Кіріспе

Дороти Л. Сайерстің ойдан шығарылған кейіпкері Лорд Питер Дейт Бредон Уимси (кейіннен Денвердің 17-ші герцогы) – Дороти Л. Сайерстің детективтік романдар мен әңгімелер сериясының басты кейіпкері (және Джилл Патон Уолш осы серияны жалғастырған). Өзінің көңіл көтеруі үшін жұмбақтарды шешетін дилетант Уимси – британдық джентльмен-детективтің архетипі. Оған көбінесе оның жеке құлшысы, бұрынғы әскери көмекшісі Мервин Бантер, жақын досы және кейіннен күйеуінің інісі полиция детективы Чарльз Паркер, сондай-ақ бірнеше кітапта оның әйелі Харриет Вэйн көмектеседі.

Өмірбаян

1890 жылы туған және нақты уақытта қартайып бара жатқан Уимси орташа бойлы, сабан түстес шашы, ұзын мұрны және сәл ақымақ бет-кейпі бар деп сипатталады. Оның сыртқы келбеті академик және ақын Рой Ридлиге ұқсас, Сайерс оны 1913 жылдың шілдесінде Энкаения салтанатында Ньюдигейт жүлдесін жеңіп алған "Оксфорд" өлеңін оқығаннан кейін қысқа ғана кездестірген. Романның екі жерінде (Murder Must Advertise және Busman's Honeymoon) оның келбеті актер Ральф Линннің келбетімен салыстырылады. Уимсиде зор интеллект пен спортқа бейімділік бар, ол Оксфорд университеті үшін крикет ойнағандығынан және тарихтан үздік баға алғандығынан (Gaudy Night-та айтылған) көрінеді. Pym's Publicity Ltd компаниясында жұмыс істеген кезде ол Whifflet темекісі үшін керемет табысқа жеткен жарнамалық кампания жасайды, ал 40 жасында кеңсе дәлізінде үш айналым жасап, басшының кеңсе есігіне жетпей тоқтайды ("Murder Must Advertise"). Лорд Питердің криминологиядан басқа хоббилерінің бірі – инкунабула, яғни баспа ісінің алғашқы жылдарындағы кітаптарды жинау. Ол тағам (әсіресе шарап), ерлер сән-стилі және классикалық музыка мәселелерінде сардар. Ол фортепианода, соның ішінде Бахтың клавишті аспаптарға арналған шығармаларын шебер орындайды. Лорд Питер жылдам жүргенді ұнатады және қуатты Daimler (мысалы, 12 цилиндрлі немесе "қос алты" 1927 жылғы Daimler төрт орындық) ұстайды; ол осы машиналарды Чарльз Диккенстің "Кішкентай Доррит" романының кейіпкері Миссис Мердл есімімен атайды, ол "маңызды емес нәрселерді жек көретін". Он бірінші роман, "Бусманның бал айында" ол осы атпен тоғыз Daimler иеленгендігі айтылады. Лорд Питер Уимсидің әулеті 12 ғасыр рыцарі Джеральд де Уимсиден басталады, ол Ричард Арыстанжүрек патшамен бірге үшінші крест жорығына қатысып, Акры қамалына қатысқан. Бұл Вимсейлерді ерекше көне әулет етеді, өйткені "Ағылшыс ақсүйек отбасыларының өте азы алғашқы құрылыста осы деңгейге жетеді; бүліктер мен монархиялық бас кесулер осыған себеп болды", - деп атап көрсеткен сыншы Джанет Хичман "Striding Folly" кітабының кіріспесінде. "Gaudy Night" романында алғаш рет айтылған әулеттік герб: "Сабль, 3 мышы courant, argent; crest, секіруге дайын отырған үй мысығы, дұрыс". Гербтың астында көрсетілген әулеттік ұран: "Менің Whimsy-м қалай алса".

