Кіріспе

Clusiaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы.
|кескін = Clusia1.jpg
|кескін сипаттамасы = Clusia fluminensis
|таксон = Clusia
|авторитеті = L.
|бөлімшелер қатары = Түрлер
|бөлімше = 321, мәтінге қараңыз
|бөлімшелер анықтамасы =
|синонимдер =
Androstylium
Arrudea A. St. Hil. & Cambess. (1828)
Asthotheca
Birolia
Cahota
Cochlanthera Choisy (1851)
Decaphalangium Melch. (1930)
Elwertia
Firkea
Gardenia
Havetia Kunth (1822)
Icostegia
Lipophyllum
Oedematopus Planch. & Triana (1860)
Oxystemon Planch. & Triana (1860)
Pilosperma Planch. & Triana (1860)
Polythecandra
Renggeria Meisn. (1837)
Rengifa Poepp. (1840)
Schweiggera
Triplandron
Xanthe
|синонимдер анықтамасы =

Өсімдіктердің сабақтарында, жапырақтарында және жемістерінде әртүрлі түсті латекс болады. Жапырақтары қарапайым, бүтін және қарама-қарсы орналасқан, ұзындығы 5–70 см, ені 2–20 см. Жапырақ текстурасы көбінесе былғары, сирек қатаң немесе сәл шырынды болады. Гүлдің мөлшері шамамен 5 мм (мысалы, Clusia gundlachii) -ден Clusia grandiflora-да 150 мм-ге дейін өзгереді. 4–9 жапырақтары ақ, қаймақ, сары, қызғылт, қызыл, қара немесе жасыл түсті болуы мүмкін. Гүлдері бір жынысты және өсімдіктер екіжынысты (аналық және аталық гүлдер бөлек өсімдіктерде орналасқан). Аталық мүшелердің саны төрттен бірнеше жүзге дейін жетеді. Аталық мүшелердің пішіні мен мөлшері өте өзгермелі. Стерильді аталық мүшелер аналық және аталық гүлдерде жиі кездеседі. Аналықтың саны 4–16 және көбінесе гүл сабағынан (сессивті) болады. Жемісі – былғары қабықты жапырақшалы капсула, ол жарылып, бірнеше қызыл немесе апельсин түсті, ет тәрізді қапталған тұқымдарды шығарады.

Экология

Тозаңдану әртүрлі жануарлар мен түрлі сыйлықтарды қамтиды. Гүлдік шайыр Клузияның көптеген, тіпті барлық түрлерінде кездеседі. Шайыр тұқымшалар (әйел гүлдеріндегі сүйсіз тұқымшалар) арқылы өндіріледі және оны аралар ұя салу үшін пайдаланады. Нектар көбінесе таулы түрлерде, мысалы, Clusia clusioides-та көп кездеседі, және осы гүлдерге көбелектер, құсқұйрықтар және кейде жарғақтар немесе құстар келеді. Нектары мен шайыры жоқ гүлдерде тозаңдану тозаң жейтін қоңыздар арқылы жүзеге асырылуы мүмкін, олар Clusia criuva-да байқалғандай, сыйлықсыз аналық гүлдерге де келеді. Clusia blattophila гүлдерінен шығатын, феромон құрамындағы сұйықтыққа тартылған еркек тарақандармен тозаңданады. Тұқымдарды құстар, ал кейде ұсақ сүтқоректілер таратуы мүмкін. Клузия өсімдіктері кейбір жәндіктер үшін ұя салуға өте қолайлы орын болып табылады. Мысалы, Гвиана ормандарында кең таралған Clusia grandiflora түрі, Polistes pacificus құрттары үшін қағаз ұяларын салуға тартымды, себебі осы құрттарды көбінесе жейтін ағаш құмырсқалары әдетте осы ағаш түрінде қоныстанбайды.

Қолданылуы

Клюзия ағашы өте төзімді, кейде шатыр құрылысына қолданылады. Латексі мен гүлді шайыры антисептикалық қасиеттерімен ерекшеленеді және жараларды бітеу үшін қолданылған. Құрғақ латекс кейде шіркеулерде құрбандық ретінде жағылады. Көптеген түрлері үй өсімдіктері ретінде өсіріледі, ал тропикалық аймақтарда әсемдік ағаштары мен бұталары ретінде таралған. Мысалы, Clusia rosea, C. major және C. orthoneura.