамына кіреді. Арлингтон ұлттық зиратын АҚШ Армиясы басқаратын болса, Арлингтон үйін Ұлттық парк қызметі басқарады. Қорғанға қатысты рәсімдер кезінде АҚШ туы жартылай түсіріледі.

Құрылыс және ерте тарихы

Дворец Джордж Вашингтонның шөбересі және Марта Дендридж Кастис Вашингтонның шөбересі Джордж Вашингтон Парк Кастистің бұйрығымен салынды. Кастис сол кезде Александрия округінің, сол кезде Колумбия округінің бір бөлігі болған аймақтың көрнекті тұрғыны болды. Арлингтон үйі Кастистің әкесі Джон Парк Кастис 1778 жылы сатып алған және «Вашингтон тауы» деп атаған 1100 акрлік (445 га) меншіктегі биік нүктеде салынды. «Жэки» Кастис 1781 жылы британдықтар капитуляциялағаннан кейін Йорктаунда қайтыс болды. Кіші Кастис 1802 жылы Марта Вашингтонның қайтысынан кейін және Джордж Вашингтонның қайтысынан үш жыл өткен соң үйін салуға шешім қабылдады. Мүлікті сатып алғаннан кейін Кастис оны Вирджинияның шығыс жағалауындағы Кастис отбасының эскерінен кейін «Арлингтон» деп атады. Кастис өз жерінде Арлингтон үйін салуды бастады, Джордж Хэдфилдті сәулетші ретінде жалдады, ол Америкада грек тіршілігінің алғашқы үлгісін көрсететін сарай салды. Кастис сарайды Джордж Вашингтонның естелігі ретінде және Джордж Вашингтонның артефактілерін жинау үшін пайдалануға ниеттенді. Оның дизайнында Джордж Вашингтонның Вернон тауындағы үйіне ұқсас элементтер бар. Құрылыс 1803 жылы басталды, бұл «Вашингтон қаласы» деп аталған болашақ федералды қала үшін Л’Энфан жоспарынан он бір жыл өткен соң болды, кейін Вашингтон, округ Колумбия, Потомак өзенінің арғы жағында «Президенттік үй» орналасатын ауданды белгіледі, кейін «Атқарушылық резиденциясы» және қазір Ақ үй, және «Конгресс үйі», қазір АҚШ Капитолийі. Кастис ғимаратты Джорджтаун-Александрия жолынан көрінетін биік төбеде орналастырды, қазіргі Айзенхауэр драйвінің Арлингтон ұлттық зиратында, Потомак өзенінде және Вашингтон, округ Колумбияның қарқынды дамып келе жатқан ұлттық астанасының қарсы бетінде. Солтүстік және оңтүстік қанаттары 1804 жылы аяқталды. Үлкен орталық бөлігі мен портигі, 43 метрлік (140 фут) әсерлі алдыңғы жағын құрайтын, 13 жылдан кейін аяқталды. Үйде екі асүй бар, жазғы және қысқы. Үйдің ең көрнекті ерекшелігі – портиктің 8 массивті бағанасы, әрқайсысының диаметрі 1,5 метр (5 фут). 1824 жылы үйге келген Маркиз де Лафайетт сияқты атақты қонақтар болды. Арлингтонда Кастис мал шаруашылығы және басқа да ауыл шаруашылығының жаңа әдістерін тәжірибеледі. Мүлікке сонымен қатар Арлингтон бұлағы да кірді, ол бастапқыда жеке пайдалану үшін салынған, бірақ кейіннен жұртшылыққа ашылды және ақырында коммерциялық кәсіпорын ретінде жұмыс істеді. Кастис Мэри Ли Фитцхугқа үйленді. Олардың ересек шаққа жеткен жалғыз баласы Мэри Анна Рэндолф Кастис болды. Роберт Ли, оның анасы миссис Кастистің туысы болған, Арлингтонда жиі қонақтап, Мэри Аннамен өсті. Вест-Пойнтті бітіргеннен кейін екі жыл өткен соң, лейтенант Ли 1831 жылдың 30 маусымында Арлингтонда Мэри Анна Кастиске үйленді. 30 жыл бойы Арлингтон үйі Лилердің үйі болды. Олар некеде болған өмірінің көп бөлігін АҚШ армиясының қызметтік станциялары мен Арлингтон арасында саяхаттады, онда олардың жеті баласының алтауы дүниеге келді. Олар бұл үйді Мэридің ата-анасымен бөлісті. Олардың қайтысынан кейін Мэридің ата-анасы үйден алыс емес жерде, қазір Арлингтон ұлттық зиратының бөлігінде жерленді. Кастис отбасы Арлингтон елімін кеңінен дамытты. Үйдің шығысындағы тік беткейдің көп бөлігі ағылшын ландшафт паркіне айналды, ал үйдің оңтүстігінде ағаш бақшасы бар үлкен гүл бақшасы салынды. Арлингтон үйінің батысында биік шөптер мен төменгі жергілікті өсімдіктер құламадан төмен қарай «Грув» деп атаған жақын өсетін ағаштардың табиғи аймағына алып келеді. Гүл бағының батысына қарай 18 метр жерде «Гроув» биік шұбар және емен ағаштарынан тұрды, олардың арасында шатыр құрылды. 1853 жылға дейін Кастис қыздары ағаштардың астына бейресми гүл бақшасын отырғызып, күтім жасады. Джордж Вашингтон Парк Кастис 1857 жылы қайтыс болғаннан кейін, ол Арлингтон елімін Мэри Анна Рэндолф Кастис Лиге өмір бойына қалдырды, содан кейін ол оның үлкен ұлы Джордж Вашингтон Кастис Лиге өтетін болды. Елім көп жөндеу мен қайта ұйымдастыруды қажет етті, ал Роберт Ли, Кастистің өсиетін орындаушы ретінде, қажетті ауыл шаруашылығы және қаржылық жақсартуларды бастау үшін үш жылдық демалыс алды.

