Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тегеран провинциясындағы қала, Иран.
City in Tehran province, Iran
2006 жылғы халық санағы бойынша халқы 208 569 адамды, 53 639 шаңырақты құрады. 2011 жылғы келесі халық санағы 62 884 шаңырақта 218 991 адамды тіркеді. 2016 жылғы соңғы халық санағы бойынша 69 190 шаңырақта 225 628 адам тұрады.
At the 2006 census, its population was 208,569 in 53,639 households. The following census in 2011 counted 218,991 people in 62,884 households. The latest census in 2016 showed a population of 225,628 people in 69,190 households.
Этимология
"Варамин" сөзі 3-шы хижри ғасырынан бері перс-араб жазуында бірдей жазылып, сондай-ақ айтылып келеді. Оның этимологиясы нақты белгілі болмаса да, көптеген болжамдар бар, олардың көбісі болжамнан аспайды. "Бурхан и Кати" кітабындағы "Варам" деген жазбада былай делінген: "Жеңіл және ыңғайлы заттар, сондай-ақ Мулк и Рай өңіріндегі Варамин деп те аталатын қала". Мир Жалаледдин Қазази "Варам" сөзінің Бахрам есімінің түрі (пахлави және армян тілдеріндегі Вахрамға балама) екенін, және "Варам+ин" дегені "Бахрамның жері" дегенді білдіруі мүмкін дейді. Аталған есім латын әрпімен түрліше транслитерацияланды; мысалы, Верамин, Верэмин, Верамине, Вераумин және басқа да түрлері бар, ал "Энциклопедия Ираника" Варамин қолданады.
The word "Varamin" has been recorded with the same spelling and pronunciation in Perso Arabic script since 3rd A. H. century. While its etymology is not clear, there have been many speculations which are almost all not more than guesses. The entry "Varām" in Burhan i Qati is defined as:" Things that are easy and light, and a city in Mulk i Rayy that is known also as Varāmin." Mir Jalaleddin Kazzazi says "Varām" is a variant of the name Bahram (equivalent to Vahram in Pahlavi and Armenian), and may be from Varām+in meaning 'place of Bahram.' The name has been transliterated in Latin scripts in many ways; such as Veramin, Weramin, Weramine, Veraumin, and other variants, while Encyclopedia Iranica uses Varāmīn.
Тарих
1220 жылдарға дейін Варамин Рейдің ауыл шаруашылығы орталығы болды. Моңғолдардың Рейге жасаған шабуылдары моңғолдық Ілхандық билік кезінде халықтың көші-қонына және экономикалық өсімге әкелді. Осылайша Варамин қалалық орталыққа айналды. Ілхандық Әбу Саидтың уәзірі Юсуф Кухади Вараминнің Жамғ мешітін салдырды. Бұл дәуірдегі маңызды ескерткіштерге Имамзада Яхья мазары, Аладдин мұнарасы, Имамзада Шах Хусейн және Шариф мешіті жатады. 14 ғасырдың басында Варамин Тимур әулетінің әскерлерінің шабуылдарынан құлдырауға бет бұрды. 1405 жылы Руй Гонсалес де Клавхио қаланы көбінесе құлаған деп сипаттады, бірақ Тимур әулетінің ерте кезеңінде Жамғ мешітіне шағын жөндеу жұмыстары жасалып, Имамзада Хосейн Реза салынды. 16 ғасырда Тегеран аймақтың ірі қаласы ретінде өсуді бастады.
Until 1220s, Varamin was an agricultural center of Ray. The raiding of Ray by the invading Mongols caused a flux of migration and economical growth during Mongol Ilkhanid rule. Thus, Varamin developed into an urban center. A Vizier of Ilkhanid Abu Sa'id, named Yusuf Quhadhi built the Jameh Mosque of Varamin. Other significant monuments from this era, include mausoleum of Imamzadeh Yahya, Aladdin Tower, Imamzadeh Shah Husayn, and Sharif mosque. At the turn of 14th century, Varamin started to decline due to Timurid Empire armies' invasions. In 1405, Ruy González de Clavijo described the city as mostly deserted, although during early Timurid rule, a minor restoration was applied to the Jameh mosque and Imamzadeh Hosein Reza was built. By 16th century, Tehran started to grow as the major city of the region.