Ерте өмір

Лорд Питер – Мортимер Уимсидің, Денвердің 15-ші герцогының, және Хонория Лукаста Делагардидің үш баласының екіншісі. Ол романдардың барлық кезеңінде Денвердің жесір герцогинясы ретінде өмір сүреді. Ол зиялы және епті, және кіші ұлын жақсы көреді, оны ақылға сыймайтын, консервативті үлкен ұлы Джеральд, 16-шы герцогтан артық бағалайды. Джеральдтың әйелі Хелен Питерді жек көреді. Джеральдтың ұлы және мұрагері – бейкүндеу Виконт Сент-Джордж. Леди Мэри, 16-шы герцогтың және Лорд Питердің кіші қарындасы, саяси солшылдарға жақын. Бір кезде ол радикалды солшыл агитатормен қашып кетуді жоспарлаған, бірақ ол орындалмады. Ол жұмысшы сыныбынан шыққан полицейге үйленіп, Хеленді таң қалдырды. Лорд Питер Уимси герцогтың кіші ұлы болғандықтан «Лорд» деп аталады. Бұл – құрметті атақ; ол пэр емес және Лордтар палатасында отыруға құқығы жоқ, сондай-ақ бұл құрметті атақ оның кез келген баласына берілмейді. Бала кезінде Питер әкесінің үлкен қайғысына орай, отбасылық иеліктің шетінде тұратын ескі, жаман иісті браконьермен тығыз байланыста болды. Жастығында Питерге анасының ағасы Пол Делагарди әсер етті, ол немере інісіне өмірдің шындығын үйретуді өз міндеті деп санады – түрлі махаббат оқиғаларын қалай жүргізу керектігін және оның сүйіктілерімен қалай қарым-қатынас жасау керектігін үйретті. Лорд Питер Итон колледжінде және Оксфордтың Баллиол колледжінде білім алып, тарих мамандығы бойынша үздік дипломмен бітірді. Ол сондай-ақ, ондаған жылдар өткен соң да есінде сақталған көрнекті крикетші болды. Академиялық мансапқа ұмтылмаса да, ол Оксфордқа деген берік және терең махаббатпен қалды.

Ұлы соғыс және оның салдары

Әкесінің көңілін қалдырғандай, Уимси Барбара есімді қызға терең ғашық болып, онымен құдаланды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол британ армиясына қосылуға асықты, Барбараны өлімі немесе мүгедек болу жағдайында келісімнен босатты. Кейін қыз басқа, принциптері төмен офицерге тұрмысқа шықты. Уимси 1914 жылдан 1918 жылға дейін Батыс майданда қызмет етіп, майор шеніне жетті. Ол барлау қызметіне тағайындалды, бірде неміс офицерінің кабинетіне кірді. Бұл тікелей айтылмаса да, Уимсидің ағылшын тілін мінсіз меңгергенін көрсетеді. "Адамның денесі" кітабында айтылғандай, ол сол кезде британдық барлаумен "Плейфэр" шифры арқылы байланыс жасады және оны тиімді пайдалануды үйренді. Себебі нақты белгісіз, тыңшылық миссиясы аяқталғаннан кейін, Уимси соғыстың соңғы кезеңінде барлаудан шығып, қатардағы офицер рөліне қайта оралды. Ол жауапкершілігі жоғары және тиімді командир болды, өзінің бағыныштылары арасында беделді болды – бұл құрмет соғыстан кейін де көп жылдар бойы сақталды, бұл туралы "Күңгірт бұлттар" кітабындағы қысқаша үзіндіде және "Гауди түнінде" кеңінен еске түсіріледі. Әскерде ол бұрын үй шаруасында болған сержант Мервин Бантермен танысты. 