Азаматтық соғыс

1861 жылдың сәуір айында Вирджиния АҚШ-тан бөлініп шықты. Роберт Лиге АҚШ армиясының бас қолбасшылығы ұсынылғанымен, ол 1861 жылдың 20 сәуірінде лауазымынан кетіп, Конфедерация армиясына қосылды. Арлингтон үйі елордаға қарайтын биік жерде орналасқандықтан, АҚШ федералды үкіметі осы сарайды басып алудың немесе әскери тұрғысынан осал қалдырудың қажеттігін түсінді. Арлингтон үйінен кетуге ниеті болмаса да, Мэри Кустис Ли өзінің мүлкіне Одақ әскерінің жақын арада еніп, оны тастап кетуге тура келетініне сенді. Генерал Винфилд Скотттың көмекшісі қызметін атқаратын жас туысы Уильям Ортон Уильямстың ескертуінен кейін 14 мамырда ол туыстарының үйіне көшті. 1861 жылдың 24 мамырында Одақ әскері Арлингтонды қарсылықсыз басып алды. 1862 жылдың маусым айында АҚШ-тың 37-ші Конгресі АҚШ-тың "қозғалыс" аймақтарындағы барлық жерге мүлік салығын салу туралы заң қабылдады. 1863 жылғы заңға енгізілген түзетулер бойынша осы салықтарды жеке төлеу міндетті болды. Ауыр ревматоидты артритпен ауырған және Конфедерация шебінде болған Мэри Ли салықты жеке төлей алмады, нәтижесінде Арлингтон мүлкі салық төлемегендіктен тәркіленді. Ол 1864 жылдың 11 қаңтарында аукционға сатылды, ал АҚШ үкіметі мүлікті 26 800 долларға сатып алды (1865 жылғы 26 800 доллар бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сомаға> тең). Азамат соғысы кезінде Одақ әскері Арлингтон мүлкіндегі көптеген ағаштарды, әсіресе Арлингтон үйінің солтүстігінде және шығысында, Форт Уипплде және үйдің солтүстігіндегі Арлингтон бұлақтарының және Потомак өзенінің жанындағы ағаштарды кесіп тастады. Дегенмен, үлкен ағаштардың көп бөлігі, әсіресе үйдің батысында орналасқан, қазір Арлингтон орманы деп аталатын орманды аймақта сақталды. 1864 жылдың басында Вашингтон және Александриядағы әскери зираттар соғыста қаза тапқандармен толып жатты. АҚШ армиясының бас квартирмейстері Монтгомери С. Мейгс Арлингтон мүлкін зират ретінде пайдалануды ұсынды. АҚШ-тың соғыс министрі Эдвин М. Стентон 1864 жылдың 15 маусымында әскери зират құруға келісім берді және Арлингтон ұлттық зиратын құрды. Мейгс Арлингтон үйіне жақын жерде көптеген жерлеулер жасау қажет деп шешті, осылайша оны тұруға жарамсыз етуді көздеді. Офицерлер үйдің оңтүстігіндегі басты гүл бағының жанына жерленетін болды, ал алғашқы жерлеу 17 мамырда жасалды. Мейгс маусымның ортасында Арлингтон үйінің аумағында қосымша жерлеулерді дереу бастауға бұйрық берді. Отанда орналасқан Одақ офицерлері наразылық білдіріп, жерлеуді уақытша тоқтатқанда, Мейгс олардың бұйрықтарын күштен шығарды және бір ай ішінде негізгі гүл бағының оңтүстік және шығыс жағына тағы 44 қаза тапқан офицерді жерледі. 1866 жылдың қыркүйегінде Бюлл-Ранның бірінші және екінші шайқастарында және Раппаханнок өзені бойында қаза тапқан 2111 Одақ және Конфедерация сарбаздарының сүйектері Граждандық соғыс белгісіздері ескерткішінің астындағы сарайдың оңтүстік-шығысында орналасқан Гроувтың бұрынғы орнында жерленді.