Илхандық сәулет
Монғол Ильхандығы тұсында аймақтағы экономикалық өркендеудің нәтижесінде Варамин қалалық орталыққа айналды және осы қаланың маңызды тарихи ескерткіштерінің басым бөлігі осы кезеңде салынған. Олардың ішінде:
During the Mongol Ilkhanate, as a result of the economic growth in the region, Varamin became an urban center and most of the significant historical monuments of this city belong to this period. Including:
Жаме мешіті
Қаланың ең әйгілі ғимараты – Жаме мешітінің құрылысы Өлжейіту билік еткен кезде басталды және оның ұлы билік еткенде 1322 жылы аяқталды. Мавзолей 1307 жылы салынған.
The most famous building of the city, the Jameh mosque's construction began during Öljaitü's reign and completed in during his son's rule in 1322. The tomb was constructed in 1307.
Басқалар
Жоғарыда аталған үш қабірден басқа, Ильханид дәуірінде Шах Хосейн деп аталатын тағы бір мазар салынған. Бүгінде жоқ болған Мәсжид-и Шәрифтің есігі 1307 жылы аяқталғаны айтылады.
Other than the three mentioned above, another tomb known as Shah Hoseyn was also built in Ilkhanid era. Portal of Masjid i Sharif, which does not exist nowadays is mentioned to be completed in 1307.
Басқа жерлер
Жоғарыда аталған ғимараттардан басқа, Хосейн Реза, Сакинхбану, Коукаб ад-Дин, Сейед Фатхолла және Зайд Аболхасан мазарлары да тарихи ескерткіштер болып табылады. Сонымен қатар, тарихшылар Жаме мешітіне жақын орналасқан Разавие тарихи медресесін, ал Жаме мешітінен 1500 фут қашықтықтағы Варамин қамалын саяхатшылар да айтқан. Аталған медресе мен қамалдың екеуі де қазір сақталмаған.
Other than above buildings, mausoleums of Hosein Reza, Sakinehbanu, Kowkab a ddin, Seyyed Fathollah, and Zaid Abolhassan are other historical monuments. Additionally, historians have mentioned the Razaviyeh historical madrasah adjacent to the Jameh Mosque, also Varamin Castle, 1500 feet from the Jameh Mosque, has also been a noted by travelers, both the madrasah and citadel do not also exist today.
Қант өңдеу зауыты
Варамин қант фабрикасы 1934–1935 жылдары Николай Марковпен салынды және Иран мен Таяу Шығыстағы алғашқы қант фабрикасы болып табылады. 2007 жылдан бастап жекешеленгеннен кейін, шикізаттың жетіспеуіне байланысты өнімділігі төмендеді.
Varamin Sugar Refinery Factory was built in 1934–1935 by Nikolai Markov and is the very first sugar refinery factory in Iran and Middle East. Since 2007 and privatization, its produce has been reduced because of shortage in ingredients.
Мұнай өндіру зауыты
"Варамин" мұнайын өндіру зауыты 1938–1939 жылдары салынды және Ирандағы өсімдік майын өндірген алғашқы кәсіпорын.
Varamin Oil extracting factory was built in 1938–1939 and is the first producer of vegetable oil in Iran.
Кілемдер мен кілемшелер
Варамин кілемдері мен кілемшелері әлемдегі ең танымал кілемдердің бірі болып саналады. Көптеген кілем және кілемше сарапшылары Варамин кілемдерін парсы кілемдерінің таза түрі деп есептейді. Оларда геометриялық өрнектер және қайталамалы медальондар жиі кездеседі, әсіресе жол кілемдерінде. Бұл кілемдерді Варамин маңында тұратын немесе сол аймақтан көшіп өтетін тайпалық халықтар тоқиды.
Carpets and rugs of Varamin are among most famous carpets in the world. Many rug and carpet experts see Varamins as purer Persian carpets. They have geometric patterns with repeated medallions, especially on runners. They are made by tribal people who either live in or pass by Varamin.
Климат
Иран Мемлекеттік метеорологиялық ұйымының мәліметтеріне сәйкес, Варамин қаласының көп жылдық орташа жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 107,5 мм құрайды.
According to the information of the State Meteorological Organization of Iran, the long term average annual rainfall of Varamin is around 107.5 mm