1918 жылы Уимси Франциядағы Каудри маңында артиллериядан жарақат алды. Ол қабылдау бұзылысынан құлазып қалды (қазіргі кезде посттравматикалық стресс синдромы деп аталады, бірақ сол кезде осыны бастан өткермегендер мұны жалғандық деп ойлайтын), соңында үйге қайтарылды. Осы тәжірибені бөліскен кезде, жесір герцогиня бұл жағдайды "жем" деп атады, Уимси мен Бантер екеуі де соғыстан аман қалса, Бантер Уимсидің жеке қызметшісі болады деп келісті. Кітаптардың барысында Бантер Уимсиге "Милордым" деп тіл қатады. Дегенмен, ол қызметші ғана емес, досы да, және Уимси Бантердің өмірдің барлық саласындағы жоғары тиімділігі мен шеберлігіне қайта-қайта таңғалады. Соғыстан кейін Уимси көп ай бойы аурудан сауығып, отбасының Денвер герцогтығындағы ата-бабалық үйінде болды – бұл жер ойдан шығарылған, Денвер герцогтығы да солай, Норфолк графтығындағы нақты Денверден шамамен 24 шақырым қашықтықта, A10 тас жолының жанында, Даунхэм-Маркет қаласының жанында орналасқан. Уимси бір кезде қызметшілерге ешқандай бұйрық бере алмады, өйткені соғыс кезіндегі тәжірибесі бұйрық беруді бұйрық алған адамның өліміне байланыстырды. Бантер келді және жесір герцогиняның келісімімен жеке қызметші болып жұмысқа кірісті. Бантер Уимсиді 110A Piccadilly, W1 мекенжайындағы Лондондық пәтерге көшірді, ол онда сауығып жатты. Алайда, тіпті кейін де Уимсиде қайталап кетулер болуы мүмкін еді, әсіресе оның әрекеттері кісі өлтірушінің дарға асылуына себеп болғанда. "Кімнің денесі?" кітабында айтылғандай, мұндай жағдайларда Бантер Уимсиге күтім жасап, оны жұмсақпен төсекке жатқызатын, содан кейін олар "майор Уимси" және "сержант Бантер" болып қайта оралатын. "Беллона клубындағы жағымсыз оқиға" (1935) кітабының қайта басылымында Уимсидің өмірбаяны оның ағасы Пол Остин Делагарди Сайерстің өтініші бойынша "қазіргі уақытқа дейін" жаңартылды, бұл оның нақты адам екендігі туралы көрініс тудырды. Осы кезде Уимси 45 жаста және "оның орнығу уақыты келді" деп мәлімделді. Өмірбаян кітаптың соңғы сегіз бетін алып, Уимсидің "әдетте қалаған нәрселерінен басқасының бәрі болды және менің ойымша, ол көпшіліктен бақытты" деген тұжырыммен аяқталады.

