Кіріспе

Американдық актер Александр Скорби (13 қараша 1913 – 22 ақпан 1985) – американдық кино, теледидар және дауыс актері, сондай-ақ баяндаушы. Ол терең әрі керемет дыбысымен және Атлантикалық орта акцентімен танымал. Фриц Лэнгтің «The Big Heat» (1953) фильміндегі аяусыз мафия басшысы Майк Лагана рөлімен әйгілі. Сонымен қатар, ағылшын тілді елдерде ол көптеген басылымдарда жарық көрген Король Джеймс нұсқасымен жазылған аудио Киелі кітаптың жазбаларымен ерекше есте сақталады. Кейіннен ол «Түзетілген стандартты нұсқаны» толығымен жаздырды. Скорби шебер баяндаушы болды, 1966 жылдан 1985 жылға дейін «National Geographic Specials» бағдарламасының 18 эпизодын баяндады (басқа баяндаушылардан екі есе көп). Скорби көзі нашар көретіндер үшін өзінің ең маңызды туындысы деп есептеген 422 аудиокітап жазды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Скорбидің хабарлары Грек және ағылшын тілдерінде Соғыс ақпараттық бюросы үшін шетелге таратылды. 1962 жылғы 16 мамырдағы «Variety» журналының бір авторы Скорбидің дауысын «тыңдаушылардың үлкен радиомен байланыстыратын керемет резонанс» деп сипаттады.

