Кіріспе

Грекияның Сарон аралдарының бірі – Гидра, немесе Идра немесе Идра (Ύδρα, Арванитика: Nύδρα/Nidhra), және ежелгі атауы Гидрея – Грекияның Сарон аралдарының бірі, Эгей теңізінде Мыртоан теңізі мен Арголика шығанағының арасында орналасқан. Оны Пелопоннес түбегінен тар су жолағы бөліп тұрады. Ежелгі заманда арал Гидрея (Ὑδρέα, грекше "су" сөзінен туындаған) деп аталған, бұл аралдағы табиғи бұлақтарға сілтеме. Гидра муниципалитеті Гидра (ауданы), Докос (ауданы) аралдарынан және бірнеше адам тұрмайтын кішкентай аралдардан тұрады, жалпы ауданы құрайды. Гидра провинциясы (Επαρχία Ύδρας) 1833 жылдан 1942 жылға дейін Арголис және Коринфия префектурасының провинцияларының бірі болды, 1942 жылдан 1964 жылға дейін Аттика префектурасы, 1964 жылдан 1972 жылға дейін Пирей префектурасы, содан кейін Аттикаға, жаңа құрылған Пирей префектурасының бір бөлігі ретінде қайта оралды. Оның аумағы қазіргі муниципалитеттің аумағымен сәйкес келеді. 2006 жылы таратылды. Бүгінде Гидра муниципалитеті Аттика аймағының Аралдар аймақтық бөлігінің құрамына кіреді. Аралда "Гидра порты" деп аталатын бір негізгі қала бар (2011 жылы халқы 1900 адам). Ол ай тәрізді пішіндес портынан тұрады, оның айналасында туристер мен жергілікті тұрғындарға (гидриоттар) қызмет көрсететін мейрамханалар, дүкендер, базарлар мен галереялар орналасқан. Порттан жоғары және сыртқа қарай тік тас көшелер кетеді. Жергілікті тұрғын үйлердің көп бөлігі, сондай-ақ аралдағы қонақүйлер осы көшелерде орналасқан. Аралдағы басқа да шағын ауылдар мен елді мекендерге Мандраки, Камини, Влихос, Паламидас, Эпископи және Молос жатады. Аралға дөңгелекті барлық көлік құралдарына тыйым салынған, соның ішінде автомобильдер, мотоциклдер, скутерлер, мопедтер, велосипедтер және электровелосипедтер.

Атауы

Гидра атауы ежелгі грек тіліндегі ὕδρα (гидра) сөзінен шыққан, ол грекше "су" деген мағынаны білдіреді және аралдағы табиғи бұлақтарға сілтеме жасайды. Дегенмен, Гидрадағы елді мекені тығыз орналасқандықтан, көптеген адамдар барлық жерге жаяу жүреді. Гидра көптеген шығанақтар мен табиғи бейдерге ие және дамыған теңізшілік мәдениеті бар. Арал яхтамен саяхаттау үшін танымал орын болып табылады және Камини портында орналасқан Kamini Yacht Club халықаралық яхта клубының үйі. 2007 жылы National Geographic Traveler журналының 522 сарапшыдан тұратын комиссиясы Гидраны барлық грек аралдарынан жоғары бағалады (дүниежүзіндегі 111 аралдың ішінде 11-орын), оны "жердің сақталған бейнесін" ұстап тұрған ерекше бағыт деп таныды.

Капитандық үйлер

Самадау сарайы, портына кірген кезде сол жақта орналасқан, қазір Теңіз академиясы. Самадос отбасы осы сарайды Грекия Теңіз академиясын өз аралдарында орналастыру мақсатымен сыйға берді. Портқа қарап тұрған төбедегі тағы бір үй, бастапқыда Самадос отбасы үшін салынған, тоқыма және мата мен кілем өндірісі үшін шіркеуге сыйға берілді. Қазір бұл үй Коллоредо Мансфелд отбасының меншігінде және "Ескі кілем фабрикасы" деп белгілі. Томбазис сарайы Афина университетіне тиесілі Афина Көркемсурет мектебінің бөлігіне айналды. Лазарос және Георгий Кунтуриотистің, Будуристің, Кризистің, Вульгаристің, Сахинистің және Миаулистің сарайларында 18 ғасырға тән арал жиһаздарының коллекциялары сақталған. Лазарь Кунтуриотистің ұрпақтары оның сарайын Грекияның Тарихи-этнографиялық институтына сыйға берді. Бүгінде ол Ұлттық тарих мұражайының бөлімшесі ретінде жұмыс істейді.