Азамат соғысынан кейінгі кезең

Роберт Ли соғыстан кейін Арлингтонға бармады. 1870 жылы Вашингтон колледжінің президенті болып қайтыс болды. Мэри Ли 1873 жылы қайтыс болды, өлімінен бірнеше ай бұрын үйге бір рет келді. Ол үйге кіруге бармады, бірнеше минуттан кейін шығып кетті. 1874 жылдың сәуір айында Роберт Е. Ли мен Мэри Кустис Лидің үлкен ұлы Джордж Вашингтон Кустис Ли, мүлікті қайтару үшін Вирджиния штатының аудандық сотында АҚШ үкіметіне талап арыз берді. Кустис Ли Азамат соғысында генерал-майор болған және 1865 жылдың 6 сәуірінде Сейлорс-Крик шайқасында Одақ әскерлеріне тұтқынға түскен (Дэвид Даннелс Уайтқа қараңыз). Төрешілер алқасы Кустис Лидің пайдасына шешім шығарды, бұл екі тараптың да кең ауқымды шағымдануына әкелді. 1882 жылы АҚШ Жоғарғы Соты Лидің пайдасына шешім шығарды. Сот 5:4 көпшілік дауыспен 1864 жылы мүлік "заңсыз тартылып алынғанын" анықтады және оны қайтаруға бұйырды. Бірақ Ли мүлкіне ие болуға қызығушылық танытпады, оның құнына тең ақшалай өтемақы алғысы келді. Бірнеше ай бойы қиын келіссөздерден кейін Ли мен федералды үкімет сату бағасын 150 000 долларға (150 000 доллар) келісті. Конгресс сатып алуды қаржыландыру туралы заңды 1883 жылдың 3 наурызында қабылдады; Ли 31 наурызда құжатқа қол қойды; ал құжат тіркеуі 1883 жылдың 14 мамырында жасалды. 1920 жылы Вирджиния штатының Бас Ассамблеясы Александрия округі мен Александрия қаласы арасындағы шатасуды жою үшін Александрия округінің атын Арлингтон округіне өзгертті. Арлингтон атауы Арлингтон үйінің бар екенін көрсету үшін таңдалды. 1925 жылдың 4 наурызында 68-ші АҚШ Конгресі 74-ші қоғамдық қаулыны қабылдады, ол Вирджиния штатының Арлингтон ұлттық зиратында Ли сарайын қалпына келтіруге рұқсат берді. Содан кейін Соғыс министрлігі Арлингтон үйін қалпына келтіруге кірісті, ал Армия министрлігі Арлингтон ұлттық зираты ретінде бастапқы плантацияның жартысынан астамын басқаруды жалғастыруда. Алайда, Конгресс заң шығарғаннан кейін бірнеше жыл бойы үй мен жерді басқаруға жауапты болған Соғыс министрлігі заңға көп мән бермеді. Заңнамаға қайшы келетіндей, министрлік, негізінен АҚШ Көркемөнерлер комиссиясының директоры Чарльз Мурдың талабымен, сарайды «республиканың бірінші жартысына» сәйкес жабдықтады және түсіндірді. Бұл шешім 1925 жылы әлі де танымал болған отаршылдық қайта жандану қозғалысының танымалдылығына негізделген. Сарай Джордж Вашингтон Парк Кустис кезеңіне сәйкес қалпына келтірілді және 1830 жылдан кейін жасалған жиһаз қабылданбады. Бұл тәсіл Лидің Арлингтондағы рөлін және қатысуын жоққа шығарды. 1955 жылы 84-ші АҚШ Конгресі 84-107 мемлекеттік заңын қабылдады, ол сарайды Роберт Лиге арналған тұрақты ескерткіш ретінде «Кустис Ли сарайы» деп атады. Қаулы АҚШ Ішкі істер министріне ғимараттың аумағында мемориалдық тақта орнатуды және оларды атауға сәйкес келтіру үшін үкіметтік жазбаларды түзетуді тапсырды, «осылайша оның тарихының дұрыс түсіндірілуін қамтамасыз етеді». Бірте-бірте үй Роберт Лидің кезеңіне сәйкес жабдықталып, түсіндірілді, бұл түпнұсқа заңда көрсетілген. Ұлттық саябақтар қызметі 1933 жылдың 10 маусымынан бастап ғимарат пен оған іргелес жатқан кейбір бақтарды (мұражайдан бөлек) басқару құқығын алды. 1972 жылы 92-ші АҚШ Конгресі 92-333 мемлекеттік заңын қабылдады, бұл заң 84-107 мемлекеттік заңын өзгертіп, сарайды «Арлингтон үйі, Роберт Е. Ли мемориалы» деп атады. 2020 жылы конгресс мүшелері атауын қайтадан «Арлингтон үйі ұлттық тарихи орны» деп өзгерту туралы заң жобаларын енгізе бастады. 2022 жылға қарай олар бұрынғы тұрғындардың, соның ішінде Лилердің түрлі ұрпақтарының қолдауын алды.

