1830 жылғы Еуропадағы революциялар: Бельгия, Франция, Италия, Польшадағы көтерілістер, конституциялық монархиялар құрылуы. Тарих, саясат, ұлттық күрес.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1830 жылғы Еуропадағы төңкерістер
1830 revolutions throughout Europe
1830 жылғы төңкерістер – 1830 жылы Еуропаны қамтыған төңкеріс толқыны. Оған екі «романтикалық ұлтшылдық» төңкеріс кірді: Нидерландтар Біріккен Корольдігіндегі Бельгия төңкерісі және Франциядағы шілде төңкерісі, сондай-ақ Польшадағы Конгресс, Италия мемлекеттері, Португалия және Швейцариядағы көтерілістер. Осыдан он сегіз жыл кейін, 1848 жылғы төңкерістер деп белгілі, одан да күшті төңкеріс толқыны басталды.
The Revolutions of 1830 were a revolutionary wave in Europe which took place in 1830. It included two "romantic nationalist" revolutions, the Belgian Revolution in the United Kingdom of the Netherlands and the July Revolution in France along with rebellions in Congress Poland, Italian states, Portugal and Switzerland. It was followed eighteen years later, by another and much stronger wave of revolutions known as the Revolutions of 1848.
Романтикалық төңкерістер
1830 жылғы романтикалық ұлтшылдық төңкерістер, екеуі де Батыс Еуропада болды, халық монархиясы деп аталатын бірдей конституциялық монархиялардың құрылуына себеп болды. Людовик Филипп I 1830 жылдың 31 шілдесінде "Француздардың королі" атанды, ал Леопольд I 1831 жылдың 21 шілдесінде "Бельгия королі" болды.
The romantic nationalist revolutions of 1830, both of which occurred in Western Europe, led to the establishment of similar constitutional monarchies, called popular monarchies. Louis Philippe I became "King of the French" on 31 July 1830, and Leopold I became "King of the Belgians", on 21 July 1831.
Францияда
Францияда шілде революциясы Бурбон королі Карл X-тің құлауына әкелді, оның отбасы Наполеон Бонапарттың Француз империясының жоғалуынан кейін қайта орнатылған еді. Оның орнына Карлдың туысы, Орлеан герцогы Луи Филипп "француздардың королі" атанды. Бұл Бурбон монархиясының қалпына келтірілуінен шілде монархиясына дейінгі конституциялық монархиядағы өзгерісті, Бурбон әулетінен оның кіші тармағы – Орлеан әулетіне биліктің ауысуын, және мұрагерлік құқық принципін халықтың билігімен алмастыруды білдірді. Бурбондарды қолдаушылар легитимистер, ал Луи Филиппті қолдаушылар орлеанистер деп аталды. Француз шілде монархиясы 1848 жылғы революцияға дейін сақталды.
In France, the July Revolution led to the overthrow of the Bourbon King, Charles X, whose family had been reinstated after the fall of the French Empire of Napoleon Bonaparte. In his place, Charles' cousin Louis Philippe, Duke of Orléans was crowned as the first "King of the French". It marked the shift from one constitutional monarchy, the Bourbon Restoration, to another, the July Monarchy; the transition of power from the House of Bourbon to its cadet branch, the House of Orléans; and the substitution of the principle of hereditary right for popular sovereignty. Supporters of the Bourbons would be called Legitimists, and supporters of Louis Philippe Orléanists. The French July Monarchy would last until the revolution of 1848.