Монастырлар мен собор

Аралда көптеген шіркеулер мен алты православиелік монастырь бар. Ерекше атауға лайық екі монастырь – 10 ғасырда негісталған Профитис Илияс және Агия Ефраксия. Екеуі де басты порты көрінетін төбеде орналасқан. Аралдың кафедралық соборы – Құдай шешеннің ұйықтаған күйіндегі Ескі монастырь, ол қаланың кемежайында орналасқан. Монастырьда Гидрадағы ең бай теңіз капитаны Лазарос Кунтуриотистің қабірі орналасқан, ол бүкіл капиталын Грек Тәуелсіздік соғысын қолдауға жұмсаған.

Тарихқа дейінгі, антикалық, Византия және Венеция дәуірі

Б.з.д. үшінші мыңжылдықтың екінші жартысында теңізден көрінбейтін шағын, жазық жерлерде фермерлер мен малшылар болғандығының куәліктері бар. Милостан алынған обсидиан да табылды. Гелла дәуірінде Гидра грек түбегіндегі патшалықтар үшін теңіз базасы қызметін атқарған болуы мүмкін. Хорисса тауынан құмыра сынықтары, құралдар және құдайдың басының мүсіні табылды. Микен дәуіріне жататын су құбырларының кемелерді сумен қамтамасыз еткендігі туралы да мәліметтер бар. Б.з.д. 12 ғасыр шамасында Грекияға жасалған ірі масштабты дорийлік шабуыл аралды халқынан айырды. Гидра б.з.б. 8 ғасырда Эрмиони портынан келген фермерлер мен малшылармен қайта қоныстанды. Геродоттың мәліметінше, б.з.д. 6 ғасырға қарай арал Эрмиониге тиесілі болған, ол оны Самосқа сатқан. Самос өз кезегінде оны Троизинаға өткізген. Гидра өмір сүрген көп бөлігінде тарихтың шетінде қалып қойды. Көне заманда аралда халық саны өте аз болған және Геродот пен Паусаниястың қысқаша айтуларынан басқа, сол заманғы тарихқа ешқандай із қалдырмаған. Гидраның Византия дәуірінде де қоныстанғандығы анық, себебі Эпископи ауданынан құмыралар мен монеталар табылды. Дегенмен, арал тұрғындары қарақшылардың шабуылынан қашып, Константинопольдің Латын империясы кезінде халқы азайды. Басқа аралдардағы тұрғындар ішкі аймақтарға көшкен, бірақ Гидра үшін мұндай мүмкіндік болмады.