Грей отбасы

Арлингтон үйінің аз белгілі тарихтарының бірі Джордж Вашингтон Парк Кастистің және Ли отбасының мұрасын сақтауға көмектескен Грей отбасына қатысты. Селина Норрис Грей, Леонард пен Салли Норристің қызы, Арлингтонның екінші буын құлы болған. 1831 жылы Селина Арлингтонның құлы Торнтон Грейге үйленді және ақырында сегіз балаға ие болды, олар Арлингтонда өсті. Азамат соғысы басталғанда Ли отбасы, одақтың әскерлері келіп, мүлікті басып алудан бұрын, үйлерін эвакуациялауға мәжбүр болды. Селина Ли ханымның жеке қызметшісі болғанымен, ол отбасымен бірге қалды; алайда, кетер алдында Ли ханым үйдің кілттерін Селинаға және үйдің құндылықтарын қорғау жауапкершілігін тапсырды. Осы құндылықтардың ішінде Ли ханымның әжесі Марта Кастис Вашингтон мен президент Джордж Вашингтонқа тиесілі болған қымбат мұралық заттар да бар еді. Селина Арлингтон үйінің мұралық заттары мен құндылықтарын сақтап қалғаны үшін, ал оның балалары кейіннен үйді қалпына келтіруге, үйдің жоспары, Ли отбасының жеке баяндары туралы нақты мәліметтер беруге және ХХ ғасырдың басында сақтау жұмысына көмектескені үшін мақталады. 1929-1930 жылдар аралығында Арлингтон үйін қайта жаңарту жұмыстары кезінде Грей отбасы Арлингтон округі мен елдің тарихына тағы бір маңызды үлес қосты. Селина мен Торнтонның төрт қызы үй мен оның жиһаздары туралы маңызды мәліметтер ұсынды, олардың пікірлері жобаның нақтылығы үшін өте маңызды болды.

