Кіріспе

Британдық консервативті саясаткер (1904–1983)

Алан Тиндал Леннокс Бойд, Мертон виконтының 1-ші титулы, CH, PC, DL (18 қараша 1904 – 8 наурыз 1983) – британдық консервативті саясаткер.

Түп-басқасы, білімі және әскери қызметі

Леннокс Бойд Алан Уолтер Леннокс Бойдтің екінші әйелі Флоренс Энниден, Джеймс Уорбертон Бегби мен Анна Мария Рейдтің қызынан туған. Оның үлкен жарты қарындасы және үш толыққанды ағасы болды, олардың екеуі Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапты, ал біреуі 1939 жылдың сәуірінде Германияда қайтыс болды. Ол Шерборн мектебінде (Дорсет) білім алды және Оксфордтың Крайст-Черч колледжін BA дәрежесімен бітірді, кейін MA дәрежесіне ие болды. Екінші дүниежүзілік соғыста ол Корольдік теңіз еріктілер резервінде лейтенант болып, Жағалау күштерінде активті қызмет етті.

Саяси мансап

Леннокс Бойд 1931 жылы 26 жасында Мид-Бедфордшир округінен Парламент депутаты болып сайланды және 1941 жылы Инер-Темплде адвокаттыққа қабылданды. Ол 1952-1954 жылдары Уинстон Черчилльдің бейбіт уақыттағы үкіметінде көлік және азаматтық авиация министрі болды. Осы лауазымда ол жол апаттарының себебі үлкен тәуекелге бару емес, керісінше, кішкентай тәуекелге көп рет бару екенін айтқан. Министр ретінде 1954 жылдың 3 маусымында ол британдық темір жолының Пеннин таулары арқылы өтетін үшінші Вудхед туннелін ашты. 1954 жылы ол Отарлар жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды, ол Кипр, Гана, Малайя және Суданға тәуелсіздік беру арқылы отаршылдықты жою процесінің бастапқы кезеңдерін қадағалады. Ол Кениядағы Мау Мау көтерілісі кезінде қызмет етті және Хола қырғынына қатысқандығы үшін айыпталып, Харольд Макмиллан оны лауазымында қалуға көндірді. Ол Малайя Федерациясының тәуелсіздігі туралы ашық түрде айтты және сол кездегі Малайяның бас министрі Тунку Абдул Рахман мен оның әріптестерін тәуелсіздік мүмкіндігін талқылау үшін Ланкастер Хаусқа шақырды. 1955 жылы Леннокс Бойд кейбір тори кабинет мүшелері Жаңа Ұлтастар елдеріне иммиграциялық бақылау енгізуді қалағанда, лауазымынан кетумен қорқытты. Бұл Ұлыбританияға иммиграцияның Windrush кезеңінің басында болды, 1948 жылғы Британ азаматтығы заңының нәтижесінде Ұлыбританияға ақ емес нәсілдерден күтпеген үлкен көші-қон ағыны болды. Бұл заңды бұрынғы лейбористік үкімет қабылдады, ол барлық Ұлтастарға британдық азаматтық құқығын берді. 1955 жылы Леннокс Бойд барлық Ұлтастарға бақылау қоюға немесе мүлдем бақылауды жоюға келісетін. Консерваторлар Ескі Ұлтастар азаматтарының Ұлыбританияға келу құқықтарын сақтағандықтан, бақылауды енгізбеуді жөн көрді. 1956 жылғы Суэц дағдарысынан кейін Леннокс Бойд премьер-министр сэр Энтони Иденнің Флемингтің Ямайкадағы Голденай үйінде демалу үшін пайдалану мүмкіндігі туралы жазушы Иан Флемингке алғашқы ұсыныс жасаған болып көрінеді. Қауіпсіздік мәселелеріне байланысты ол Флемингке Голденайда өзі демалуға баруға ниеттенгенін айтты және Флемингтің әйелімен (Леди Иденнің жақын досы) аталған мәселе бойынша келісу туралы ұсынысына қарсылық көрсеткен кезде Флеминг алдымен оның отбасылық қарым-қатынастарын жоспарлап отыр деп ойлады. 1959 жылғы жалпы сайлаудан кейін Леннокс Бойдты отаршылдық хатшы лауазымынан Иэн Маклеод алмастырды. 1960 жылдың қыркүйегінде Леннокс Бойд Уигтаун графтығындағы Пеннингхэмдегі Мертон виконты Бойд титулымен теңдестірілді. Бұл оның Мид-Бедфордшир сайлау округінде қосымша сайлау өткізілуіне әкелді, оны Стивен Гастингс жеңіп алды. Сол жылы ол Құрмет серіктері орденінің мүшесі болып тағайындалды. Харольд Макмилланның «Өзгерістің желдері» атты сөйлеген сөзіндегі бағытқа қарсы болған Леннокс Бойд кейіннен оңшыл консервативті дүйсенбілік клубтың ертедегі демеушісі болды. Бұл оның бұрын нәсілдік иммиграциялық бақылауға қарсы болғанымен қарама-қайшы болғанымен, Дэвид Гудхарттың пікірінше, бұл оның «растық теңдікке емес, императорлық идеяға сенушісі» болғандығымен түсіндіріледі.