Албаниялық қоныстар мен арваниттік қауым

Жергілікті арваниттер арасында олардың қоныстануы туралы алғашқы жазбаны грек тәуелсіздік соғысы аяқталғаннан кейін (1830) адмирал Андреас Миаулистің ұлы Антонис Миаулис жазды. Бұл жергілікті әңгіме бойынша, гидриоттар 1460 жылдары Осман сұлтаны Мехмед II-нің қуғын-сүргінінен қашқан албандардың тікелей ұрпақтары. Тарихи зерттеулер көрсеткендей, 15 ғасырда албандар Гидраға тікелей Албаниядан емес, Пелопоннес (Эрмионида) аймағында венециялықтар мен османдықтар арасындағы қақтығыстардан кейін қоныстанған. Олар қазіргі заманғы қала портын құрды және олардың болуы 20 ғасырдың ортасына дейін байқалды, сол кезде Т. Йохалас айтқандай, арал халқының көп бөлігі Пелопоннеске жатпайтын жерлерден келген көшпенділерден тұрды. 16 ғасырда аралға Осман империясы мен Венеция арасындағы соғыстан қашқан босқындар да қоныстанды. 18 ғасырдың басында аймаққа жақын жерлерден келген арваниттердің соңғы толқыны аралға қоныстанды. Арванитика албан тілі – барлық гидриоттардың сөйлейтін тілі болды. 19 ғасырға қарай еркектер грек тілін де үйренді, ал әйелдер мен балалар көбінесе грек тілінде сөйлемейтін. Арванитиканың Гидрада, Эгей теңізіндегі албандық қоныстардың бір бөлігі болған басқа аралдарға қарағанда ұзақ сақталуының себебі, осы тілде жаңадан пайда болған гидриоттық қалалық саудагерлер тобы сөйлеп, оны бағалаған. Тіпті 20 ғасырда да жергілікті байлар, мысалы, Кундуриотистер Гидрада арванитика тілінде сөйлеген. Гидра сонымен қатар жергілікті арванитика тілінде шіркеу қызметтері жиі өткізілетін арал болды, бұл сирек кездесетін жағдай, өйткені көптеген православиелік албан қауымдастықтарында 20 ғасырдың басына дейін шіркеу қызметтері грек тілінде өткізілген. Арванит қауымы әлі де аралда кездеседі. Қазіргі таңда олар толыққанды ассимиляцияланды.

Осман дәуірі: сауда және теңіз күшінің кезеңі

Осман империясының билігі тұсында Гидраның маңызы шамалы болды. XVI ғасырдың соңында Грекия мен Кіші Азия аймақтарынан үлкен отбасылар аралға көшіп келді. Жердің құнарсыздығына байланысты, тұрғындар теңізге бет бұрды. Теңіз және сауда саласы 17 ғасырда дамыды, ал 1645 жылы теңізшілерге арналған алғашқы мектеп ашылды. Шамамен, алғашқы гидриоттық кеме 1657 жылы суға түсірілді. Алайда, Венеция Республикасы мен Осман империясы арасындағы қақтығыс, 1718 жылғы Пассаровиц шартнамасына дейін аралының теңіз дамуын шектеді. 17 ғасырдан бастап Гидра сауда күшінің арқасында маңызға ие бола бастады. 18 ғасырдың бірінші жартысында Гидрада басқа Эгей аралдарындағы сияқты кемелер салынды: 15-20 тонналық сахтюри және 40-50 тонналық латинадкико. Гидриоттар Эгей теңізінде сауда жасап, Константинопольға дейін жетті. 1757 жылы 250 тонналық кеме суға түсірілгеннен кейін маңызды өзгеріс болды. Үлкен кемелер Гидраның маңызды сауда портына айналуына мүмкіндік берді. 1771 жылы жолда 50-ге жуық Грекия кемелері болды. Он жылдан кейін аралда 100 кеме жасақталды. Дегенмен, Осман империясы мен оның саясаты Гидраның экономикалық жетістіктерін шектеді. Жоғары тарифтер мен салықтар даму қарқынын баяулатты. Осман әкімшілігі еркін сауданы шектеді, Дарданелл мен Босфор арқылы тек Осман кемелеріне жүзуге рұқсат берді, осылайша Қара теңізге, оның порттарына және олардың ішкі аймақтарынан астық саудасына қол жеткізуге мүмкіндік берді. Кесе Қайнарақ шартнамасы бәрін өзгертті. Ресей Осман империясынан православие христиандарын қорғау құқығын алды. Діни қорғаудың коммерциялық салдары болды: гидриоттар Ресей туымен жүзе бастады. Шарт Эгей және Қара теңіз арасында еркін өтуді де қамтамасыз етті. Гидра коммерциялық дәуірге енді. Гидриот кемелері Оңтүстік Ресейдің шығысында және Анкона мен Ливорноның Италия порттарында жүк тасыды. 1785 жылдан бастап гидриот кемешілері тек тасымалдаумен ғана емес, саудамен де айналыса бастады. Әр кеме өз алдына шағын сауда кәсіпорнына айналды, ал Левантпен сауда Гидра кемелеріне тез тәуелді бола бастады, бірақ Спецес пен Псара кемелерімен бәсекелестік болды. 1792 жылғы оба ауруы халықтың көп бөлігін өлтірді, көптеген адамдар басқа жерге көшті. Нәтижесінде, қала біраз уақытқа дерлік толықтай тасталып қалды. 18 ғасырдың соңына қарай Гидра қайтадан өркендеп, оның кемелері Францияға, Испанияға және тіпті Америкаға дейін сауда жасады. Наполеон аралға, Гидриоттардың британдық блокаданы бұзудағы және Францияға азық-түлік жеткізудегі рөлі үшін алғыс ретінде собордағы үлкен күміс шамшырақты сыйға берді.