Арлингтон ұлттық зираты кеңейтілді

1995 жылы АҚШ Ішкі істер министрлігінің және Армия департаментінің өкілдері Арлингтон үйі, Роберт Ли ескерткіші мен Форт-Майер арасындағы Арлингтон ұлттық зиратындағы NPS-тің 29-бөлімінде орналасқан Арлингтон орманының бір бөлігін Арлингтон үйінен Армияға беру туралы келісімге қол қойды. Бұл мүлік беру, NPS жерін қамтиды, зираттың жерлеу үшін арналған аумағын ұлғайту мақсатында жасалды. Экологтар бұл келісімнің салдарынан тарихи маңызы бар жергілікті ағаштардың қалдықтарының ішінара жойылуы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді. Бірақ, 1996 жылдың қыркүйегінде Конгресс заң қабылдап, мүлікті беруге рұқсат берді. 2013 жылдың 5 маусымында, зиратты кеңейту жобасының экологиялық бағалау (ЭА) жобасы бойынша алынған 100 қоғамдық пікірді қарастырғаннан кейін, АҚШ Әскери инженерлік корпусы жобаның соңғы ЭА-сын және маңызды әсері жоқ екенін көрсететін (FONSI) қол қойылған қорытындысын жариялады. Соңғы ЭА-да алынып тасталатын 905 ағаштың 771-інің диаметрі 6 мен 41 дюйм аралығында болатын, сау жергілікті ағаштар екені көрсетілген. Жоба аясында шамамен 211 ағаш алынып тасталады, бұл аудан 145 жылдық орманның бір бөлігін қамтиды. Бұл аудан 1966 жылы Арлингтон үйі үшін Ұлттық тарихи орындар тізіміне ұсынылған нысанда сипатталған тарихи ауданның шекарасында орналасқан. Тағы шамамен 491 ағаш 105 жылға жуық өскен ағаштардың аумағынан алынып тасталады.

Зерттеулер, зақымданулар және қалпына келтірулер

2003 жылдан 2007 жылға дейін Ұлттық саябақтар қызметі Арлингтон үйінің құлдар тұрған екі шаруашылық ғимаратын археологиялық зерттеуден өткізді. 2009 жылы Саябақтар қызметі құлдар тұрған үйлердің тарихы мен зерттеулердің нәтижелерін, сондай-ақ оларды қалпына келтіру жөніндегі ұсыныстарды сипаттаған есептерді жариялады. 2007 жылдан 2013 жылға дейін Арлингтон үйі 1925 жылдан бергі алғашқы масштабты жөндеуден өтті. Осы кезеңде Ұлттық саябақтар қызметі үйдің жиһаздарын Пенсильвания штатындағы Пойнт-Марион қаласының жанындағы «Достық төбесі» ұлттық тарихи ескерткішіне уақытша орналастырды. Саябақтар қызметі жөндеу жұмыстарын аяқтағаннан кейін және жиһаздарды үйге қайтарғаннан кейін қайта ашылу салтанатын өткізді. Арлингтон үйі 2011 жылғы Вирджиния жер сілкінісінен елеулі зардап шекті, архитектуралық бағалау күтілгенге дейін артқы дәліздер мен жоғарғы қабат жабылуы керек болды. 2014 жылдың 17 шілдесінде қайырымдастық корларының иесі Дэвид Рубенштейн Арлингтон үйін, оның шаруашылық ғимараттарын және аумағын жаңғырту үшін Ұлттық саябақтар қорына (жекелеген сыйлықтар арқылы қаражат жинайтын Ұлттық саябақтар қызметінің бөлімшесі) 12,5 миллион доллар (~ $ in) сыйлады. 30 айлық жобаның мақсаты – сарайды, ғимараттарды және аумақты 1860 жылғы түріне келтіру. Жоба жер сілкінісінен зардап шеккен негізді жөндеуді, сондай-ақ жаңа ішкі жарықтандыруды және заманауи климаттық бақылау жүйесін орнатуды қамтиды. Ұлттық саябақтар қызметінің өкілдері Арлингтон үйі мен құлдар тұрған үйді 2016 жылы бірнеше айға жабуға мүмкіндік бар екенін, осы уақыт ішінде көп бөлігі жұмыс аяқталады деді.

Көшірмелері

1919 жылы Атланта қаласындағы аз ғана өмір сүрген Ланьер университеті үшін архитектор А. Тен Эйк Браун жобалаған көшірмесі салынды. Ол әлі күнге дейін 1140 University Drive NE мекенжайында тұр және Бен Х. Циммерман діни мектебі мен Кентербери мектебіне үй иесі болып табылады. Арлингтон залы, Арлингтон үйінің екі бөлігінен тұратын көшірмесі, 1939 жылы Роберт Э. Ли паркінде, қазіргі Түртік Крик паркінде (Далас, Техас штаты) салынды. Арлингтон ұлттық зиратындағы Ескі әкімшілік ғимаратының фасады Арлингтон үйінің фасадымен ұқсас. Ғимарат Арлингтон үйінен батысқа қарай 500 фут (152 метр) қашықтықта орналасқан.