Кіріспе
Малай өлең түрі
Пантуум – пантуннан, малай өлең түрінен туындаған поэзиялық форма: нақтырақ айтқанда, бір-бірімен байланысқан төрттіктерден тұратын пантун беркайттан.
The pantoum is a poetic form derived from the pantun, a Malay verse form: specifically from the pantun berkait, a series of interwoven quatrains.
Өлең формалары
Пантум – бір-бірімен тоқылған төрттіктерден тұратын пантун беркайттан шыққан. Мұндай пантун беркайттың ағылшын тіліндегі аудармасы 1812 жылы Уильям Марсденнің «Малай тілінің сөздігі және грамматикасы» еңбегінде жарияланған. Виктор Гюго бұл өлеңнің Эрнест Фуане жасаған француз тіліндегі ұйқассыз нұсқасын «Les Orientales» (1829) еңбегінің қосымшасында жариялады, содан кейін француз ақындары өздерінің түпнұсқа «пантумдарды» жазуға тырыса бастады. Леконт де Лиль өзінің «Poèmes tragiques» (1884) еңбегінде бес пантум жариялады. Сонымен қатар, толық емес пантум да бар, онда соңғы төрттік жоғарыда көрсетілген формадан өзгеше, ал екінші және төртінші жолдар бұрынғы жолдардан мүлдем басқа болуы мүмкін. Бодлердің «Harmonie du soir» атты танымал өлеңі көбінесе осы форманың мысалы ретінде келтіріледі, бірақ ол бұрыс. Төрттіктер күтілген abab емес, abba ұйқасында, ал бірінші жолмен бірдей болуы тиіс соңғы жол – жаңадан құрастырылған.
Ақындар
Америка ақындары Кларк Эштон Смит, Джон Эшбери, Мэрилин Хакер, Дональд Джастис ("Ұлы депрессия пантомы"), Кэролин Кизер және Дэвид Тринидад осы формада шығармалар жазған, сондай-ақ ирланд ақыны Кейтриона О’Райли да осылай істеген. "First Things" журналының 2015 жылғы желтоқсан санында Джеймс Мэтью Уилсонның "Рождестволық кіріспе" пантомы жарияланды.
Музыка
Клод Дебюсси Шарль Бодлердің "Кешкі үйлесім" ("Harmonie du soir") өлеңін "Шарль Бодлердің бес поэмасы" шығармасында пантоум түрінде бейімдеді. Бұл бейімдемеден шабыттанған болуы мүмкін, Морис Равел фортепианолық триосының екінші бөлімін "Pantoum (Assez vif)" деп атады. Равел бұл бөлімнің атауының мағынасын ешқашан түсіндірмегенімен, Брайан Ньюболд поэзиялық форманың екі тақырыптың кезектесіп дамуында көрініс тапқанын айтты. Нил Перт бұл форманы (жоғарыда аталған форматтан бір ерекшелікпен) Rush тобының 2007 жылғы "Snakes & Arrows" альбомының төртінші трекі болған "The Larger Bowl (A Pantoum)" әнінің сөзі үшін пайдаланды, ол сондай-ақ жеке сингл ретінде де жарық көрді.