Бельгияда
Бельгия революциясы 1830 жылдың 25 тамызында басталды. Ұзақ мерзімдік ықпалы бір ай бұрын болған француз шілде революциясының басталуы болды: Бельгия 1815 жылы Нидерланд Корольдігіне қосылған еді, ал бельгиялық патриоттар қозғалысы пайда болды, олар голланд абсолютті монархиясының билігін шектеуге және негізгі азаматтық құқықтарды бекітуге арналған жазбаша конституцияны талап етті; француз шілде революциясы оларға өз күресіне ұқсас нәрсе болып көрінді. Осы орайда, Брюссельде ұлттық опера (La muette de Portici) қойылғаннан кейін, елорданың буржуазиясы арасында ұсақ көтеріліс болды, олар патриоттық әндер айтып, қаланың бірнеше мемлекеттік ғимараттарын басып алды. Бұл алғашқы революциялық топқа көптеген қала жұмысшылары қосылды. Келесі күні революционерлер өз туын көтеріп, ол 1789 жылғы Брабант революциясының туынан үлгі алған болатын. Тәртіпті сақтау үшін бірнеше буржуазиялық милиция тобы құрылды. Брюссельдегі жағдай ел бойынша кең ауқымды тәртіпсіздікке әкелді. Король Вильгельм I ұлының көтерілісшілермен келіссөздер жүргізу туралы кеңесін қабылдамады, осылайша оларды радикалды, тәуелсіздікке бағытталған ұстанымға итеруге мәжбүр етті және көтерілісті басу үшін Брюссельге ірі әскери күш жіберді. 1830 жылдың 23-28 қыркүйегі аралығында голланд әскерлері мен Брюссель революционерлері арасында қызу шайқастар болды, революционерлер елдің түкпір-түкпірінен келген шағын топтармен күшейтілді. Голланд әскері ақырында шегінуге мәжбүр болды. Бұл сәтсіз шабуылдан кейін және голланд армиясынан бельгиялық әскерлердің жаппай дезертирлеуінен кейін революция Бельгияның барлық аймақтарына тарады. Голланд гарнизондары аймақтан ығыстырылды, нәтижесінде тек Антверпен мен Люксембург басылып қалды. Шарль Рожие басқаратын Бельгияның Уақытша үкіметі 24 қыркүйекте құрылды, ал Бельгияның тәуелсіздігі 4 қазан күні ресми түрде жарияланды, сонымен қатар конституция жасау жұмыстары басталды. Желтоқсан айында Лондон конференциясындағы халықаралық үкіметтер Бельгияның тәуелсіздігін мойындап, оның бейтараптығына кепілдік берді. Алайда, голландтар Бельгияның тәуелсіздігін және конференция шарттарын тек 1839 жылы мойындады. 1831 жылы қабылданған Конституция жеке адамның бостандығын қорғады және әлемдегі болашақ либералды конституционалистер үшін үлгі ретінде саналды. Сонымен қатар, ол 1789 жылғы француз революциясынан кейін республикалық үкіммен байланысты халықтың наразылығына қатысты қорқынышты сейілту үшін халықтық монархияны ("Бельгия королі", "Бельгияның королі" емес) құрды. Бельгияның алғашқы королі Леопольд I 1831 жылдың шілде айында таққа отырды.
The Belgian Revolution broke out on 25 August 1830. The short term influence was the outbreak of the French July Revolution one month earlier: Belgium had been attached to the Kingdom of the Netherlands in 1815, and a Belgian Patriot movement had emerged, campaigning for a written constitution that would limit the powers of the Dutch absolute monarchy and enshrine fundamental civil rights; the French July Revolution appeared to them to be an equivalent struggle to their own. Within this context, the staging of a nationalistic opera (La muette de Portici) in Brussels led to a minor insurrection among the capital's bourgeoisie, who sang patriotic songs and captured some public buildings in the city. This early revolutionary group was swelled by a large number of urban workers. The following day, the revolutionaries began flying their own flag, clearly influenced by that of the Brabant Revolution of 1789. To maintain order, several bourgeois militia groups were formed. The situation in Brussels led to widespread unrest across the country. King William I rejected his son's advice to negotiate with the rebels, forcing them towards a more radical, pro independence stance, and sent a large military force to Brussels to suppress the insurrection. Between 23 and 28 September 1830, heavy fighting took place between Dutch forces and Brussels revolutionaries, who were reinforced by small contingents from across the country. The Dutch were eventually forced to retreat. In the aftermath of the failed attack and concurrent mass desertions of Belgian soldiers from the Dutch army, the revolution spread around Belgium. Dutch garrisons were pushed out of the area, until only Antwerp and Luxembourg remained occupied. The Provisional Government of Belgium, led by Charles Rogier, was formed on 24 September and Belgian independence was officially proclaimed on 4 October while work began on creating a constitution. In December, international governments at the Conference of London recognized the independence of Belgium and guaranteed its neutrality. The Dutch, however, only recognized Belgium's independence and the terms of the Conference in 1839. The Constitution, finally adopted in 1831, protected individual freedoms and was considered as a template for future liberal constitutionalists around the world. It also created a popular monarchy ("King of the Belgians", rather than "King of Belgium") to ward off fears of mob rule associated with republicanism in the aftermath of the French Revolution of 1789. The first King of the Belgians, Leopold I, was crowned in July 1831.