Грекияның тәуелсіздік соғысы

ХІХ ғасырда Гидрада шамамен 125 қайық және 10 000 теңізші болған. Портты айнала орналасқан теңіз капитандарының үйлері, кеме қатынасының аралға әкелген өркендеуінің куәсі. Грек революциясы кезінде аралда 16 000 тұрғын болған. Бастапқыда гидриоттар Грек тәуелсіздік соғысына бірауыздан қолдау көрсетпеді. 1821 жылдың сәуір айында Антонис Ойконому губернатор, Османдық Николао Коковиланы қуғынға салып, Гидраның тәуелсіздік күресіне қосылғанын жариялағанда, Осман билігінде болған салыстырмалы артықшылықтарын жоғалтқысы келмейтін арал басшыларынан күшті қарсылыққа тап болды. Ойконому түрмеге қамалып, аралдан қуылды, ал ақырында қарсыластары оны 1821 жылдың желтоқсанында іздеп тауып өлтіру үшін жалдамалы кісі өлтірушілерді жіберді. Дегенмен, Гидра ақырында тәуелсіздікке қосылды, және Гидраның шамамен 150 кемесі, сондай-ақ түріктерге қарсы күреске берген көмектері маңызды рөл атқарды. Грек адмиралы Андреас Миаулис, өзі Гидраға қоныс аударған, гидриоттардың өртеу кемелерін Осман флотына ауыр зиян келтіру үшін пайдаланды. Ақырында Гидра флоты, Псара және Спецес есімді тағы екі теңіз аралдарының флотымен бірге, Шығыс Эгей теңізіне бақылауды Осман империясынан тартып алды. Гидра мен Спецес аралдарының албан тілінде сөйлейтін теңізшілері грек флотының ядросын құрады және грек үкіметінің жетекші мүшелерінің қатарында болды, олардың ішінде бір соғыс президенті де бар еді. Кейде олар өздерінің хаттарын қарсы тараптың оқып алуына жол бермеу үшін бір-бірімен албан тілінде сөйлесетін.

Қазіргі заманғы тарих

Революция аяқталғанмен және грек мемлекеті құрылғаннан кейін арал Шығыс Жерорта теңізіндегі теңіздік беделін біртіндеп жоғалтып, қиындық пен жұмыссыздыққа алып келген экономикалық дағдарыс туды. Басты себебі – грек мемлекеті құрылған соң Гидра флоты Кіші Кайнарка шарты мен Ресей туын қолдану арқасында алған артықшылықтарынан айырылды. Тағы бір себеп – пар кемелерінің революциясына қатысудың тиімділігін көре алмаған дәстүрлі отбасылар, бұл экипажды азайту және желге тәуелсіздік арқасында кеме тасымалының операциялық шығындарын айтарлықтай төмендетті, осылайша Пирей, Патра және Сирос қалаларындағы жаңа кеме компанияларына қарағанда оларды нашар жағдайға түсірді. Үшінші себеп – жаңа жағдайлар пираттық сияқты заңсыз әрекеттерді мүмкінсіз етті. Көптеген тұрғындар Гидраны тастап, әсем сарайлары мен үйлерін қалдырып кетті, олар уақыт өте келе қирап кетті. Арал экономикасының негізгі көзі – губка аулауға айналды. Бұл 1932 жылға дейін гүлденуге әкелді, содан кейін Мысыр өзінің жағалауында губка аулауға тыйым салды. 1941 және 1943 жылдар аралығында, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Грекияны Оккупациялық күштер басып алғанда, Гидрада ашаршылық болды. Халықтың шамамен сегіз пайызы аштықтан көз жұмды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін гидриоттар тағы да аралды тастап кетті, олардың көпшілігі шетелге кетті.

