Кіріспе
Агата Кристидің романы. "Жарқыраған Цианид" – британ жазушысы Агата Кристидің детективтік туындысы. Алғаш рет 1945 жылдың ақпанында АҚШ-та Dodd, Mead and Company баспасы "Есте қалған Өлім" деген атпен, ал сол жылдың желтоқсанында Ұлыбританияда Collins Crime Club Кристидің бастапқы атауымен жарияланды. АҚШ-тағы басылымның бағасы 2 доллар болды. Айрис бойжеті, оны өлтіруге жасалған көптеген әрекеттерді анықтау үшін жұмыс істейді. Стивен Фаррадей: Розмаримен қысқа, бірақ құштарлықпен қарым-қатынаста болған парламент депутаты. Александра "Сандра" Фаррадей: Стивеннің әйелі, бұрын беделді ақсүйек отбасының ең кем сүйікті қызы. Люсилла Дрейк: Розмари мен Айристің тәтесі, Айрис баласыз және үйленбеген жағдайда мұрагерлікке ие болады. Виктор Дрейк: Люсилла Дрейктің ұлы, еңбек етпей ақша табуға құмар адам. Рут Лессинг: Джорджтың жас хатшысы. Оның аты "қатігездік" сөзімен байланысты ойын. Хлоя Уэст: Джордж жалдаған, Розмариге сырттай ұқсайтын актриса.
Sparkling Cyanide is a work of detective fiction by British writer Agatha Christie, first published in the US by Dodd, Mead and Company in February 1945 under the title of Remembered Death and in UK by the Collins Crime Club in the December of the same year under Christie's original title. The US edition retailed at $2.00 Boyfriend of Iris, who works to solve the many attempts to kill her. Stephen Farraday: Rising member of parliament who had had a brief but passionate affair with Rosemary. Alexandra "Sandra" Farraday: Stephen's wife, formerly the least favored daughter of a prestigious noble family. Lucilla Drake: Aunt to Rosemary and Iris, who inherits if Iris dies childless and unmarried. Victor Drake: Son of Lucilla Drake, a man with desire to get money without work. Ruth Lessing: Young secretary to George. Her name is a pun on the word "ruthless". Chloe West: Actress hired by George who bears a passing resemblance to Rosemary.
Қысқа әңгіме мен романның дамуы мен салыстыруы
Бұл романның сюжеті – Геркуль Пуароның "Сары ирис" атты қысқа әңгімесінің кеңейтілген нұсқасы. Бұл әңгіме бұрын 1937 жылдың шілдесінде Strand Magazine журналының 559-шы санында және 1939 жылы АҚШ-та "The Regatta Mystery and Other Stories" кітабында жарияланған болатын. Ұлыбританияда бұл кітап 1991 жылы "Pollensa Bay-дегі проблема" деген атпен шықты. Толық көлемді романның басты тергеушісі полковник Рэсс, ал қысқа әңгімеде бұл рөл Пуароға тиесілі еді. Роман әңгіменің негізгі элементтерін, соның ішінде улану тәсілін пайдаланады, бірақ қылмыскердің кім екенін өзгертеді – Кристи өзінің туындыларын қайта жазғаны бұл алғашқы рет емес.
Әдеби мәні және қабылдануы
Бұл кітап The Times Literary Supplement басылымында мақалаланбаған. Морис Ричардсон 1946 жылғы 13 қаңтардағы "The Observer" газетінде былай деп жазды: "Агата Кристи оқырмандары екі топқа бөлінеді: біріншісі, маған ұқсайтын жанкүйерлер, олар кермеуді күшейту, күдікпен жүретін адамдардың жарысы мен шешімнің керемет әсері үшін қаншалықты алдануға дайын. Екіншісі, бұл дұрыс емес деп шағымданатынтар. Жанкүйерлер, мен "Спарклинг Цианид" кітабынан әлдеқандай ләззат алатындарына кепілдік беремін, бұл жоғары табысқа ие адамдардың қосқан қылмысы, ең алдымен, ақылды Розмари, екіншісі, оның ақымақ күйеуі Джорджтың қылмыс оқиғасын қайта құру әрекеті. Бұл оның ең жақсы туындыларымен салыстыруға келмейді, бірақ күдік жарысы жоғары деңгейде, ал кітап оқуға жеңіл. Алты жылдық қиындықтар мен апаттарды ескеретін болсақ, бұл өте сенімді туынды." Торонто Daily Star газетінің 1945 жылғы 24 ақпандағы аты-жөні жазылмаған рецензенты былай деді: "Кермеу жақсы сақталған және күдік дұрыс бөлінген. Бұл құпияда Геркуль Пуаро жоқ болғанымен, ол Агата Кристидің барлық жанкүйерлерін, әсіресе жылдам, әсем ортадағы кісі өлтіруді ұнататындарды қуантады." Роберт Барнард: "Бұрынғыдағы кісі өлтіру, бұрын өзіне қол жұмсау деп есептелген. Жоғары сыныптағы әйел Лондонның сәнді мейрамханасында жазасын алады, ал күйеуі кейіннен сол тағдырға ұшырайды. Керемет айтылған, алдау стратегиясы жаңа пышақтай өткір, және әдетте 1940 жылдардың стандартына сай. Бірақ шешімін қабылдау цианид қосылған шампан ішуден қиын."
Теледидар
1983 жылы CBS жазушылары Роберт Малкольм Янг, Сью Графтон және Стивен Хамфри кітапты телефильмге бейімдеді, режиссері Роберт Майкл Льюис, қазіргі Калифорнияда өтеді және басты рөлде Энтони Эндрюс Тони Браун рөлінде, Дебора Раффин Айрис Мердок, Памела Беллвуд Рут Лессинг, Джозеф Сомер Джордж Бартон, Дэвид Хаффман және Джун Чадвик Стивен және Сандра Фаррадей, Нэнси Марчанд Люсилья Дрейк және Кристин Белфорд Розмари Бартон рөлінде ойнады. Бұл бейімделуде полковник Расс болмады. 1993 жылы осы романның негізі болған "Сары ирис" атты әңгіме Энтони Хоровицтің теледидарға бейімдеуімен және Питер Барбер Флемингтің режиссерлігімен, Дэвид Сюше ойнаған ITV сериясы "Агата Кристидің Пуаро" эпизодында көрсетілді. 2003 жылдың соңында Лора Лэмсон ITV1 үшін оны еркін бейімдеді, бұл да заманауи ортада, футбол менеджерінің әйелінің өліміне байланысты болды. Бұл бейімделуде полковник Расс полковник Джеффри Рис деп аталды және оның серігі, әйелі доктор Кэтрин Кендалл болды. Рис (Оливер Форд Дэвис ойнады) пен Кендалл (Полин Коллинз ойнады) арасындағы әрекет Кристидің Томми мен Тэппенс кейіпкерлеріне едәуір ұқсас болды. 2013 жылы француз телесериалы "Агата Кристидің кішкентай қылмыстары" сериясының бір бөлігі ретінде бейімделді.
Радио
2012 жылы Джой Уилкинсонның BBC Radio 4 радиосында Мэри Пит режиссерлік еткен үш бөлімді радиоқойылымы эфирге шықты, онда Наоми Фредерик Айрис, Аманда Дрю Рут, Колин Тиерни Энтони, Джеймс Лейли Стивен, Шон Бейкер полковник Расс және Жасмин Хайд Розмари рөлін сомдады.