Басқа мемлекеттік лауазымдар мен бизнес мансап

Мертоннан Лорд Бойд 1954 және 1960 жылдар аралығында Бедфордшир облысының лейтенант орынбасары, ал 1965 жылы Корнуолл облысының лейтенант орынбасары болып қызмет етті. 1959-1967 жылдары «Артур Гиннесс және ұлдары» компаниясының бас директоры болды, сонымен қатар Құрмет серіктері орденінің мүшесі және Ұлыбританияның құпия кеңесшісі атанды.

Мау-Мау көтерілісі

Леннокс Бойд 1951–1952 жылдары колониялар жөніндегі мемлекеттік министр болды және 1952 жылы алғаш рет Кенияға сапар жасады. Кенияны төтенше жағдай режимінде Сэр Эвелин Бэринг басқарды. Бұл режимді бақылау Шығыс Африка қолбасшылығының бас қолбасшысы генерал-лейтенант сэр Джордж Эрскиннің қолында болды. Олардың соғыс кеңесіне губернатордың орынбасары және ақ қоныс аударушылардың өкілі кірді, бірақ басқа әлеуметтік, нәсілдік немесе тайпалық топтың өкілдері болған жоқ. 1954 жылы Леннокс Бойд колониялық хатшы болып тағайындалды. Мысалы, Леннокс Бойдтың Кикую резерватындағы Оңтүстік Ньериге жасаған алғашқы сапарында Баринг пен Эрскин де бірге болды. (Статистика бұрмаланған болғанымен, Кикую халқының дені айналасына қоршалған ауылдарға немесе ұстау лагерлеріне көшірілді.) Олар басшы Мундиямен ұзақ кездесті. Басшы және оның үй күзетшілеріне бірнеше тұтқынды ұрып-соққаны үшін айып тағылды, олардың бірі қайтыс болды. Губернатор Бэринг полиция комиссарының көмекшісіне мұндай адал одақтасты соттау саяси жағынан тиімсіз болар еді деп кеңес берді. Бірақ істің жабылуы жаңа бас комиссар, полковник Артур Янгтың бейтараптығына қарсы келді. Янгтың принцип бойынша отставкаға кету ниеті туралы білген Леннокс Бойд оны өзінің наразылығын «пікірлердің ерекшелігіне» дейін азайтуға көндірді, осылайша Баринг пен Эрскиннің маневрі күшінде қалды және Леннокс Бойдтың беделіне нұқсан келтірмеді. Кейін Янгтың жақтастары Кениядан тыс жерде жұмыс іздеуге ынталандырылды. 1957 жылдың маусым айында Леннокс Бойд Кенияның бас прокуроры сэр Эрик Гриффитс Джонс жазған құпия хат алды. Хатта Мау Мау тұтқындарына жасалған зорлық-зомбылық сипатталған. Хатты Баринг жеткізді, ол қосымша хатында «күшті дүрбелең» тудырудың Мау Мау көтерілісшілерін басудың жалғыз жолы екенін мәлімдеді. Леннокс Бойдтың Парламенттегі сұрақтарға берген жауаптарынан (Hansard есебінен) Леннокс Бойдтың Баринг-Эрскин режимін және олардың көзқарастарын толық қолдағаны анық көрінеді. Кения туралы ақпарат ағынының жабық есігін Барбара Касл бұзды, ол Daily Mail газеті үшін Кенияға сапар жасап, кейіннен үкіметтің «африкалықтардың адам ретінде негізгі құқықтары бар екенін мойындамауы» туралы Парламентке хабарлады. Леннокс Бойдтың Кенияның тәуелсіздігіне қолдау көрсеткен қозғалыстарға қатысқандығына ешқандай дәлел жоқ. Саясатқа қадам басқан алғашқы жылдарынан бастап ол фашистік диктаторларды ашық түрде құрметтеді; Ұлыбританиядағы демократияны мәжбүрлі түрде қабылдады; теңсіз әлемде нәсілдік үстемдіктің табиғи көрінісі ретінде Британ империясын қолдады. Оның кейіннен «Дүйсенбі клубына» қосылуы Макмилланның консерватизмді жаңа колониялық емес болашаққа бейімдеуіне қарсылығын көрсетті. 2011 жылдың сәуір айында Guardian газеті үкімет құжаттарының жиынтығы туралы хабарлады, бұл құжаттар Леннокс Бойдтың нақты хабарламаларға қарамастан, зорлық-зомбылықтарды жоққа шығарып, оларға наразылық білдірген колониялық шенеуніктерді жазғырғандығын көрсетуі мүмкін. Бұл жиынтық, сондай-ақ құрбан болғандармен сұхбаттасулар Кэтрин Элкинстің «Британияның ГУЛАГы: Кениядағы империяның аяусыз соңы» кітабының негізі болды.

