Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эгей теңізіндегі арал
Island in the Aegean Sea
Наксос ( /n//æ//k//s//ɒ//s//, // //s//oʊ//s/; Νάξος) – Грекиядағы арал және Киклад аралдарының ең үлкені. Бұл арал ежелгі Киклад мәдениетінің орталығы болған. Арал корундқа бай смор тау жынысының көзі ретінде әйгілі, ол бұрынғы заманға дейін қол жетімді ең жақсы абразивтердің бірі болатын. Аралдың ең ірі қаласы және астанасы – Хора немесе Наксос қаласы, онда 7 374 тұрғын (2011 жылғы халық санауы бойынша) тұрады. Басты ауылдар: Филоти, Апирантос, Вивлос, Агиос Арсений, Коронос және Глинад.
Naxos ('/n//æ//k//s//ɒ//s//, // //s//oʊ//s/; Νάξος, ) is a Greek island and the largest of the Cyclades. It was the centre of the archaic Cycladic culture. The island is famous as a source of emery, a rock rich in corundum, which until modern times was one of the best abrasives available. The largest town and capital of the island is Chora or Naxos City, with 7,374 inhabitants (2011 census). The main villages are Filoti, Apiranthos, Vivlos, Agios Arsenios, Koronos and Glynado.
Мифтік Наксос
Грек мифологиясына сәйкес, жас Зевс Зас тауындағы үңгірде өскен. "Зас" ("Зас" – "Зевс" деген мағынаны білдіреді). Гомер "Диа" деп еске алады, сөзбе-сөз – "Құдайшаның" қасиетті аралы. Карло Кереньи түсіндіреді:
According to Greek mythology, the young Zeus was raised in a cave on Mt. Zas ("Zas" meaning "Zeus"). Homer mentions "Dia"; literally the sacred island "of the Goddess". Károly Kerényi explains:
Бір аңыз бойынша, Троя соғысынан бұрынғы Батырлар дәуірінде Тесей Минотаврды өлтіріп, лабиринттен қашуға көмектескеннен кейін Ариаднаны осы аралда тастап кеткен. Аралдың қорғаушысы Дионис (шарап, тойлар және өмірдің бастапқы күшінің құдайы) Ариаднамен кездесіп, оған ғашық болды. Бірақ, ақырында Ариадна Тесейден айырылуды көтере алмай, өзін-өзі өлтірді (афиналықтардың айтуынша) немесе көкке көтерілді (ескі нұсқаларда айтылғандай). Ариадна туралы мифтың Наксос бөлігі Рихард Штраустың "Ариадна на Наксосе" операсында да келтірілген. Гигант ағайынды Отус пен Эфиальтес кем дегенде екі Наксос мифінде кездеседі: біреуінде Артемида олардың құдайларға қарсы қоршауын тоқтату үшін, Отустың сүйіктісі ретінде Наксоста өмір сүруге уәде берді; екіншісінде ағайындылар Наксоста қоныстанды. Сондай-ақ, теңіз құдайы Посейдон теңіз бетімен күймелерін айдап бара жатқанда Наксос аралынан өтіп, болашақ әйелі, нерейда Амфитритті алғаш рет осы жерде билеп тұрғанда көреді делінеді.
One legend has it that in the Heroic Age before the Trojan War, Theseus abandoned Ariadne on this island after she helped him kill the Minotaur and escape from the Labyrinth. Dionysus (god of wine, festivities, and the primal energy of life) who was the protector of the island, met Ariadne and fell in love with her. But eventually Ariadne, unable to bear her separation from Theseus, either killed herself (according to the Athenians), or ascended to heaven (as the older versions had it). The Naxos portion of the Ariadne myth is also told in the Richard Strauss opera Ariadne auf Naxos. The giant brothers Otus and Ephialtes figure in at least two Naxos myths: in one, Artemis bought the abandonment of a siege they laid against the gods, by offering to live on Naxos as Otus's lover; in another, the brothers had actually settled Naxos. It is also said that the sea god Poseidon was passing by Naxos whilst driving his chariot on the sea surface and is where he first laid eyes on his future wife, the nereid Amphitrite as she was dancing there.