Италияда
1830 жылға қарай, біртұтас Италия құру идеясын қолдаған революциялық көңіл-күйде қайта жандану байқалды, сондай-ақ Италия түбегінде бір ұлтты құруға негіз салатын бірқатар көтерілістер болды. Модена герцогы Франциск IV амбициялы адам болды және өзінің аумағын кеңейту арқылы Солтүстік Италияның патшасы болуға үміттенеді. 1826 жылы Франциск Италияның бірігуіне қарсылық көрсетушілерге қарсы әрекет етпейтінін мәлімдеді. Осы мәлімдемеден рухтанған аймақтағы революционерлер ұйымдасуға кірісті. Жаңа француз патшасы Луи Филипп, Циро Менотти сияқты революционерлерге, егер Австрия Италияға әскер кіргізе жарысса, араласатынын уәделеді. Бірақ Луи Филипп тағынан айырылып қалудан қорқып, Менотти жоспарлаған көтеріліске араласпады. Модена герцогы Карбонари жақтастарын тастап, 1831 жылы Меноттиді және басқа да қастандық жасаушыларды тұтқындады, ал Австрия әскерлерінің көмегімен герцогтігін қайта басып алды. Менотти дарға асылды, ал Моденада революция жасау туралы идея жойылды. Сонымен қатар, Болонья, Феррара, Равенна, Форли, Анкона және Перуджадағы Папалық легацияларында басқа да көтерілістер орын алды. Папалық тудың орнына үш түсті қабылдаған осы сәтті төңкерістер тез арада барлық Папалық легацияларына тарады, ал жаңадан құрылған жергілікті үкіметтер біртұтас итальян ұлтының құрылуын жариялады. Моденадағы және Папалық легациялардағы көтерілістер Парма герцогтігінде де ұқсас әрекеттерге түрткі болды, онда үш түсті ту қабылданды. Парма герцогинясы Мари Луиза саяси дүрбелең кезінде қаладан кетіп қалды. Көтерілісші провинциялар Италияның біріккен провинциялары ретінде бірігуді жоспарлады, бұл Рим папасы Григорий XVI-ны көтерілісшілерге қарсы Австрия мен Франциядан көмек сұрауға мәжбүр етті. Принц Меттерних Луи Филиппке Австрияның итальяндық мәселелерге бей-жай қарамайтынын және французтың араласуына жол берілмейтінін ескертті. Луи Филипп Анконаны басып алу үшін (1838 жылға дейін) теңіз экспедициясын жіберді және Францияда тұратын итальян патриоттарын тұтқындады. 1831 жылдың көктемінде Австрия армиясы Италия түбегі бойынша наурыз жорығын бастады, көтеріліс жасаған әр провинциядағы қарсылықты басып тастады. Осы әскери әрекет нәтижесінде жаңадан пайда болған революциялық қозғалыстың көп бөлігі басылды және көптеген радикалды көшбасшылар тұтқындалды.