Детективтік жұмыс

Уимси өзінің тергеу хоббисін 1921 жылы «Аттенбери зәрдәрі» табылғаннан бастайды. «Кімнің денесі?» романының басында Уимсиге өте жауыздық танытып, оны тергеуден шығаруға тырысатын жағымсыз инспектор Суг пайда болады (Шерлок Холмс пен инспектор Лестрейд арасындағы қарым-қатынасты еске түсіретін). Алайда, Уимси Сьюггті Скотленд-Ярд детективі Чарльз Паркермен достығы арқылы айналып өтуге қабілетті, ол 1921 жылы сержант болды. «Кімнің денесі?» кітабының соңында Уимси Суггқа шешімнің толыққанды емес құрметін алуға мүмкіндік береді; алғыс білдірген Суг Уимсиге деген жауыздығымен жалғаса алмайды. Кейінгі кітаптарда Сугг жоғалып кетеді, ал Уимсидің полициямен қарым-қатынасында Паркермен достық серіктестік басым болады, ол ақыры командир дәрежесіне көтеріледі (және Уимсидің күйеу інісі болады). Бунтер, көптеген таланттарға ие, әсіресе фотосурет салуға, көбінесе Уимсидің тергеулерінде маңызды рөл атқарады. Алайда, Уимсидің жағдайы мүлдем жақсы емес. «Кімнің денесі?» тергеуінің соңында (1923) Уимси окоптарға қайта оралғандай сезінеді. Көп ұзамай ол есін жиып, ұзақ демалысқа кетеді. «Clouds of Witness» (1926) фильмінде Уимси солтүстік Йоркширдегі ойдан шығарылған Риддлсдейлге ағасы Джеральдқа көмек көрсетуге барады, ол әйелінің күйеуі капитан Денис Каткартты өлтірді деген айып тағылған. Джеральд Денвер герцогы болғандықтан, сол кездегі заң бойынша, бүкіл Лордтар палатасы оны сотқа тартады, бұл үлкен жанжалға ұшырап, әйелі Хеленнің күйзелісіне себеп болады. Олардың қарындасы леди Мэри де күдікке ұшырайды. Лорд Питер Паркерді тартқан герцог пен леди Мэриді ақтады. Бірінші дүниежүзілік соғыста ер адамдардың қырылуы нәтижесінде Ұлыбританияда жыныстар арасындағы айтарлықтай тепе-теңдік болмады. Уимси Климпсонды жасырын әйелдер үшін жұмыс агенттігін басқаруға қашан жалдағаны нақты белгісіз, бұл жасырын әйелдер мен жесірлер әлемінен ақпарат жинау құралы, бірақ ол «Табиғи емес өлімге» (1927) дейін, онда мисс Климпсон Уимсиге қарт қатерлі ісік ауруының күмәнді өлімін тексеруге көмектеседі. Уимсидің тиімді идеясы - ер адам бар жерде сұрақтар қойып, күдік туғызуы мүмкін, ал орта жастағы әйел мұны уәде ретінде қабылдамайды және адамдар онымен ашық сөйлеседі. «Али Баба үңгірінің қаһарлы пайдалануы» атты қысқа әңгімесінде баяндалғандай, 1927 жылдың желтоқсанында Уимси өзінің өлімін жалғанға айналдырады, Танганьикада үлкен аң аулап жүргенде, ерекше қауіпті және жақсы ұйымдастырылған қылмыстық топқа ену және оны бұзу үшін. Тек Уимсидің анасы мен әпкесі, адал Бунтер және инспектор Паркер оның әлі тірі екенін біледі. Бір жылдан астам уақыт бойы «қанағатсыз жұмыстан босатылған қызметші Роджерс» ретінде маскарацияланғаннан кейін жеңіске жеткен Уимси: «Біз адвокаттармен қорқынышты уақыт өткіземіз, мен өзім екенімді дәлелдейміз» деп атап өтті. Шын мәнінде, ол бұрынғы өміріне бірте-бірте оралады, ал бұл аралық кейінгі кітаптарда ешқашан айтылмайды. 1920 жылдары Уимсидің әртүрлі әйелдермен қарым-қатынасы болды, олар Ұлыбритания мен Еуропада көп әңгімеге айналды. Оның өмірінің бұл бөлігі тұманды болып қала береді: сол кезеңде жазылған кітаптарда ол ешқашан аталмаған; тақырып туралы аз ақпараттың көпшілігі кейіннен, ол Харриет Вэйнмен кездескеннен кейін және басқа әйелдермен қарым-қатынас жасалғаннан кейін, кейіннен берілген. «Бусманның бал айлары» атты еңбегінде Уимси әзілдеп ер адамның «жатақ жолдасын жалған атпен шақырып, ұятқа қалдырмау үшін, кіммен ұйықтағанын есте сақтау» міндеті туралы айтады. Бірнеше рет танымал вендік опера әншісімен қарым-қатынасқа сілтеме жасалған, ал Бунтер - бұл оқиғаға, оның қожайынының өмірінің басқа да бөліктеріне қатысы бар - Уимсидің өзінің қызметшісіне жаман қараған француз әйеліне қатты ашуланғандығын еске алады. Уимсидің бұрынғы әйелдерінің біреуі - Беллона клубындағы жағымсыздықта маңызды рөл атқаратын суретші Марджори