Орта палеолит дәуірі
Шораның оңтүстік-батысында орналасқан Стелда карьерінде Орта палеолит дәуіріне жататын Мустер еңбек құралдары табылды, бұл аралдағы неандертальдықтардың қызметі шамамен 200 000 жыл бұрын басталғандығын көрсетеді. Наксос аралында жойылған кіндік пил – Палеолоксодон ломолиной – адамтектестер аралға келгенге дейін өмір сүрген.
Stelida quarry, south west of Chora, contains Mousterian tools dating back to the Middle Paleolithic era, which indicates that Neanderthal activity on the island spanned almost 200,000 years ago. The extinct dwarf elephant Palaeoloxodon lomolinoi lived on Naxos until hominids arrived on the island.
Циклды өркениет
Неолит дәуірінде мекендеген Зас үңгірінде Мелостан әкелінген тас заттар мен мыс бұйымдар, оның ішінде қанжар және алтын жалаты бар. Үңгірдегі алтын және басқа да заттар зерттеушілерге оның тұрғынының әлеуметтік жағдайын көрсетті. Сол кезде Эмери басқа аралдарға экспортталды.
Zas Cave, inhabited during the Neolithic era, contained objects of stone from Melos and copper objects including a dagger and gold sheet. The presence of gold and other objects within the cave indicated to researchers the status of the inhabitant. Emery was exported during that time, to other islands.
Классикалық дәуір және грек-парсы соғыстары
Біздің заманымыздан бұрынғы 8 және 7 ғасырларда Наксос Киклад аралдарындағы саудаға басымдық етті. Геродот шамамен б.з.д. 500 жылы Наксосты ең гүлденген грек аралы деп сипаттады. Б.з.д. 499 жылы парсы әскерлерінің Наксосқа жасаған сәтсіз шабуылы, Иониядағы грек қалаларының көрнекті тұлғаларын парсы империясына қарсы көтеріліс жасауға, ал кейін Грекия мен Парсы арасындағы парсы соғысына алып келді. Наксос б.з.д. 469 жылы Делиан лигасынан шығуға тырысқан алғашқы грек қала-мемлекеті болды; Афина бұл идеяны тез жоққа шығарды және аралдың бақылауындағы барлық әскери кемелерді күшпен алып қойды. Содан кейін Афина Наксостан болашақ төлемдерді әскери көмек емес, алтынмен талап етті.
During the 8th and 7th centuries BC, Naxos dominated commerce in the Cyclades. Herodotus describes Naxos circa 500 BC as the most prosperous Greek island. In 499 BC, an unsuccessful attack on Naxos by Persian forces led several prominent men in the Greek cities of Ionia to rebel against the Persian Empire in the Ionian Revolt, and then to the Persian War between Greece and Persia. Naxos was the first Greek city state to attempt to leave the Delian League circa 469 BC; Athens quickly quashed the notion and forcibly removed all military naval vessels from the island's control. Athens then demanded all future payments from Naxos in the form of gold rather than military aid.