By 1830, revolutionary sentiment in favour of a unified Italy began to experience a resurgence, and a series of insurrections laid the groundwork for the creation of one nation along the Italian peninsula. The Duke of Modena, Francis IV, was an ambitious man, and he hoped to become king of Northern Italy by increasing his territory. In 1826, Francis made it clear that he would not act against those who subverted opposition toward the unification of Italy. Encouraged by the declaration, revolutionaries in the region began to organize. The new French king Louis Philippe had promised revolutionaries such as Ciro Menotti that he would intervene if Austria tried to interfere in Italy with troops. Fearing he would lose his throne, Louis Philippe did not, however, intervene in Menotti's planned uprising. The Duke of Modena abandoned his Carbonari supporters, arrested Menotti and other conspirators in 1831, and once again conquered his duchy with help from the Austrian troops. Menotti was hanged, and the idea of a revolution centered in Modena faded. At the same time, other insurrections arose in the Papal Legations of Bologna, Ferrara, Ravenna, Forlì, Ancona and Perugia. These successful revolutions, which adopted the tricolore in place of the Papal flag, quickly spread to cover all the Papal Legations, and their newly installed local governments proclaimed the creation of a united Italian nation. The revolts in Modena and the Papal Legations inspired similar activity in the Duchy of Parma, where the tricolore flag was adopted. The Parmese duchess Marie Louise left the city during the political upheaval. The rebellious provinces planned to unite as the Italian United Provinces which prompted Pope Gregory XVI to ask for Austrian and French help against the rebels. Prince Metternich warned Louis Philippe that Austria had no intention of letting Italian matters be, and that French intervention would not be tolerated. Louis Philippe sent a naval expedition to occupy Ancona (until 1838) and arrested Italian patriots living in France. In the spring of 1831, the Austrian army began its march across the Italian peninsula, slowly crushing resistance in each province that had revolted. This military action suppressed much of the fledgling revolutionary movement, and resulted in the arrest of many radical leaders.
Польшада
Сонымен қатар, Конгресс Польшасында Ресейдің Николай I-ге қарсы сәтсіз қараша көтерілісі болды. Көтеріліс 1830 жылғы 29 қарашада Варшавада жергілікті Конгресс армиясының жас поляк офицерлері, лейтенант Петр Высоцкий басшылығымен көтеріліс жасағанда басталды. Көп ұзамай, оларға поляк қоғамының көп бөлігі қосылды, және көтеріліс Литва, Батыс Беларусь және Украинаның оң жағалауы аумақтарына тарады, бұл аймақтардың барлығы бұрынғы Польшаның бөлінісіне дейін Польшаның құрамында болған. Кейбір жергілікті табыстарға қарамастан, көтеріліс Иван Паскевич басқарған, сандар бойынша басым Ресей империялық армиясымен жаншылды. Царь Николай I Польша енді Ресейдің ажырамас бөлігі болып табылады деген жарлық шығарды, Варшава тек әскери гарнизонға айналды, ал оның университеті жабылды.
Simultaneously in Congress Poland, the unsuccessful November Uprising against Nicolas I of the Russia occurred. The uprising began on 29 November 1830 in Warsaw when the young Polish officers from the local Army of Congress Poland's military academy revolted, led by lieutenant Piotr Wysocki. They were soon joined by large segments of Polish society, and the insurrection spread to the territories of Lithuania, western Belarus, and the right bank of Ukraine, all of which had been part of pre partition Poland. Despite some local successes, the uprising was eventually crushed by a numerically superior Imperial Russian Army under Ivan Paskevich. Tsar Nicholas I decreed that henceforth Poland was an integral part of Russia, with Warsaw little more than a military garrison, and its university was closed.
Бразилия мен Португалияда
Еуропадағы төңкерістердің басталуы бразилиялық либералдарға император Педро І-ді елден қууға мүмкіндік берді, ол тәуелсіздік күресінен бастап авторитарлық билік жүргізіп келген. Португалиялық либералдарға берген уәдесіне байланысты, ол Португалия азамат соғысында олардың жағын алды.
The outbreak of the revolutions in Europe provided the opportunity for Brazilian liberals to expel Emperor Pedro I from the country, where he had played an authoritarian role since the struggle for independence. Given his commitment to Portuguese liberals, he took their side in the Portuguese Civil War.
