Кіріспе
Грекияның Лесбос аралының астанасы Митилен (/m//ɪ//t//ɪ/'/l//iː//n//i/; Μυτιλήνη) – Грекияның Лесбос аралының астанасы және оның порты. Сонымен қатар, ол Солтүстік Эгей аймағының астанасы және әкімшілік орталығы болып табылады, Эгей университетінің бас кеңсесі де осында орналасқан. Митилен б.з.д. 11 ғасырында негізі қаланған. Митилен – Лесбос аралында 2019 жылы құрылған екі муниципалитеттен бірі, екіншісі – Батыс Лесбос. Митилен аралдың оңтүстік-шығыс жиегінде салынған. Бұл Шығыс православие шіркеуінің митрополитінің резиденциясы.
the municipality
Mytilene (,/m//ɪ//t//ɪ/'/l//iː//n//i/; Μυτιλήνη ) is the capital of the Greek island of Lesbos, and its port. It is also the capital and administrative center of the North Aegean Region, and hosts the headquarters of the University of the Aegean. It was founded in the 11th century BC. Mytilene is one of the two municipalities on the island of Lesbos, created in 2019; the other is West Lesbos. Mytilene is built on the southeast edge of the island. It is the seat of a metropolitan bishop of the Eastern Orthodox Church.
Тарих
Митилен ежелгі қала болғандықтан, ол шығыс жағалауында орналасқан және бастапқыда жағажайдағы шағын аралмен шектелген. Кейіннен ол Лесбосқа қосылып, солтүстік және оңтүстік портын құрады. Митиленнің алғашқы порттары ежелгі заманда 700 метрлік және 30 метрлік ені бар арнамен байланыстырылған. Рим жазушысы Лонгус екі жақты байланыстырған ақ тас көпірлер туралы айтады. Грек тіліндегі εὔριπος (эврипос) сөзі – бұл бұғазды атау үшін жиі қолданылатын термин. Бұғаз үш қатарлы немесе одан да көп ескекшілері бар ежелгі соғыс кемелері – триремалардың өтуіне мүмкіндік берді. Кемелердің ені шамамен 6 метр, ал тереңдігі 2 метр болатын. Қаланың тығыз қоныстанған аудандары екі құрлықты мәрмәр көпірлермен байланыстырды. Олар көбінесе қисық сызықтармен салынған. Бұғаз Апано Скала деп аталатын ескі базардан басталады, ол Метрополис көшесіне жақын және Оңтүстік портта аяқталады. Бұл арна қазіргі Ерму көшесінің орнынан өткен болуы мүмкін. Уақыт өте келе, бұғазға балшық және топырақ жиналды. Митилен қамалының қорғанысы үшін де адам әрекеттері жасалды. Ақырында бұғаз топырақпен толып қалды. Митилен біздің заманымызға дейінгі VII ғасырда аралдың солтүстігіндегі Митимнамен аралдың басшылығы үшін сәтті күресіп, аралдың өркендеген шығыс аймағының орталығына айналды. Оның ең танымал азаматтары – ақындар Сапфо мен Алкей және мемлекет қайраткері Питтак (Грекияның жеті данасының бірі). Қала біздің заманымызға дейінгі VI ғасырдың соңынан IV ғасырдың ортасына дейін соғылған электромынан жасалған монеталармен әйгілі болды. 428 жылы Митилендіктердің Афинаға қарсы көтерілісі афиналық әскерлермен жеңілді. Афиналық халық жиналысы қаланың барлық еркектерін өлтіруге және әйелдер мен балаларды құлдыққа сатуға дауыс берді, бірақ келесі күні Митилендік пікірталас бұл шешімді өзгертті. Жедел трирема бір тәуліктен аз уақыт ішінде кемеге жетіп, жалпы қырғынды тоқтату туралы шешімді жеткізді, бірақ көтеріліске қатысқан мыңдаған азамат өлім жазасына кесілді. Аристотель өзінің досы және ізбасары Теофрастпен (аралдың тумасы) бірге Митиленде екі жыл, б.