Византия дәуірі
Кейінгі Антикалық дәуірде арал, Аралдар провинциясының құрамына кірді. Рим папасы Мартин I, Римде византиялық билік монотелетизмді айыптаған синодты өткізгені үшін тұтқындалғаннан кейін, шамамен бір жыл Наксос аралында ұсталды. Ол Константинопольге сотталу үшін әкеліну алдында аралда ұсталған еді. Аралда қамауда отырғанда, ол Константинопольде тұратын Теодорға хат жазды. Византия империясы кезінде Наксос, 9 ғасырдың ортасында құрылған Эгей теңізінің темасының бөлігі болды. Византия дәуірінде аралдың астанасы оңтүстік Апалирес бекінісінде орналасқан. Осы кезеңде арал, әсіресе 824-961 жылдар аралығында Крит әмірлігінің өмір сүрген кезінде, сарациндердің шабуылдарына ұшырады, және кейде оларға салық төледі. 10 ғасырға жататын фрескаларда мұсылмандық өнердің ықпалының іздері көрінеді. Төртінші крест жорығынан кейін, Константинопольде венециялықтардың ықпалымен құрылған Латын империясы орнағаннан кейін, венециялық Марко Санудо 1205-1207 жылдары Наксос пен көптеген басқа Киклад аралдарын жаулап алды. Наксос, Санудоның "Наксос герцогтігі" немесе "Архипелаг герцогтігі" деп белгілі патшалығының орталығына айналды. Бернард Рэндольф, "Архипелагтағы аралдардың қазіргі жағдайы" (1687, Оксфорд, 20-21 беттер). Жан де Тевенот, "Левантқа саяхат" (1687, Лондон, 103-105 беттер). Жозеф Питтон де Турнефорт, "Левантқа саяхат" (1718, Лондон, 161-176 беттер). Томас Банкс және т.б., "Ежелгі және қазіргі заманғы әмбебап географияның жаңа, шынайы және толық жүйесі" (1787, Лондон, 943-бет). Эдвард Дэниел Кларк, "Түрлі елдерге саяхат" (1814, 3-том, 2-бөлім, Лондон, 377-400 беттер). Уильям Мартин Лик, "Солтүстік Грекиядағы саяхаттар" (1835, 3-том, Лондон, 93-95 беттер). Теодор Бент, "Цикладтар, немесе Аралдық гректер арасындағы өмір" (1885, Лондон, 329-371 беттер).
In Late Antiquity, the island was part of the province of the Islands. Pope Martin I was detained on the island of Naxos for almost a year after he was arrested by Byzantine authorities in Rome due to his holding of a synod that condemned monotheletism. He was held on the island prior to being taken to Constantinople for trial. While detained on the island, he wrote to a certain Theodore living in Constantinople. Under the Byzantine Empire, Naxos was part of the thema of the Aegean Sea, which was established in the mid 9th century. In Byzantine times, the island's capital was on the southern fortress of Apalyres. During this time, it suffered from Saracen raids, particular during the existence of the Emirate of Crete (824–961), to which the island occasionally paid tribute. Traces of Muslim artistic influence are visible in frescoes from the 10th century.]] In the aftermath of the Fourth Crusade, with a Latin Empire under the influence of the Venetians established at Constantinople, the Venetian Marco Sanudo conquered Naxos and most of the other Cyclades in 1205–1207. Naxos became the seat of Sanudo's realm, known as the "Duchy of Naxos" or "Duchy of the Archipelago". Bernard Randolph, in The Present State of the Islands in the Archipelago (1687, Oxford, pp. 20 21). Jean de Thévenot, in Travels into the Levant (1687, London, pp. 103–105). Joseph Pitton de Tournefort, in A Voyage Into the Levant (1718, London, pp. 161–176). Thomas Bankes et al., in A new royal authentic and complete system of universal geography antient and modern (1787, London, p. 943). Edward Daniel Clarke, in Travels in Various Countries (1814, vol. 3, section 2, London, pp. 377–400). William Martin Leake, in Travels in Northern Greece (1835, vol. 3, London, pp. 93 95). Theodore Bent, in The Cyclades, or Life Among the Insular Greeks (1885, London, pp. 329–371).
Климат
Наксостың орналасуына байланысты Жерорта теңіз климаты (Csa) және ыстық жартылай шөлейт климаты (Кёппен климаттық жіктелімі: BSh) кездеседі. Афинаның Ұлттық обсерваториясы станцияларының мәліметтері бойынша, Наксостың түрлі аймақтарында ыстық жартылай шөлейт климаты басым. Аралдың ішкі бөліктері теңіз деңгейінен биік болғандықтан, қыс айларында ылғалдырақ және салқынырақ болады.
Naxos experiences both a Mediterranean climate (Csa) and a hot semi arid climate (Köppen climate classification: BSh) depending on the location. According to the stations of the National Observatory of Athens, various locations in Naxos have a hot semi arid climate. Inland areas of the island are much wetter and cooler in winter, owing to their higher elevation.
