Кіріспе

Уильям Голдингтің романдары трилогиясы

"Жердің шеттеріне" – британдық автор Уильям Голдингтің "Өту рәсімдері" (1980), "Тар шеңбер" (1987) және "Төмендегі от" (1989) атты теңізшілік, қарым-қатынастар туралы романдарының трилогиясы. 19-ғасырдың басында Австралияға көшпелілерді тасымалдайтын бұрынғы британдық әскери кемесінде өтетін оқиғалар негізінде жазылған романдарда әлеуметтік топтар және оқшауланған жағдайда адамның жабайылыққа қайтуы, осы жағдайда кемедегі жолаушылар мен экипаждың жабық қоғамы тақырыбы зерттеледі. Трилогияның алғашқы кітабы "Өту рәсімдері" 1980 жылы Букер сыйлығымен марапатталды. Трилогияның өзі 2005 жылы Леи Джексон мен Тони Басгаллоп тарапынан BBC үшін осы аттас мини-сериалға бейімделді, режиссерлік жұмысын Дэвид Эттвуд жасады, ал Бенедикт Камбербэтч түсірілімдерде қатысты. Сериал АҚШ-та PBS-тің 2006 жылғы "Шедевр Театры" маусымында көрсетілді. 2016 жылы Netflix және Hulu стриминг қызметтерінде қолжетімді болды.

Өту дәстүрлері

Rites of Passage (1980) - 19-ғасырдың басында британдық көшіп келушілердің әртүрлі тобының соғыс кемесіне айналған кемемен Австралияға жасаған алты айлық сапары туралы баяндама. Бұл жас аристократ Эдмунд Талботтың жазған күнделігі. Оның ықпалды тәрбиешісі оны Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторының кеңсесіне жұмысқа орналастырып, сапардың маңызды оқиғаларын тіркеу үшін Талботқа күнделік сыйлайды. Ол бұл уақытты жас адам үшін ой-толғаныс кезеңі деп есептейді. Талбот барлық топтағы жолаушылармен (кемедегі саяхат) және экипаж мүшелерімен таныстырудан бастайды, олар 19-ғасырдың басындағы ағылшын қоғамының алуан түрлі, бірақ типік жиынтығын құрайды. Ол жолаушы пастор Коллидің құлдырауына алаңдайды. Талбот Коллидің құлауында белгілі бір бейтараптық рөл атқарады; ол пастор мен капитан Андерсон арасында делдалдық рөлге тез араласса да, бастапқыда капитанның тікелей шақыруынсыз, капитанның қорғауындағы палубаға (quarterdeck) шығып, өзінің мәртебесін пайдаланған. Колли мас күйде кеме экипажының бірімен жыныстық қатынас жасағаннан кейін "ұяттан" көз жұмады. Экипаждың бірі офицерлердің де қатысы болуы мүмкін екенін айтқанда, капитан Коллидің өлімі жөніндегі тергеуді тоқтатады, себебі "гомосексуалдық қатынас" (бугерь) аспанға тігіліп өлтірумен жазаланады. Талбот Коллидің күнделігін табады және оны жақсырақ тануға Коллидің қаншалықты құштар болғанын көргені үшін өзін кінәлі сезінеді. Колли теңізде ресми түрде жерленеді. Романның соңында Талбот өзінің күнделігін тәрбиешісіне ұсынуға екіталай қарайды, себебі ол оны жақсы жарықта көрсетпеуі мүмкін деп қорқады. Ол басқа таңдау жоқ екенін түсінеді және ақырында жазғандарын қорғау үшін күнделікті мөрлеп жабады. "Rites of Passage" 1980 жылғы Букер сыйлығының иегері атанды.

Жақын орналасқан үйлер

Голдинг «Close Quarters» (1987) шығармасын Талботтың көзқарасынан бастайды, ал ол Австралияға 6 айлық сапармен алғашқы күнделігін аяқтағаннан кейін көп ұзамай. Талбот жаңа күнделікті өзгеше стильде жаза бастайды, себебі бұл том оның тәрбиешісіне көрсетілмейді. Ол HMS Alcyone кемесінде кездескен жас әйелге деген романтикалық сезімдерін сипаттайды. Денсаулығы нашарлағандықтан, өзінің кемесінің теңізге лайықтылығына және сапарды аяқтауға қабілеттілігіне күдікпен қарайды. Кітаптағы құрылым көбірек дәстүрлі, тараулар драматикалық сәттерде бөлінеді (бұл «Ритс» шығармасындағы күнделікті жазбалардан өзгеше).

Төмендегі от

Fire Down Below (1989) трилогияны ескі кеме мен ескі карталардың салдарынан бұрынғыдан да қауіпті сапарды сипаттаумен аяқтады; Талботтың өсіп-жетілуі және үйленген жұбайлар Преттимандарға деген құрметінің артуы; капитан Андерсонның құрметі мен сенімі үшін басты екі офицер – Саммерс пен Бенеттің арасындағы бәсекелестік; сондай-ақ Эдмунд пен Чамли ханымның махаббат оқиғасының аяқталуы. Кемені жөндеу және Австралияға жету үшін қолданылған күшті күш-жігерге көп көңіл бөлінген.

Әдеби тақырыптар

Rites of Passage сыныптық бөліну тақырыбымен сипатталады, әсіресе, адамдардың өздеріне лайық емес, жоғары мәртебеге ие болуы. Дұрыс әдепті мінез-құлықтың лейтмотиві Талбот пен лейтенант Саммерстің көбінесе қызыл даулы достығында зерттеледі, Саммерс оның аристократтық артықшылықтарын пайдаланғаннан кейін міндеттерін орындауға талап етеді. Саммерс кейде Талботтың ойсыз пікірлері мен кеңестеріне ренжіп алады. Rites ер адамдардың топтағы қатыгездіктерін және кемедегі жасанды қоғамда мәртебе мен орын үшін күрескендегі шиеленістерін көрсетеді.

Минисериалға бейімделген

2005 жылы кітаптар Бенедикт Камбербэтчтің басты рөлде ойнаған BBC драмалық сериалы ретінде бейімделді. "Жердің шеттеріне дейін" деп аталған сериалды Дэвид Эттвуд түсірді және сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Сериал алты BAFTA сыйлығына ұсынылып, «Мини-сериалдағы үздік актер» үшін Алтын Нимфа сыйлығын (Бенедикт Камбербэтчке берілді) және «Үздік мини-сериал» үшін Сателлит сыйлығын жеңіп алды.