Кіріспе

Грекиядағы ең көне аналогты компьютердің табылған жері – Антикитера ( /æ//n//t//ɪ//k//ɪ/'/θ//ɪər//ə/) немесе Антикитира – Грекиядағы Эгей теңізінің шетінде, Крит және Пелопоннес арасында жатқан грек аралы. Көне заманда бұл арал Эгилия (Αἰγιλία) деп аталған. 2011 жылғы жергілікті басқару реформасынан бері ол Китира аралының муниципалитетіне кіреді. Антикитера Крит теңізіне Жерорта теңізі суларының кіретін Китира-Антикитира бұғазын да білдіруі мүмкін. Оның жер ауданы – , және ол Китирадан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Бұл Афина метрополиясының ортасынан Атика аймағының ең алыс бөлігі. Оның пішіні ромб тәрізді, NNW-ден SSE-ге дейін және ENE-ден WSW-ге дейін созылған. Антикитера механизмының табылу орны және тарихи рим дәуіріндегі Антикитера кемесінің апат орны ретінде белгілі. Оның басқа қонысы және порты – Потамос (2011 жылғы халық санауы бойынша 34 тұрғын). Басқа елді мекендер – Галаниана (15 тұрғын) және Хархалиана (19 тұрғын). Антикитераға Ablemon Nautical Company компаниясының F/B Ionis паромы Пирей (Афина) мен Криттегі Киссамос Кастелли арасындағы маршрут бойынша мерзімімен келіп тұрады.

Тарих

Б.з.д. 5 немесе 4 мыңжылдықта өмір сүрген ең алғашқы тұрғындар, ықтимал, көшіп-қонушы құстардың болуын пайдалану үшін сол жерге келген маусымдық аңшылар болған. Арал халқы бірнеше рет қоныстанғаннан кейін және бірнеше рет тастап кеткеннен кейін жиі өзгерді, оның ішінде қола дәуірінде Крит мәдениетінің күшті ықпалы болған кезең де бар еді. Ежелгі заманда Антикитера аралы Агилия немесе Аигилия (Αἰγιλία), Агила немесе Аигила (Αἴγιλα) немесе Огилос (Ὤγυλος) деп аталатын. Б.з.д. 4-ші және 1-ші ғасырлар аралығында Киликиялық қарақшылар тобы оны Помпей Ұлы оларды талқандағанға дейін өздерінің базасы ретінде пайдаланды. Олардың бекінісін аралдың солтүстік-шығысындағы жардың үстінде әлі де көруге болады. Аралдың археологиясы жан-жақты зерттелді және алынған деректер одан әрі зерттеу үшін ашық қолжетімді. Антикитера – Осман империясы ешқашан билік етпеген Эгей теңізіндегі сирек аралдардың бірі, себебі Осман империясы осы кішкентай аралды бағындыруға лайық деп санамады. Дегенмен, ол Осман карталарында Кучук-Чуха деп белгіленген, бұл атау қазіргі түрік тілінде де сақталған. Итальян тілінде Чериготто деп аталатын Антикитера, негізгі Иония архипелагынан бірнеше жүз шақырым қашықтықта болғанына қарамастан, Венециялықтардың Иония аралдарының бір бөлігі ретінде басқаруында болды. Венециялықтар 1800 жылға дейін Антикитерада бекініп тұрды, ал Иония аралдарының қалған бөлігі 1797 жылы Наполеон Франциясының қолдарына түсті. 1815 жылы ол Иония аралдары Біріккен Штаттарының құрамында британдық протекторатқа айналды. Кейіннен Лондон шарты (1864) бойынша арал Грекияға берілді. 1864 жылдан 1912 жылға дейін Антикитера Грекияның ең оңтүстік нүктесі болды, өйткені Крит және Гавдос сияқты айналасындағы аралдар сол кезде Осман империясының құрамында болды. Антикитера 1900 жылы Антикитера кемесінің табылғанымен ең танымал, одан Антикитера Эфебі және Антикитера механизмі табылды. Антикитера механизмі – бұл астрономиялық жағдайларды есептеуге арналған ежелгі механикалық калькулятор (кейде бірінші механикалық компьютер деп сипатталады), ол шамамен б.з.д. 205 жылға дейін сақталып қалған. Осыған ұқсас күрделіліктегі технологиялық артефакттар мың жылдан кейін ғана қайта пайда болды.

Фауна

Антикитера географиялық орны мен ерекшеліктеріне байланысты (солтүстік-оңтүстік бағыты бар, ұзынша келген арал және адамның әсері өте төмен) көшпен құстар үшін маңызды аялдама болып табылады. Бұдан әрі, аралда әлемдегі Элеонора соколының (Falco eleonorae) ең ірі көбейетін ошағы орналасқан. Антикитераның құстардың көші-қонын зерттеудегі маңыздылығы Грекия орнитологиялық қоғамының Антикитера құс обсерваториясын (А. Б. О.) құруына себеп болды. Арал және оған жақын шағын аралдар BirdLife International ұйымы тарапынан Маңызды құс аймағы (IBA) деп танылды. Аралда жабайы ешкілердің көп саны да бар.

Климатты бақылау орталығы (PANGEA)

Еуропалық инвестициялық банк, Китира-Антикитира ішкі мүлік комиссиясы, Афина Ұлттық обсерваториясы, муниципалитет және грек халқы арасындағы келісімге сәйкес, Еуропадағы ең ірі климаттық бақылау орталықтарының бірін құруға барлығы 25 миллион еуро жұмсалады. Жобаға Cosmote және Ниархос қоры да қолдау көрсетіп отыр.