Кіріспе

Француз ақыны, дадаист және боксшы

Артур Кравэн (шын аты Фабиан Авенариус Ллойд; 22 мамыр 1887 – 1918 жылы жоғалып кеткен) – швейцариялық жазушы, ақын, суретші және боксшы. Ол Ото Холланд Ллойд пен Хелен Клара Сент-Клердің екінші ұлы болды. Оның інісі Ото Ллойд – суретші және фотограф, орыс эмигрант суретшісі Ольга Сахаровқа үйленген. Оның әкесінің қарындасы Констанс Мэри Ллойд ирланд ақыны Оскар Уайльдқа үйленген. 1912 жылы ол өз атын Кравэн деп өзгертті, бұл оның сүйіктісі Рене Бушеге деген құрметінің белгісі болды. Рене Буше шағын Краванс ауылында, Францияның батысындағы Шарант-Маритим департаментінде дүниеге келген. Кравэн 1918 жылы Мексиканың Салина-Круз қаласында соңғы рет көрінді және 1918 жылдың қараша айында Мексика жағалауындағы Тынық мұхитында суға батып кеткен болуы мүмкін.

Ерте өмір

Крейван Швейцарияның Лозанна қаласында туып, білім алған, содан кейін ағылшын әскери академиясында оқыған; ол түсініксіз жағдайларда академиядан қуылған, бірақ кейбір дереккөздер мұғалімді сабақта жазалауы үшін деп есептейді. Оқуын аяқтағаннан кейін, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Еуропа мен Американы түрлі паспорттар мен құжаттарды қолданып аралаған, олардың көпшілігі жалған болған. Ол өзінің нақты ұлтын жарияламады, оның орнына "20 елдің азаматымын" деп мәлімдеді.

Мансап

Крейван өзін эксцентрикалық ақын және өнер сыншысы ретінде танытуға тырысты, бірақ өнер мен әдебиетке деген қызығушылығы провокаторлық болды. Ол «Maintenant» (март-сәуір, 1914) журналында өнердің «мидан гөрі ішекте орналасқанын» және қазіргі заманғы өнер қозғалысының «бетін сындырғысы» келетінін мәлімдеді. Журнал сенсация туғызу мақсатымен жарыққа шықты. 1914 жылғы өнер салоны туралы жазғанда Крейван Мари Лоренсеннің автопортретін сынға алып, оған «жақсы демалыс керек сияқты» деді. Бұл сөздер Лоренсеннің сүйіктісі, ықпалды модернист сыншы және ақын Гийом Аполлинерді ашуға итерді, нәтижесінде олар дуэльге келісім берді. Дуэль өткені белгісіз, бірақ сол кезде Аполлинердің қолындағы сынық суреті бірнеше рет кездеседі. Крейванның өткір, жанды поэзиясы, провокациялық, анархистік лекциялары мен қоғамдық өнер көрсетулері (көбінесе мас күйде ұрыс-керіске ұласатын) Марсель Дюшан, Франсис Пикабия, Андре Бретон және басқа да жас суретшілер мен зиялылардың құрметіне бөленді. Кэролин Берк 1914 жылы «The Dial» журналында жазған Амелия фон Энде Крейванның «плюрализм идеясын поэтикалық формаға ғана емес, сонымен қатар өміріміздің механикалық және өндірістік жағын орынды сипаттайтын «машинашылдық» терминін ойлап тапқанын» айтты. [ ] [фон Энде] Крейванның «машинашылдығы» «динамикадан» гөрі аз еуфониялық болғандықтан танылмағанын атап өтті, ал «динамика» сол кездегі танымал сындық термин еді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Крейван әскерге шақырылмас үшін Парижден кетіп қалды. Крейван ешқашан келгені де, қайтып келгені де белгілі емес. Ол бірнеше күннен кейін теңізде болған дауылда кемесімен бірге суға батып, қаза тапқан деп есептеледі. Каталондық испан режиссері Исаки Лакуэстаның «Краван vs. Краван» (2002) деректі фильмі француз боксшысы және режиссері Франк Никотраның ойнауымен Крейванның өмірін көрсетеді. Майк Ричардсон жазған және Рик Гирри сурет салған «Cravan» (2005) Артур Крейванның өміріне арналған графикалық роман. Dark Horse Comics баспасынан шыққан бұл өмірбаян Артур Крейван мен романист Б. Травеннің бір адам болуы мүмкін деген ойды ұсынады. Дэвид Лалленің «Салина Круздың соңғы аялдамасы» (2007) романы Франция, Испания, АҚШ, Мексика және ақырында Салина Круз арқылы Крейванның ізімен кеткен жас жігіттің оқиғасын баяндайды. «Tonight Sandy Grierson Will Lecture Dance and Box» 2011 жылы Эдинбург Фриндж фестиваліндегі театрлық қойылым, оны Крейван рөлін ойнаған актер Сэнди Гриерсон және режиссер Лорн Кэмпбелл бірлесіп қойды. «Артур Крейван ескерткіш қоғамы» 2013 жылы BBC Radio 4 радиосында комедиант Артур Смит жасаған Крейванның портреті болды. Росс Сазерлендтің ақын-боксшы Артур Крейван туралы 10 бөлімді құрайтын «Құтылу суретшісі» деректі фильмі 2020 жылдың қаңтар айында BBC Radio 3 арнасында көрсетілді.