Фелпс. Ол Уимсиді бірнеше жылдан бері біледі және оған қызығады, бірақ олардың ғашықтар болғаны нақты айтылмаған. Уимси оны жақсы көреді, құрметтейді және оның компаниясын жақсы көреді, бірақ бұл жеткіліксіз. «Strong Poison»-та ол Уимсидің өзі Гарриетке ғашық болғанын түсінген алғашқы адам. Сарапшы Барбара Стэнтон «Дороти Сайерс Питер Уимсиді әйелдермен айналысатын адам ретінде жасады, бірақ ол әдепті және сезімтал адам. Марджори Фелпске деген махаббатын қайтару оның мінезінен тыс болар еді, және оның жүрегін бұзуы да сөзсіз еді, ол бұрын басқа көптеген әйелдерге де солай істеген болар. Бірақ Саерс, өзі ер адамдармен қарым-қатынаста көңілі толмаған және көңілі қалысқан жазушы әйел болғандықтан, өзінің кейіпкерінен кек алуға және оны тәрбиелеуге шешім қабылдады. Саерс Уимсиге қарсы ойнап, оны оны ұзақ, ұзақ күттіретін әйелге ғашық етуге шешім қабылдады». «Strong Poison» романында Лорд Питер 1929 жылдың желтоқсанында бұрынғы махаббаты үшін сотталып жатқан, оқымысты, Оксфордта білім алған детектив жазушысы Харриет Вэйнмен кездеседі. Ол оған көз тигенде ғашық болады. Ол Харриетті дарға асудан құтқарады, бірақ оның алғысы некеге негіз бола алмайды деп ойлайды және әдепті, бірақ бекем түрде оның жиі ұсыныстарын қабылдамайды. Лорд Питер достасы және қарсыласы, Бас инспектор Чарльз Паркерді әпкесі леди Мэри Уимсиге ұсыныс жасауға ынталандырады, олардың дәрежесі мен байлығындағы үлкен айырмашылыққа қарамастан. Олар үйленеді және Чарльз Питер («Питеркин») және Мэри Лукаста («Полли») атты ұл мен қызға ие болады. 1930 жылғы көктемде Фен аймағына сапар шегу кезінде («The Nine Tailors») Уимси 20 жылдық жоғалған зәрдәрі, белгісіз мәйіт, тірі деп есептелген Бірінші дүниежүзілік соғыс солдаты, қашқан қылмыскер және шіркеу қоңырауларына қатысты құпия кодты ашуға тиіс. Кейін 1930 жылы Шотландияда балық аулау демалысында Уимси суретшінің өліміне қатысты тергеуге қатысады («Five Red Herrings»). Оның неке ұсыныстарын қабылдамауына қарамастан, ол мисс Вэйнге әлі де қызығушылық танытады. «Have His Carcase» романында 1931 жылы ол Харриеттің Лондоннан кеткенін біледі, бірақ жаңалықтардан оның Англияның оңтүстік жағалауында серуендеп жүргенде мәйіт тапқанын біледі. Уимси ертесіне оның қонақүйінде болады. Ол өлімді тергеуге және неке ұсыныстарын жасауға, сондай-ақ баспасөз бен полициядан Харриетті қорғауға көмектеседі. Тікенді қарым-қатынасқа қарамастан, олар қылмыскерді анықтау үшін бірлесіп жұмыс істейді. 1932 жылы Лондонға оралғаннан кейін Уимси «Death Bredon» ретінде жарнама агенттігіне жасырын түрде жұмысқа орналасады, мақала жазушы болып жұмыс істейді («Murder Must Advertise»). Брэдонды кісі өлтіруге айыптайды, нәтижесінде Чарльз Паркер көптеген куәгерлердің алдында Брэдонды қамауға мәжбүр болады. «Death Bredon» мен Лорд Питер Уимсині ажырату үшін Паркер Уимсиді полиция бөлімшесінен шығарып, оны баспасөзге беруге шақырады. Сәйкесінше, Уимси «патшалық тұлғамен» бірге қоғамдық шараға қатысады, нәтижесінде баспасөз «Брэдон» мен Уимсидің суреттерін жариялайды. 1935 жылға қарай Лорд Питер континенталды Еуропада, Ұлыбритания Сыртқы істер министрлігінің ресми емес атташесі ретінде жұмыс істейді (жазу кезінде британдық дипломатия Италияның Эфиопияға жақын арада басып кіруімен қатты алаңдады). Харриет Вэйн Оксфордтағы колледжінде тергеуге қатысуға шақырады («Gaudy Night»). Тергеудің соңында Вэйн Уимсидің неке ұсынысын қабылдайды. Жұбайлар 1935 жылдың 8 қазанында Оксфордтағы Сент-Кросс шіркеуінде үйленеді, бұл «Бусманның бал айлары» жинағының ашылу бөлімінде көрсетілген. Уимсилер Харриеттің балалық шағына жақын, Шығыс Герфордширдегі Талбойс үйінде бал айларын өткізеді, оны Питер оған той сыйлығы ретінде сатып алған. Олар бұл жерде бұрынғы иесінің денесін табады және оқиғаны шешу үшін бал айларын өткізеді, осылайша «Бусманның бал айлары» афоризмін жасайды. Содан кейін…