Швейцарияда
Швейцарияда ауыл тұрғындары кедей және білімсіз болған, ал саяси және экономикалық жағынан жақын маңдағы қалалардың бақылауында болған. 1798 жылы француз бақылауындағы Гелветика республикасы кезінде еркіндік пен теңдік идеялары тарады. Ортағасырлық қала тұрғындары мен ауыл шаруалары үшін әртүрлі заңдар болған идеясы құлатылды. Алайда, 1803 жылы Гелветика республикасы құлдырап, оның орнына Ансиан Режим мен республика арасындағы келісімге келген Медиация актісі қабылданды. Келесі жылдары, тіпті Акт бойынша шектеулі бостандықтар да әлсіретілді және 1813 жылы Наполеон жеңілгеннен кейін Акт жойылды. 1814 жылы басталған Реставрация кезінде жаңа конституция кантондық кеңестердегі ауылдық аймақтардың өкілдігін қысқартты. 1830 жылы француз шілде революциясынан кейін жаңа кантондық конституцияларды талап ететін бірнеше ірі жиналыстар өтті. Әр кантонның өз конституциясы болғандықтан, әрбір кантонның жиналыстары әртүрлі мәселелерді қарастырды, бірақ олардың барлығы екі негізгі мәселеге тоқталып өтті. Біріншіден, олар жергілікті заң шығарушы органдар мен Тагсацзунгтағы орын бөлуді өзгерту арқылы конституцияларды бейбіт түрде түзетуді талап етті. Олар әсіресе кантондық астананың үкіметте тым көп өкілдік етуіне қарсы болды. Екіншіден, олар конституцияны өзгертудің жолын іздеді. Өте аз кантон ғана конституцияны өзгертуге мүмкіндік берді, және олардың ешқайсысы азаматтардың бастамаларын қосуға рұқсат етпеді. Бірінші жиналыс 1830 жылдың қазан және қараша айларында Тюргаудағы Вайнфелденнің жанында өтті, содан кейін қараша айында Воленшвилл (Аргау), содан кейін Сурзе (Люцерн) және ақырында Цюрихтегі Устердің жанындағы Устертаг жиналыстары өтті. Желтоқсан айында Санкт-Галлен кантонында Уаттвил, Альтштаттен және Санкт-Галленкапель қалаларында, сондай-ақ Солотурн кантонындағы Балсталь қаласында үш жиналыс өтті. Соңғы жиналыс 1831 жылдың қаңтар айында Мюнсинген (Берн) қаласында өтті. Жиналыстар туралы хабарлар мен мақалалар кеңінен таратылып, үлкен танымаллыққа ие болды. Көпшілік көбінесе әдепті және тәртіпті болды. Мысалы, Воленшвилде олар "күтпегендей тыныш, әдептілік пен толық тәртіппен" кездескендері туралы хабарланды, ал Санкт-Галленде наразылық шеруі бейбіт өтті. Жиналыстар мен шерулерден кейін кантондық үкіметтер жиналыстардың талаптарына жылдам келісіп, өз конституцияларын өзгертті.
In Switzerland, the rural population was poor and uneducated while politically and economically under the control of the nearby cities. During the French controlled Helvetic Republic in 1798 the ideas of freedom and equality spread. The medieval idea of different laws for city citizens and countryside peasants was overthrown. However, in 1803 the Helvetic Republic collapsed and was replaced by the Act of Mediation which struck a compromise between the Ancien Regime and a republic. In the following years, even the limited freedoms under the Act were undermined and following Napoleon's defeat in 1813 the Act was overturned. In the Restoration, which started in 1814, the new constitution reduced the representation of rural areas in the cantonal councils. Following the French July Revolution in 1830, a number of large assemblies were held calling for new cantonal constitutions. As each canton had its own constitution, the assemblies in each canton addressed different specifics, but they all had two main issues. First, they called for peacefully adjusting the constitutions by adjusting the way seats in local legislatures and the Tagsatzung were allocated. In particular they objected to what they saw as the over representation of the cantonal capital in the government. Secondly, they sought a way to amend the constitution. Very few cantons even had a way to amend or modify the constitutions, and none of them allowed citizens' initiatives to be added. The first assembly was held near Weinfelden in Thurgau in October and November 1830, followed in November by meetings in Wohlenschwil, Aargau then Sursee, Lucerne and finally the Ustertag near Uster in Zurich. In December there were three assemblies in the Canton of St. Gallen in Wattwil, Altstätten and St. Gallenkappel as well as in Balsthal in Solothurn. The final assembly was held in Münsingen in Bern in January 1831. The speeches and articles reporting on the assemblies were widely distributed and became very popular. The crowds were generally well behaved and orderly. For example, in Wohlenschwil it was reported that they met "in unexpectedly quiet attitude with decency and perfect order". and St. Gallen, the protest march was peaceful. Following the assemblies and marches, cantonal governments quickly gave in to the demands of the assemblies and amended their constitutions.