Тарихи тұрғындар саны
Жыл Арал аймағының халқы 1981 14,037 – 1991 14,838 +801/+5,71% 2001 18,188 +3,350/+22,58% 2011 18,904 +716/+3,93%
Year Island population Change 1981 14,037 – 1991 14,838 +801/+5.71% 2001 18,188 +3,350/+22.58% 2011 18,904 +716/+3.93%
Туризм
Наксос - бірнеше қираған үйінділері бар танымал туристік орын. Онда Агия Анна, Агиос Прокопиос, Аликос, Кастраки, Микри Вигла, Плака және Агиос Георгиос сияқты көптеген жағажайлар бар, олардың көпшілігі Хораға жақын орналасқан. Басқа Циклад аралдары сияқты, Наксос жел серфингі мен кайтсерфинг үшін өте қолайлы, желді жер саналады. Аралда осы екі спорт түрін және басқа да су спортын ұсынатын жеті спорт клубы бар.
Naxos is a popular tourist destination, with several ruins. It has a number of beaches, such as those at Agia Anna, Agios Prokopios, Alikos, Kastraki, Mikri Vigla, Plaka, and Agios Georgios, most of them near Chora. As other cycladic islands, Naxos is considered a windy place perfect for windsurfing, as well as kitesurfing. There are seven sports clubs in the island that offer both of these sports and other water activities.
Ауыл шаруашылығы
Наксос – Киклад аралдарының ең құнарлы аралы. Бұл өңірде су көбінесе жетіспейтін жағдайда, оның сумен қамтамасыз етілуі жақсы. Зевс тауы – Киклад аралдарындағы ең биік шыңы және бұлттарды ұстап тұруға бейім, соның арқасында жауын-шашын көп болады. Осының нәтижесінде ауыл шаруашылығы түрлі көкөніс пен жеміс-жидектерді, сондай-ақ мал шаруашылығын қамтитын маңызды экономикалық секторға айналды, бұл Наксосты Киклад аралдарындағы ең өзін-өзі қамтамасыз ететін аралға айналдырды. Наксос Грецияда "Арсенико Наксу" ірімшігі, картоп, Китрон (жергілікті лимон спирті) және Наксия балы (көбінесе тимьян гүлінен алынған) үшін танымал.
Naxos is the most fertile island of the Cyclades. It has a good supply of water in a region where water is usually inadequate. Mount Zeus is the highest peak in the Cyclades, and tends to trap the clouds, permitting greater rainfall. This has made agriculture an important economic sector with various vegetable and fruit crops as well as cattle breeding, making Naxos the most self sufficient island in the Cyclades. Naxos is well known within Greece for its "Arseniko Naxou" cheese, potatoes, Kitron (a local lemon citrus spirit), and Naxian honey (which is largely derived from the nectar of thyme).
Мәрмәр
Наксоста мәрмәр кеніші б.з.д. 550 жылға дейін ашылған. Наксиан мәрмәрі ежелгі Олимпиада мен Афина Акрополінің шатырларын салуға қолданылған. 2016 жылы жылына шамамен 5000 м³ жоғары сапалы Наксиан мәрмәрі экспортталды.
The quarrying of marble on Naxos began before 550 BCE. Naxian marble was used for the creation of the roof tiles at ancient Olympia and on the Athenian Acropolis, As of 2016, about 5,000 m³ of high value Naxian marble was being exported annually.
Спорт
Паннасиякос А. О. (спорт клубы)
Pannaxiakos A. O. (sports club)
Жалпы және келтірілген сілтемелер
Агеларакис, А., "Наксос аралының архаикалық кезең некрополі: археологиялық-антропологиялық зерттеулер есебі", Грек ескерткіштері басқармасы, Архивтік есеп, 2005, Наксос. Эрнст Куртиус, Наксос. 1846 жылы Берлиндегі ғылыми қоғамда оқылған дәріс, Мартин Биастох жаңадан басып шығарған, Геттинген, 2012.
Agelarakis, A., "The Naxos Island Archaic Period Necropolis: Archaeological Anthropology Research Report", Hellenic Antiquities Authority, Archival Report, 2005, Naxos. Ernst Curtius, Naxos. Ein Vortrag im wissenschaftlichen Verein zu Berlin 1846 gehalten, neu herausgegeben von Martin Biastoch, Göttingen, 2012.