Өлеңдер

Дороти Сайерс 11 Уимси романын және Уимси мен оның отбасы туралы бірнеше повесть жазды. Басқа қайта оралатын кейіпкерлерге инспектор Чарльз Паркер, отбасының адвокаты мистер Мёрблс, адвокат сэр Импей Биггс, журналист Салкомб Харди және отбасы досы, сонымен қатар қаржы сарапашысы Құрметті Фредди Арбутнот кіреді, ол Уимсидің алғашқы кітабындағы «Кімнің денесі?» (1923 ж.) ісіне қатысады. Сайерс Вимсидің тағы бір қылмыстық романын жазған жоқ, және Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін оның қатысуымен тек бір ғана повесть жазды. «The Wimsey Papers» – «The Spectator» журналында жарияланған, Уимси отбасының мүшелері арасындағы әзіл-қалжың хаттар түріндегі ойдан шығарылған пікірлер жинағында, Гарриеттің Еуропалық диктаторлар жазасыз жаппай қырғынды ашық түрде жасаған кезде, қылмыстық романдарды жазуды жалғастырудағы қиындықтарына сілтеме жасалған; бұл Сайерстің соғыс кезеңіндегі сезімдерін бейнелейтіндей. «Уимсидің қағаздарында» Уимси мен Бантердің соғыс кезінде Еуропада құпия тыңшылық миссиясына шыққандары туралы айтылады, сондай-ақ Уимси өзі үшін жазған ирониялық эпитафия келтірілген: «Мәңгілік күтудегі анахронизм». Бұл қағаздарда ағылшын әдебиетінің классикасын жақсы білетін Уимсидің Карл Маркс еңбектерімен де таныс екені, бірақ олармен келіспейтіні және марксистермен олардың өздерінің жерінде пікір таласа алатыны көрсетілген. Сайерс 1942 жылы «Талбойлар» повесімен ғана Уимсиге оралды. Бұл оқиға тыныш ауылдық жерде өтеді, сол кезде Еуропаны қиратып жатқан соғысқа тек бір рет жанама сілтеме жасалады, ал Уимсидің міндеті – кішкентай ұлын көршінің бағынан жеміс ұрлады деген жалған айыптан ақтау. Сайерс 1957 жылға дейін өмір сүргенімен, осы соңғы әрекеттен кейін ол ешқашан Уимси романдарына қайта оралған жоқ. Джилл Патон Уолш Вимсидің екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі және одан кейінгі өмірі туралы жазды. «Thrones, Dominations» (1998), «A Presumption of Death» (2002), «The Attenbury Emeralds» (2010) және «The Late Scholar» (2014) жалғасуларында Харриет Талбойс қаласында балаларымен бірге тұрады, Уимси мен Бантер 1940 жылы құпия миссиядан сәтті оралды, ал оның жүйесі Лорд Сент-Джордж Ұлыбритания шайқасында RAF ұшқышы ретінде қаза тапты. Соның салдарынан, Уимсидің ағасы 1951 жылы Бредон Холлдағы өрт кезінде жүрек талмасынан қайтыс болғанда, Уимси өте теріс пікірмен Денвер герцогы болады. Олардың Грейстері ойдан шығарылған Оксфорд колледжіндегі құпияға тартылады.