Театр және кино шығармашылығы

Скорби театрдағы өзінің тәжірибесін жазғы қойылымдар мен маусымдық өндірістерге қатысып сақтап келді. Морис Эванстың "Гамлет" қойылымында, 1938 жылдың 12 қазанында Нью-Йорктегі Сент-Джеймс театрында ашылып, тоқсан алты қойылымға созылған, Скорби Розенкранц рөлін ойнады. Кейін сол маусымда ол Эванспен бірге Генрих IV-нің бірінші бөлімінде Вестморленд графы рөлінде ойнады. Келесі жылы ол Эванспен бірге Ричард II қойылымында корольдің жалдама адамы ретінде гастрольдік сапарда болды. Бірнеше жылдан кейін, 1946 жылдың соңында ол Бродвейге оралды, Бен Хехттің "Ту алға!" драмалық қойылымында Рут Чаттертонның орнына баяндаушы болды, онда Марлон Брандо сахнадағы алғашқы рөлінің бірін сомдады. Бұл пьесаны "Американ Лигасы - еркін Палестина" Альвин театрында қойды. 1947 жылдың 22 желтоқсанында ол Нью-Йорктегі Ұлттық театрда Джон Джилгудпен бірге Родни Аклендтің "Қылмыс және жаза" драмалық қойылымында ойнады. Ол 1947-1948 жылдар аралығында Гринвич Виллидждегі Бликер көшесіндегі шағын театрда жұмыс істейтін "New Stages" драмалық компаниясын құруға қатысты. Екі жыл бойы компания Федерико Гарсия Лорканың ("Қанды үйлену"), Эдвард Коуфилдтің ("Бруно мен Сидни") және Жан Пол Сартрдың екі пьесасын қойды. Сидни Кингслидің "Детективтік әңгімесі", 1949 жылдың 23 наурызында Хадсон театрында ашылып, бір жыл сегіз ай бойы сахнада тұрды, онда Скорби Тами Джакоппетти, қатал рэкетир рөлін ойнады. "Детективтік әңгіме" аяқталғаннан кейін Скорби Бродвейдегі тағы бір Кингсли рөліне дайындала бастады, Артур Кестлердің романының драмалық нұсқасы - "Түске қараңғылықтағы" Рубашовтың ескі большевик досы Иваноф рөлін сомдады. Бұл пьеса 1951 жылдың 13 қаңтарында Альвин театрында ашылды, Клод Рейнс Рубашов рөлін ойнады және 163 қойылымға созылды. Театр гильдиясы сол жылы Джордж Бернард Шоудың "Сен-Жоан" пьесасын қайта қойғанда, Ута Хаген бас рөлде болған кезде, Скорби Бове епископы Питер Кошон рөліне бекітілді. Пьеса 1951 жылдың 4 қазанынан 1952 жылдың 2 ақпанына дейін Корт театрында қойылды. Скорби алғаш рет экранда Гленн Фордпен бірге "Тринидадтағы оқиға" (Колумбия, 1952) және "Үлкен жылу" (Колумбия, 1953) фильмдерінде пайда болды. Ол "Рансом!" фильмінде Глен Фордпен бірге қайтадан ойнады (MGM, 1956), кейіннен Мел Гибсон мен Гэри Синизбен қайта түсірілді. Скорби "Шарлы ит" (1959) фильмінде доктор Михаил Андрасси рөлін сомдады. "Мен түсірген фильмдердің ешқайсысы аса маңызды немесе жақсы болған жоқ", - деді Скорби кейіннен, "бірақ "Гигант" (Warner Brothers, 1956) ерекше жағдай, бірақ оны да даулай беруге болады". Эдна Фербердің романының фильмдегі нұсқасында Скорби ескі мексикалық ранчоның бригадирі Поло рөлін ойнады. Кейін "Үлкен балықшы" (Buena Vista, 1959), "Жеті қарақшы" (1960), "Жылбырдағы адам" (1960), "Жақсылық" (1961) және "Ажыратқыш" (1970) фильмдерінде рөлдер атқарды. Осы өте қарбалас жылдары Нью-Йорктегі Колумбия университетінің жанында әйелі мен баласымен бірге тұратын Скорби Беверли-Хиллсте (Калифорния) үй сатып алды. Бірақ Нью-Йоркте жұмысқа шақырулар Беверли-Хиллздегі үйін тұру орнынан гөрі, тек тоқтау орнына айналдырды. Нью-Йорк сахнасына оралғанда Скорби Эмлин Уильямстың Тургеневтің "Ауылдағы бір ай" романын бейімдеген "Ракитин" рөлін және Сиобхан МакКеннаның "Святая Жанна" интерпретациясындағы Питер Кошон рөлін ойнады. 1961 жылғы көктемде Фениксте ол "Гамлет" қойылымында Клавдий патша рөлін ойнады, Говард Таубман "Нью-Йорк Таймс" газетінде (1961 жылдың 17 наурызында) атап өткендей, рөлге "қорқыныш пен құлдыраудың" тиісті "көрінісін" берді. 1963 жылы Скорбиге революциядан қашып бара жатқан ақ рулық асыл жұпты аңдып жүрген коммунистік комиссар Гороченко рөлі берілді, "Товарищ" мюзиклі Бродвей театрында 1963 жылдың 18 наурызында Вивьен Ли және Жан Пьер Омонт Скорбидің олжасы ретінде ашылды. "Александр Скорбиге ең үлкен құрмет, - деп жазды сыншы Норман Надел "Нью-Йорк World Telegram and Sun" газетінде (1963 жылдың 2 сәуірінде) - сахнаға шыққан кездегі ышқылдап жырлаған алғашқы кеш болды. Оның зұлымдыққа деген шеберлігі теңдессіз". "Товарищ" жабылғаннан кейін көп ұзамай, 1963 жылдың 9 қарашасында, 264 қойылымнан кейін, Скорби Лос-Анджелесте Антон Чеховтың "Теңіз құсы" қойылымы үшін репетиция бастады, онда ол 1964 жылдың 10 қаңтарынан бастап қырық қойылымда Жаннет Ноланмен бірге ойнады. 1950 жылдардың басында Скорби теледидарда баяндаушы және актер ретінде жұмыс істеді. Оның тұрақты тапсырмаларының бірі NBC-нің "Project 20" қоғамдық істерінің арнайы бағдарламаларын баяндау болды. 1954 жылы "Project 20" үшін ол "Диңгездегі жеңіс" телесериалының тоқсан минуттық қысқартылған нұсқасын баяндады. "Project 20" тапсырмалары атом бомбасы және үш діни деректік фильмдерді қамтыды, онда үлкен суреттермен Киелі кітаптың оқиғасы айтылды: "Тәңірдің келуі" (Рождествода); "Ол тірілді" (Жасыл жексенбіде); және "Ескі өсиеттің заңдары мен пайғамбарлары". Роберт Рассел Беннетт оркестрлеуімен жасалған "Тәңірдің келуінен" аудиожазба 1960 жылы Decca Records компаниясынан шығып, үлкен сәттілікке ие болды. Ол 1965 жылы NBC арнасында түпнұсқада көрсетілген "Джеймс Бондтың керемет әлемі" телеарнасының баяндаушысы ретінде Шон Коннериді алмастырды. Телевизиялық актер ретінде Скорби "Playhouse 90", "Circle Theatre" және "Studio One" бағдарламаларында рөлдер сомдады. Ол бір бағдарламаға тоқтағысы келмеді, себебі, оның сөзімен айтқанда, "сол арқылы жақсы нәрселер жасау қиын". Ол "Wanted: Dead or Alive", "Bonanza" және "The Rifleman" сияқты вестерн фильмдерінде, сондай-ақ "Mr. Novak", "Daniel Boone", "The Asphalt Jungle", "The Man from U. N. C. L. E.", "The Defenders" және басқа да форматтық драмалық шоуларда эпизодтық рөлдерді ойнады. Көбінесе түсірілген шоулар Калифорнияда өндірілді. 1972 жылы ол әйелі Лори Марчпен бірге "The Secret Storm" бағдарламасында ойнады, онда ол екінші доктор Иан Норткоут рөлін сомдады (Марч оның әйелі, Валери Лейк Эймс Норткоут рөлін ойнады), бағдарлама 1974 жылы жабылғанша. Кейін ол "All My Children" бағдарламасында Найджел Фаргейт рөлін ойнады. "The Twilight Zone" эпизодында "Соңғы рейс" ол генерал Харпер рөлін ойнады. Джеймс Бонд кейіпінде Скорби 1969 жылғы "On Her Majesty's Secret Service" Бонд фильмінің ABC арнасында 1976 жылдың ақпанында екі бөлікке бөлініп көрсетілген қайта өңделген нұсқасын баяндады.

Аудио жазбалар

Скорби Американың соқырлар қорының "Сөйлейтін кітаптар" бағдарламасы үшін 422 кітап оқыды, оның ішінде Гомердің "Илиадасы", Толстойдың "Соғыс және бейбітшілік", Джойстің "Улисс", Фолкнердің "Жанжал мен құштарлық" кітаптары бар.

Жеке өмір

Скорби мен Лори фон Элц 1943 жылдың 12 мамырында үйленді. Фон Элц киноактер Теодор фон Элцтің қызы болды және актриса Лори Марш ретінде жақсы танымал еді. 1944 жылдың 27 наурызында олардың Александра атты қызы дүниеге келді. Скорбидің ешқандай саяси байланысы болған жоқ, сондай-ақ нақты діни ұстанымы да болмады, бірақ ол грек православтық дәстүрде крещениеден өтті, ал оның фон Элцпен некесі Епископальдық шіркеуде қиылды. Скорби 1985 жылдың 22 ақпанында Коннектикут штатының Ньютаун қаласында 71 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның әйелі 2013 жылы 90 жасында дүние салды.