з.д. 337-335 жылдары тұрды. Бұл Александр Македонскийдің әкесі, II Филипп патшаның тәрбиеленушісі болғаннан кейін болды. Римдіктер, олардың ішінде жас Юлий Цезарь да болды, б.з.д. 81 жылы Митиленді Митилен қамалында жеңді. Митилен біздің заманымызға дейінгі бірінші ғасырдың көптеген соғыстарында жеңілген тарапты қолдаса да, оның мемлекет қайраткерлері Римді Жерорта теңізінің жаңа билеушісін қолдауға көндіріп, қала римдіктер заманында өркендеді. 56 жылы Евангелист Лұқа, елші Пауыл және олардың серіктері Пауылдың үшінші миссионерлік сапарынан оралғанда Ассостан (шамамен алыста) кемеге отырып, Митиленде қысқа уақытқа тоқтады (Елшілердің істері 20:14). Олар Митиленнен Хиосқа қарай жүріп кетті (Елшілердің істері 20:15). Лонгустың "Дафнис пен Хлоя" романы оның төңірегіндегі елде орын алады және қаланың сипаттамасымен басталады. Ғалым және тарихшы Захария Ретор, сондай-ақ Митилендік Захария деп те аталады, Митиленнен шыққан және 465 жылдан 536 жылға дейін өмір сүрген. Ол Митилен епискобы болды және халцедондық христиан болуы мүмкін. Ол 536-553 жылдары қайтыс болған немесе биліктен шеттетілген. Митилен қаласында 9 ғасырдағы Византиялық ағайындылар – архиепископ Георгий, Симеон Стилит және Давид Монах та өмір сүрген. Митилендегі Киелі Симеон шіркеуі үш ағайындының біреуін құрметтейді. Императрица Зоя Порфирогенитаның назарына түскен Константин IX Мономахоны оның екінші күйеуі Михаил IV Пафлагон Митиленге жер аударып жіберді. Михаил IV-тің өлімі мен Михаил V-тің 1042 жылы құлатылуы Константиннің жер аударылған жерінен қайта шақырылып, Грекияда судья болып тағайындалуына әкелді. Лесбос пен Митиленде ежелгі заманнан бері яһуди халқы өмір сүрді. 1170 жылы Туделалық Бенджамин аралда он шағын яһуди қауымын тапты. Орта ғасырларда бұл Византия империясының бөлігі болды және 1085 жылы Цахас басшылығымен Селжуктар біраз уақыт басқарды. 1198 жылы Венеция Республикасы қаланың портынан сауда жасау құқығын алды. 13 ғасырда Никея императоры Теодор I Ласкарис оны басып алды. 1335 жылы Византия әскерлері Осман әскерлерінің көмегімен сол кезде генуэздік дворян Доменико Каттанео иелігіндегі аралды қайта басып алды. 1355 жылы император Иоанн V Палеолог оны императордың әпкесі Марияға үйленген генуэздік авантюрист Франческо Гаттилузиоға берді. Олар 1373 жылы қамалды жаңартты, ал ол 1462 жылға дейін Генуя қолында болды, содан кейін оны Осман сұлтаны Мехмед Жаулап алушы қоршап алды. Үлкен Түрік соғысының бір бөлігі ретінде Митилен шайқасы 1690 жылы Митилен жағалауында өтті, онда венециялық кемелер Осман және Барбария туларына шабуыл жасады. Нәтижесінде венециялықтар жеңіске жетті. Митилен, Лесбос аймағымен бірге, 1912 жылғы Бірінші Балқан соғысына дейін Осман империясының құрамында болды, қараша айында Грекия Корольдығы оны басып алды.