Әлеуметтік сатира

Уимси кітаптарының көптеген эпизодтары британдық тап жүйесін жұмсақ сатиралайды, әсіресе Уимси мен Бантер арасындағы қарым-қатынасты бейнелеуде. Олардың екеуі ең жақсы және ең жақын достар екені анық, бірақ Бантер жалғыз қалғанда да "мырза" деген сөзді, ал басқалардың арасында "онының лорді" деген сөзді міндетті түрде қолданады. Бунтердің көзқарасынан жазылған қысқаша үзіндіде, тіпті өз ойларының жеке кеңістігінде де, жұмыс берушісін "Оның лорді" деп ойлаған көрінеді. Уимси мен Бантер тіпті Живс пен Вустердің қарым-қатынасын паш етеді. "Кімнің денесі?" романында Уимси Бірінші дүниежүзілік соғыстағы оқиғалардан туған қайта оралған шок пен қорқынышқа тап болғанда, Бантер оны күтіп баптағанда, екеуі "майор Уимси" және "сержант Бантер" рөлдеріне қайта оралады. Осы рөлде Бантер ұйықтап жатқан Уимсидің жанында отырып, жақсы көрінішпен: "Ақымақ!" деп шубырады. "Қадамдардың жегіш тарихы" атты туындысында, демократиялық көзқарастағы доктор Хартман Бантерді өзімен және Уимсимен бірге дәрігердің қарапайым пәтерінде тамақтануға шақырады. Уимси қарсылық білдірмейді, бірақ Бантер қатты қарсы шығады: "Егер рұхсатыңыз болса, мырза, сіз бен оның лордін әдеттегідей күтуге рұқсат етсем". Сонда Уимси: "Бантер менің орнымды білгенімді қалайды", - дейді. "Қуатты у" романының соңында инспектор Паркер: "Егер су бөтелкесі бос болса, адам табиғи түрде не істер еді?" (кітаптың құпиясын шешуде маңызды мәселе). Уимси дереу: "Қоңырау шалыңыз", - деп жауап береді, содан кейін осы кітаптың көп бөлігінде Уимсидің талмайтын тергеушісі мисс Мерчисон: "Егер адам күтімге үйренбесе, жатын бөлмесіндегі құмырадан суды пайдалануға болады", - деп түсіндіреді. Джордж Оруэлл Уимси кітаптарының осы жағын қатты сынады: "Тіпті ол [Сейерс] Пегтің қағазынан көп айырмашылығы жоқ сияқты көрінеді. Адамды батыр ретінде лордпен роман жазу – өте көне әдіс. Мисс Сейерс көптеген адамдардан гөрі зиялылығын көрсеткені сол, егер сіз оны әзіл ретінде қарастырсаңыз, мұндай нәрсені жақсырақ орындай аласыз. Лорд Питер Уимси мен оның асыл тегі туралы сырттай сәл ирониялық болып, ол снобизмді ("онының лорді" және т.б.) кез келген снобтың батылынан да қалың жағуға мүмкіндік береді".

Фильм

1935 жылы британдық «Сайқын жолаушы» фильмі жарық көрді, онда танымал комедиялық актер Питер Хэддон сомдаған Лорд Питер ағылшын арнасын кесіп өтетін пойызбен саяхаттап, бір құпияны шешті. Сейерс бұл фильмді ұнатпады, ал Джеймс Брабазон оны «Доротидің үлесі мүлдем танымастай өзгертілген ерекше туынды» деп сипаттады. «Бусманның бал айы» романы бастапқыда Сейерс пен оның досы Мюриэл Сент-Клэр Бёрннің сахналық пьесасы болған. 1940 жылы түсірілген «Бусманның бал айы» (АҚШ: «Көрінген бал айы») фильмінде Роберт Монтгомери мен Констанс Каммингс Лорд және Леди Питер рөлінде, ал Сеймур Хикс Бунтер рөлінде ойнады.