Топография және экология

Гидраның басты географиялық ерекшеліктері – оның тасты төбелері мен беткейлері, құрғақ, қарағайлы орманды аңғарлар, арасында сирек шаруа үйлері. 1955 жылы Ренц аралды геологиялық тұрғыдан зерттеді. Кейінгі пермдік әктас қабаттарында жақсы сақталған қазбалар көптеп кездеседі. Аралда көптеген түрлі дала гүлдері өседі, оның ішінде сирек кездесетін "спенцтер" немесе цикламен мен мак гүлдері бар. Қарағайдан басқа, кипарис және зәйтүн ағаштары да өседі. Құстардың түрлеріне бөдене, кескілескөз және көптеген көшпенді құстар жатады, олар жергілікті аңшылардың қызығушылығына ие. Сүтқоректілердің ішінде қоян, жабайы мысық және ешкілер бар. Аралдың аты ежелгі гректерге белгілі болған ежелгі бұлақтардан шыққан, бірақ қазір ол көбінесе құрғақ. Гидрада бұрын құдықтар болған, және үш жаңа құдық табылған. Бүгінде арал Греция материгінен кемемен су импорттайды. Жаңа тұзсыздандыру зауыты салынды, бірақ ол әлі іске қосылмаған. Көптеген жергілікті тұрғындар қысқы жаңбыр суын үйлерінің астындағы резервуарларда сақтап, кейін ішуге пайдаланады. 2007 жылғы Еуропалық ыстық толқыны кезінде болған өрт Гидра портының шығысындағы қарағайлы орманның көп бөлігін жойды. Дегенмен, өрт Каминиден жоғарыдағы және Гидраның батыс жағындағы орманға тиіспеді. Молос, Бисти және Агиос Николаос маңындағы орман да зардап көрмеді.

Климат

Гидра аралында ыстық, жартылай құрғақ климат (Кёппен климаттық жіктелуі: BSh) басым, орташа жылдық температурасы шамамен 20,4°C, ал орташа жылдық жауын-шашын мөлшері 400 мм-ден кем. Гидра 11а қаттылық аймағына жатады.

Мәдени өмір

Миаулия фестивалі маусымның соңғы аптасында бірқатар мәдени шараларды ұсынады және Грекия Тәуелсіздік соғысы кезінде адмирал Миаули басқарған теңіз шайқастарындағы жеңісті еске түсіреді. Фестивальдің кульминациясы – мұхитта Осман флотының өртелуін сомдау, одан кейін әсем фейерверк көрсетілімі. Гидра театр және өнер орталығы әр жазда Гидра өнер фестивалі аясында тегін театр және би қойылымдарын ұсынады. 2001 жылдан бері Гидрама жергілікті тұрғындар мен халықаралық қонақтар үшін драма және би шараларын өткізіп келеді. 2009 жылдың маусым айында өнер коллекционері Дакис Жоанну белгілі жас суретшілердің туындыларын көрсету үшін Deste Foundation жеке өнер мұражайының Гидра филиалын ашты. 1950-1960 жылдары Гидра норвегиялық әйгілі романист Аксель Йенсен, австралиялық жазушылар Чармиан Клифт және Джордж Джонстон, сондай-ақ канадалық әнші-қылық жазушы Леонард Коэн сияқты эмигрант суретшілер қауымдастығының үйі болды. Бұрын арал қазан айының ортасында Ребетико – грек қалалық халық музыкасының бір түрі туралы жыл сайынғы конференция қабылдаған.

Танымал мәдениетте

Патша Гиззард және Кесіртке Сиқыршысы Ice V бейнесін аралда түсірді.