Жеке өмір

Алан Леннокс Бойд 1938 жылғы 29 желтоқсанда 2-ші Айвег графының қызы, леди Патрисия Гиннесске (1918–2001) үйленді. Оның қайын анасы, Айвег графесі 1927–1935 жылдары парламент депутаты болған, ал ол өзі де 1935–1958 жылдары парламент депутаты болған сэр Генри («Чипс») Ченнонның қайнағасы болды, осылайша олар парламент депутаты болған қайын ана мен қайнағасының бірінші жұбын құрады. Леннокс Бойд пен леди Патрисияның үш баласы болды:

Саймон Леннокс Бойд, Мертонның 2-ші виконты Бойд (7 желтоқсан 1939 ж. т.)
Құрметті Кристофер Леннокс Бойд (22 шілде 1941 – 3 тамыз 2012)
Құрметті Марк Леннокс Бойд (4 мамыр 1943 ж. т.)

Мертонның лорды Бойд 1983 жылғы наурыз айында Лондонның Фулхэм жолынан өтіп бара жатқанда көлік қағып, 78 жасында қаза тапты. Оның денесі кремациядан кейін Корнуоллдағы Сент-Стивен шіркеуіне жерленді. Оның орнын үлкен ұлы Саймон басып алды. Мертонның леди Бойды 2001 жылғы мамыр айында 83 жасында қайтыс болды. Ол өзінің есімін Корнуолл көктемгі гүл көрмесінде табыс етілетін Мертон виконтессасы кубогына берді. Көптеген деректерге сәйкес, Леннокс Бойд гомосексуал болған. Ол Джеймс Лис Милннің 1942–1943 жылдардағы күнделігінде, «Ата-баба дауыстары» атты еңбегінде американдық эстет Стюарт Престонға ғашық болғандығы айтылады. Оның құмарлы гомосексуалдық қарым-қатынастары (және олардың бейхабарлығы) Ченнонның күнделіктерінде жарияланды. Тарихшы және өмірбаяншы Майкл Блох Ирактың бұрынғы регенті және тәж мұрагері 'Абд әл-Илаһты гомосексуал және Леннокс Бойдтың «жақын досы» деп сипаттайды. Блохтың сөзіне қарағанда, 1958 жылғы 14 шілдедегі төңкеріс кезінде 'Абд әл-Илаһ қаза болғаннан кейін «төңкерісшілер ханзаданың құжаттарынан Леннокс Бойдқа жазылған жеке хаттарды тапты, оларды әлемдік баспасөзге жариялады».