The areas of the city that were densely populated connected the two bodies of land with marble bridges. They usually followed a curved line. The strait begins at the old market called Apano Skala. It was also close to Metropolis Street and ended at the Southern Harbor. One could argue that the channel transversed what is now called Ermou Street. Over time the strait began to collect silt and earth. There was also human intervention for the protection of the Castle of Mytilene. The strait eventually filled with earth. Mytilene contested successfully with Mithymna in the north of the island for the leadership of the island in the seventh century BC and became the centre of the island's prosperous eastern hinterland. Her most famous citizens were the poets Sappho and Alcaeus and the statesman Pittacus (one of the Seven Sages of Greece). The city was famed for its great output of electrum coins struck from the late sixth through mid fourth centuries BC. The Mytilenean revolt against Athens in 428 BC was overcome by an Athenian expeditionary force. The Athenian public assembly voted to massacre all the men of the city and to sell the women and children into slavery but the next day in the Mytilenian Debate changed its mind. A fast trireme sailed the in less than a day and brought the decision to cancel the general massacre, but a thousand citizens were executed for taking part in the rebellion. Aristotle lived on Mytilene for two years, 337–335 BC, with his friend and successor, Theophrastus (a native of the island), after being the tutor to Alexander, son of King Philip II of Macedon. The Romans, among whom was a young Julius Caesar, successfully defeated Mytilene in 81 BC at the Siege of Mytilene. Although Mytilene supported the losing side in most of the great wars of the first century BC, her statesmen succeeded in convincing Rome of her support of the new ruler of the Mediterranean and the city flourished in Roman times. In AD 56, Luke the Evangelist, Paul the Apostle and their companions stopped there briefly on the return trip of Paul's third missionary journey (Acts 20:14 (KJV)), having sailed from Assos (about away). From Mytilene they continued towards Chios (Acts 20:15 (KJV)). The novel Daphnis and Chloe by Longus, is set in the country around it and opens with a description of the city. Scholar and historian Zacharias Rhetor, also known as Zacharias of Mytilene was from Mytilene and lived from 465 to around 536. He was made Bishop of Mytilene and may have been a Chalcedonian Christian. He either died or was deposed between 536 and 553. The city of Mytilene was also home to 9th century Byzantine saints who were brothers, Archbishop George, Symeon Stylites, and David the Monk. The Church of St. Symeon, Mytilene venerates one of the three brothers. Catching the eye of the Empress Zoë Porphyrogenita, Constantine IX Monomachos was exiled to Mytilene on the island of Lesbos by her second husband, Michael IV the Paphlagonian. The death of Michael IV and the overthrow of Michael V in 1042 led to Constantine being recalled from his place of exile and appointed as a judge in Greece. Lesbos and Mytilene had an established Jewish population since ancient times. In 1170, Benjamin of Tudela found ten small Jewish communities on the island. In the Middle Ages, it was part of the Byzantine Empire and was occupied for some time by the Seljuqs under Tzachas in 1085. In 1198, the Republic of Venice obtained the right to commerce from the city's port. In the 13th century, it was captured by the Emperor of Nicaea, Theodore I Laskaris. In 1335, the Byzantines, with the help of Ottoman forces, reconquered the island, then property of the Genoese nobleman Domenico Cattaneo. In 1355, emperor John V Palaiologos gave it to the Genoese adventurer Francesco Gattilusio, who married the emperor's sister, Maria. They renovated the fortress in 1373, and it remained in Genoese hands until 1462, when it was besieged and captured by the Ottoman sultan Mehmed the Conqueror. As part of the wider Great Turkish War, the Battle of Mytilene took place off the coast of Mytilene in 1690 when Venetian sailing ships attacked Ottoman and Barbary flagships. Resulting in a victory for the Venetians. Mytilene along with the rest of Lesbos remained under Ottoman control until the First Balkan War in 1912, when in November it was captured by the Kingdom of Greece.
География және климат
Митилен аралдың оңтүстік-шығыс бөлігінде, Гера шығанағының солтүстігі мен шығысында орналасқан. Оның қалалық бірлігінің жер ауданы және 2021 жылғы халық саны 41 379 адамды құрайды. 2006 жылы таратылды.
Климат
Митиленеде ыстық, құрғақ жаздары және салқын, жаңбырлы қыстары бар Жерорта теңізі климаты (Köppen: Csa).
Экономика
Митиленде Лемнос және Хиос аралдарына, сондай-ақ Айваликке және кейде Түркиядағы Дикилиге паромдар қатынайтын порт бар. Бұл порт материктегі Пирей, Афина және Салоники қалаларына да қызмет көрсетеді. 2001 жылы Эдмонтонда өткен IAAF ойындарында Костас Кентеристің құрметіне "Aeolus Kenteris" деп аталған кеме бұл қалаға (оның туған жеріне) Афина мен Салоникадан 6 сағаттық маршруттармен қызмет көрсеткен. Митиленді Греция материгіндегі негізгі порт – Пирей қамтамасыз етеді. Қалада аузо өндіріледі. Аралда 15-тен астам коммерциялық өндіруші бар. Қала Каллони шығанағынан алынған сардина, зәйтүн майы, ладотири ірімшігі және ағаш өнімдерін экспорттайды.