Теледидар

1947 жылы 2 қазанда BBC телеарнасында тікелей эфирде Харольд Уоррендер Лорд Питер рөлінде сомдаған «Бусманның бал айы» пьесасының теледидар нұсқасы көрсетілді. 1957 жылы 3 қазанда екінші тікелей эфирде BBC нұсқасы көрсетілді, онда Питер Грей Уимси рөлін ойнады. Лорд Питер Уимсидің тағы бірнеше романдары екі бөлек серияда BBC теледидар туындысына айналдырылды. Уимсиді Ян Кармайкл, ал Бунтерді Глин Хьюстон ойнады (ал «Беллона клубындағы жағымсыз оқиға» үшін Дерек Ньюарк ойнады), «Лорд Питер Уимси» деген жалпы атаумен 1972 және 1975 жылдар аралығында көрсетілген жекелеген сериалдар сериясында бес романға ( «Күдікті бұлттар», «Беллона клубындағы жағымсыз оқиға», «Бес қызыл ишарат», «Жарнамамен өлтіру керек» және «Тоғыз тігінші») негізделді. Эдвард Петэрбридж 1987 жылы BBC теледидары үшін Лорд Питер рөлін ойнады, онда төрт маңызды Уимси/Вэйн романдарының үшеуі («Қуатты у», «Оның мәйітін табу керек» және «Гауди түні») «Дороти Л. Сейерс құпиясы» деген жалпы атаумен драмаландырылды. Харриет Вэйн рөлін Харриет Уолтер, ал Бунтер рөлін Ричард Морант ойнады. BBC жоспарланған 13 бөлімдік серияның төртінші және соңғы бөлігі ретінде «Бусманның бал айын» бейімдеу құқығын ала алмады, сондықтан серия он бөлімнен тұрды. (Эдвард Петэрбридж кейіннен 1988 жылы Лирик Хаммерсмитте сахналанған және гастрольдік сапарда көрсетілген Ұлыбританиядағы «Бусманның бал айы» спектаклінде Уимси рөлін ойнады, ал Харриет рөлін оның өмірлік әйелі Эмили Ричард ойнады.) 1970-ші жылдардағы туындылар мен 1987 жылғы серия қазірде бейнекассетада және DVD-де қолжетімді.

Радио

Лорд Питер Уимси романдарының бейімделулері 1930 жылдардан бастап BBC радиосында пайда болды. Джон Читтлдің "Қашқан іздер" атты әңгімесінің бейімделуі 1939 жылғы қарашада BBC Home Service арнасында Сесил Тронсердің Вимси рөлінде ойнауымен көрсетілді. Рекс Харрисон 1940 жылғы 5 наурызда Home Service арнасында "Әбден әр жерде" бейімделуінде рөл ойнады. Одри Лукас "Беті жоқ адам" әңгімесін 1943 жылғы 3 сәуірде Роберт Холмс басты рөлде ойнаған Home Service Saturday Night Theatre үшін драмалық шығармаға айналдырды. Джайлс Купердің бейімдеуімен "Тоғыз тігінші" романының төрт бөлігі, Алан Уитлидің Вимси рөлінде ойнауымен 1954 жылғы тамызда BBC Light Programme арнасында көрсетілді. Иан Кармайкл 1973-1983 жылдар аралығында BBC Radio 4 арнасында Сэйерстің Вимси романдарының он радио бейімделуінде Лорд Питер рөлін қайта ойнады, олардың барлығы BBC Radio Collection арқылы кассетада және CD-де қолжетімді болды. Осы бейімделулерде Питер Джонс Бунтер рөлінде ойнады. Алғашқы серияда "Gaudy Night" романына бейімделу жасалмады, себебі осы романның басты кейіпкері Питер емес, Харриет еді; бұл 2005 жылы BBC Radio Collection үшін арнайы жазылған нұсқасы, Кармайкл мен Джоанна Дэвидтің қатысуымен жарық көрген кезде түзетілді. CD-де роман туралы пікір алмасу да бар, оның басты қатысушылары П. Д. Джеймс және Джилл Патон Уолш. "Gaudy Night" 1993 жылы Иан Кармайкл оқыған толыққанды аудио кітап ретінде жарық көрді. Гари Бонд Лорд Питер Уимси рөлінде, ал Джон Кэтер Бунтер рөлінде екі бөлімдік BBC Radio 4 бейімделуінде ойнады: 1986 жылғы 25 желтоқсанда "Тоғыз тігінші" және 1987 жылғы 26 желтоқсанда "Кімнің денесі". Саймон Расселл Бил 1999 жылы Майкл Бейкуэллдің драмалық бейімдеуімен "Қуатты у" романында Вимси рөлін ойнады.