Археология
Митилендегі археологиялық зерттеулер 19 ғасырдың соңында Роберт Колдевей (кейін Вавилонды қазған) және неміс әріптестерінің тобы Митилен сияқты әртүрлі ежелгі орындарындағы көрінетін қалдықтардың жоспарларын жасау үшін аралда көп айлар өткізген кезде басталды. Дегенмен, маңызды қазба жұмыстары, көрінетін, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана басталды, 1920 жылдардың ортасында Евангелид қаланың батыс жағындағы төбедегі танымал театрдың көп бөлігін ашты (Плутархтың айтуынша, бұл 55 ж.б.д. Римдегі алғашқы тұрақты тас театр – Помпей театрының шабыт көзі болған). Археологиялық қызметтің әртүрлі өкілдері 1950, 1960 және 1970 жылдардағы жұмыстарда театрдың көбірек бөлігін, соның ішінде римдіктердің оны гладиаторлар аренасына айналдыруын ашты. Археологиялық қызмет қаланың көптеген аудандарында жүргізген қазба жұмыстары ерте қола дәуіріне дейінгі орындарды анықтады, бірақ көпшілігі одан кейінгі кезеңге (еллиндік және римдік) жатты. Қаланың Солтүстік портында жақында қазылған, жүз метрден аса ұзын үлкен стоа ерекше маңызға ие. Қаланың әртүрлі бөліктеріндегі қалдықтардан Митиленнің, римдік сәулетші Витрувий жазғандай, желілік жоспар бойынша салынғаны анық көрінеді. 1984-1994 жылдар аралығында Британ Колумбия университетінің Митилендегі қазба жұмыстары, Каролина және Гектор Уильямстың басшылығымен, бұрын белгісіз Деметра мен Кораның киелі орны және біздің дәуіріміздің 14-15 ғасырларының ортасынан бастап Солтүстік Эгей теңізін басқарған ортағасырлық Генуялық Гаттелузи әулетінің жерлеу шіркеуін ашты. Деметра киелі орнында Деметра мен Кораға, кейіннен Анатолияның ұлы ана құдайы Кибелеге арналған құрбандық шалу үшін бес алтарь болды. Табылған заттардың ішінде мыңдаған май шамдары, терракота мүсіндері, тоқыма салмақтары және құдайларға арналған басқа да заттар бар еді. Сондай-ақ, көптеген жануарлардың сүйектері, әсіресе шошқалардың сүйектері табылды. Әулие Иоанн шіркеуі қамалдың шіркеуі және Гаттелузи әулеті мен олардың туыстарының жерлеу орны ретінде қызмет етті. 1462 жылы Осман империясы қаланы басып алғаннан кейін мешітке айналдыру көптеген қабірлердің жойылмауына себеп болды, бірақ кейбіреулері сақталды. 1867 жылғы ақпан айындағы зор жер сілкінісі ғимаратты жөндеуге келмейтіндей зақымдады, ол қиратылды; Османдықтар 19 ғасырдың соңында оны ауыстыру үшін қираған жердің үстіне жаңа мешіт салды. Қаланың Солтүстік портының жанында 20-шы ефораттың тарихқа дейінгі және классикалық ескерткіштермен бірлесіп жүргізген басқа қазба жұмыстары кезінде көп кезеңді орын табылды. Онда соңғы Осман зиратынан (мойнынан, кеудесінен және білегінен өткізілген тікенектері бар орта жастағы адамның «вампир» жерлеуі қоса алғанда) бағаналы ауланың айналасында салынған үлкен римдік ғимаратқа (вероятно, б.з.д. 4 ғасырдың ортасында таверна/қонақ үй) дейін, еллиндік құрылыстардың қалдықтарына және еллиндік өндіріс процестерінен (құмыра жасау, мүсіндер, мата тоқу және бояу, қола және темір өңдеу) қалған қалдықтарға, сондай-ақ архаикалық және классикалық деңгейлердегі бай Aeolic сұр керамика коллекцияларына дейін жетеді. Қаланың материгін аралдан бөліп тұратын арнаға жақын орналасқан орын арқылы классикалық қала қабырғасының бөлігі өтеді. Қаланың үлкен Солтүстік портын қорғаған екі молдың едәуір қалдықтары әлі де теңіз бетінің астында немесе оны бұзып тұр. Ол ежелгі қаланың сауда порты ретінде қызмет етті, бірақ бүгін ол бірнеше шағын балық аулау қайықтары тоқтаған тыныш орын. Қалада екі тамаша археологиялық мұражай бар, біреуі Оңтүстік портының жанындағы ескі сарайда, ал екіншісі Солтүстікке қарай екі жүз метр қашықтықтағы жаңа, мақсатты құрылыста орналасқан. Біріншісінде 1930 жылдары британдықтар қазып алған Митиленнің солтүстігіндегі Термиден бай қола дәуірінің қалдықтары, сондай-ақ кең көлемді керамика және мүсіндер коллекциялары бар; бұрынғы ат қорасында ежелгі жазулар, сәулеттік бөлшектер және монеталар орналасқан. Соңғы мұражай мозаика мен мүсіндерге өте бай, оның ішінде б.з.д. 4 ғасырлық афиналық драматургтің пьесаларынан көріністері бар «Менандр үйінен» танымал римдік мозаика едені бар. Грек археологиялық қызметі археолог Аглая Архонтиду Аргиридің басшылығымен қазба жұмыстарымен басқа римдік сарайлардан мозаикалар мен табылған заттар да бар.
Білім
Митиленде 15 бастауыш мектеп, 7 лицей және 8 гимназия бар. Алты университет факультетінде 3671 студент оқиды, олардың ішіндегі ең ірісі – Эгей университеті. Мұнда сондай-ақ Эгей университетінің Бас штабы, Орталық кітапханасы және Ғылыми-зерттеу комитеті орналасқан. Эгей университеті жеке меншік ғимараттарда, қала орталығындағы жалға алынған ғимараттарда және Университет төбесіндегі заманауи ғимараттарда орналасқан.
Босқындар лагерлері
2015 жылға қарай Митилен қаласы Грекия арқылы Еуропаның басқа жерлеріне қоныс аударуды көздеген босқындар мен көшіп келушілердің негізгі кіру нүктесіне айналды. 2015 жылы Лесбосқа жарты миллионнан астам адам келді. Еуропаға заңды түрде қоныс аударуға болатын босқындардың санын шектеген ЕО-Түркия келісіміне қол қойылғаннан бері Лесбос арқылы келетін адамдардың саны азайды. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, келісімге қарамастан күніне 70-80 босқын Грекияға келіп тұрды, олардың көпшілігі Лесбосқа келді, деп мәлімдеді Халықаралық көші-қон ұйымының басшысы Даниэль Эсдрас. Мория қабылдау және сәйкестендіру орталығы (грекше: Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης Μόριας), көбінесе Мория босқындар лагері немесе жай ғана "Мория" деп аталатын, Еуропадағы ең ірі босқындар лагері болды. Ол Мория ауылының сыртында орналасқан. Тікенді сым мен шынжырлы торымен қоршалған әскери лагерь Еуропалық Одақтың шұғыл лагері ретінде пайдаланылды. 2020 жылдың қыркүйек айында өртеніп, толығымен жабылды. 2021 жылы Нейс-Кидониясқа жақын Вастриада жаңа жабық қабылдау орталығы салынады. Қара Тепе босқындар лагері – мұқтаж деп танылған 700-ге жуық босқынға баспана берген лагерь. 2021 жылы ол Нейс-Кидониясқа жақын Вастриадағы жаңа жабық қабылдау орталығымен алмастырылады.
Спорттық клубтар
Айоликос ФК, футбол клубы. Сапфо Лесву ФК, әйелдер футбол клубы.
Sappho Lesvou F. C., women's football club
Радио
ЖиілікАтауыҚұрылған жылы88,2 МГцМитилини махаббаты200390,0 МГцРадио Митилини198991,6 МГцРитмос Радио200592,3 МГцБірінші бағдарлама193892,8 МГцЭолос FM 92.8198993,2 МГцАстра FM 93,2200093,3 МГцШіркеу дауысы200094,3 МГцЕкінші бағдарлама195297,2 МГцҮшінші бағдарлама195497,6 МГцЖергілікті 9.72 Митилини199098,6 МГцЖақсы FM Лесбос199299,0 МГцАралдағы 99 FM201999,4 МГцЭРТ Эгей1989101,5 МГцСлам2015103,0 МГцЭРТ Эгей1989104,4 МГцЭРТ Эгей1989104,8 МГцПирей шіркеуі1988105,8 МГцПирей шіркеуі1988105,9 МГцЕкінші бағдарлама1952106,4 МГцҮшінші бағдарлама1954107,4 МГцПирей шіркеуі1988107,9 МГцЭРТ Спорт1993
Теледидар
Митилен қаласынан аймақтық телеарна, Aeolos TV жұмыс істейді.
Газеттер
Қаланың негізгі басылым газеттері – Empros, Ta Nea tis Lesvou және Dimokratis. Онлайн газеттер қатарында Aeolos, Stonisi, Emprosnet, Lesvosnews, Lesvospost және Kalloninews бар.