Кіріспе

1926 жылғы фильм

"Бетперде" – Роланд Уэсттің режиссерлік жұмысымен түсірілген, Джек Пикфорд пен Луиза Фазенда бас рөлдерде ойнаған 1926 жылғы американдық үнсіз комедиялық детективтік фильм. Фильм Мэри Робертс Ринехарт пен Эвери Хопвудтың 1920 жылғы Бродвейдегі "Бетперде" атты пьесасы негізінде жасалған.

Сюжет

Фавр изумрудтарының иесі Гидеон Беллге "Бат" түн ортасында изумрудтарды ұрлайтынын және полиция тонауды тоқтата алмайтынын мәлімдеген хат келеді. Жарғақ киім киген Бат, Гидеонды өлтіріп, изумрудтарды ұрлайды. Бат полиция бастығына елге баратынын хабарлау үшін жарғақ пішінді жазба қалдырады. Бат машинамен Кортли Флеминг салған сарайға барады. Кортли Флеминг – Оукдейл банкінің президенті, ол жақында Колорадода өлген болып табылады. Жазғы демалысқа бұл үйді жазушы Корнелия Ван Гордер жалдап алады. Оның қызметшісі Лиззи Аллен Батты ұстау үшін аю тұзағын орнатады. Кортлидің ысырапшыл немере інісі Ричард Флеминг сарайды жалға алғысы келеді және доктор Х. Э. Уэллспен бірге Ван Гордерді қорқытып жіберуді жоспарлайды. Газетте Оукдейл банкінің кассирі Брукс Бейли 200 мың доллар тонап, жоғалып кеткені жайлы хабар жарияланады. Ван Гордердің немересі, мисс Дейл Огден, жаңа бағбанмен келеді. Ван Гордер бағбаннан шаштық, бөртпе және қызылша туралы білімі туралы сұрайды, ал ол бұл терминдер медициналық емес, өсімдіктерге қатысты деп жауап береді. Сабақ барысында Ричардты атып өлтіреді, ал мисс Дейл оның қалтасынан үйдің жоспасының бір бөлігін алып шығады. Детектив Молетти оны ғимараттағы жасырын бөлмені табуға тырысқаны үшін айыптайды. Детектив Андерсон келіп, топ гараждағы үй телефонынан хабар алады, ол қайғылы үнмен естіледі. Қабырғада дөңгелек жарық жарқырап, ортасында жарғанақтың көлеңкесі пайда болады, бірақ тергеуден кейін топ бұл пішіннің автокөлік фарасындағы диірменшік күбәләгінен туындағанын анықтайды. Доктор Уэллс мисс Дейлге Ричардтың өлтірілуін қайта жасауды ұсынады, ол жоспасын Паркер үйінің рулетіне салып қойғанын айтады, бірақ жоспар қазір жоқ. Жаңа бағбан Брукс Бейли екені белгілі болады, ал Андерсон оны тонау, кісі өлтіру және жалған тұлға ретінде танылу үшін тұтқындауға тырысады, бірақ мисс Дейл оны тоқтатып, Брукспен никелері бар екенін айтады. Доктор Уэллс жасырын бөлмені іздеу үшін қабырғаларды соққылайды, бұл басқаларды дыбысты зерттеуге итермелейді, олар мүмін қиналған баль залына жетеді. Би залында шамдар жағылғанда өшіріледі, ал Андерсон мен Лиззиге қарай бір пішін жүзіп бара жатқан сияқты көрінеді, бірақ ол жапондық келіншек Билли шам ұстап жүреді. Молеттимен бетпе-бет келгеннен кейін доктор Уэллс Молеттиді есінен танып, басын соққылайды және оның денесін басқа бөлмеге жасырады. Үйге ұрып-соғылған адам кіреді, ал Андерсон оның жеке куәлігі жоқ екенін біледі. Билли баспалдақ киген құпия тұлғаны көреді, ол басқаларға хабарласу үшін кетіп бара жатқанда, Баттың көлеңкесі есіктің қасынан өтеді. Бат жарық қосқышына жалғанатын сымдар жүйесін орнатады. Сыртта Брукс шапкасы бар адамның шатырдан өтіп бара жатқанын көріп, ол өлі деп саналатын Кортли Флеминг екенін түсінеді. Мисс Дейл шатырдың артында орналасқан жасырын бөлмені табады. Бат оған қарсы шығып, жасырын бөлмедегі сейфтің комбинациясын талап етеді, бірақ ол қашып үлгереді. Доктор Уэллс Батқа көмектесті деп айыпталады, ал Бат көп ұзамай тұтқындалып, қарумен ұсталады. Алайда, Бат сым жүйесін іске қосып, жарықты сөндіріп, өзіне қашып кетуге мүмкіндік береді. Бат сыртқа қашады, бірақ оның аяғы Лиззи бұрын орнатқан аю тұзағына түседі. Басқалар оны тауып, бет-әлпетін алып тастайды, оның Молетти екені белгілі болады. Таныс емес адам өзін Moletti детектив екендігін және Бат маскасы астындағы адам оның құжаттарын ұрлап, гаражда құлыптап, өртеп, өзін таныстырғанын айтады.

Өндіріс

"Бат" фильмі Мэри Робертс Ринехарт пен Эвери Хопвудтың "Бат" пьесасы негізінде түсірілген. Бұрын 1915 жылы "Селиг полископ" компаниясы осы пьесаны экранға түсірген. Фильмді Роланд Уэст режиссерлік етіп, экранға бейімдеді. Актерлер құрамында Уэст 1918 жылы танысқан Жел Кармен де болды. Уэст актерларын түнде жұмыс істеуге мәжбүр етті, себебі ол: "Түн ортасында студиядағы тыныштық, басқа компаниялар жұмыс істемейтін кезде және оркестрдің қорқынышты музыкасының көптігі актерлерге қараңғы істерді сомдауға көмектеседі" деді. "The Bat Whispers" фильмінде Уэстпен бірге жұмыс істеген Уильям Бэйкуэллдің сөзіне сүйенсек, Уэст студия басшыларымен қарым-қатынастан жаңылғандықтан түнде жұмыс істеген.

Шығару

"Шмыляк" киносы 1926 жылы 14 наурызда Нью-Йоркте тұңғыш рет көрсетілді. "The Motion Picture World" журналының мәліметінше, фильм "кассалық сенсация" болды. Он жылдар бойы фильм жоғалып кеткені саналды, бірақ 1980 жылдары оның бір данасы табылған.

Қабылдау

Джордж Т. Парди "The Motion Picture World" журналында фильмнің күтпеген юмор мен "қорқынышты, үрейлі, қан қызықтыратын атмосфераның" үйлесімділігін мақтады. "Нью-Йорк Таймс" газетінің анонимді рецензенты фильмнің "механикалық бұрылыстарға" қарамастан, көңіл көтеріп, қызықты екенін айтты. "Variety" журналының "Сиск" авторы фильмді "әр минуты қызықты тамаша туынды" деп атап, Карминатидің ойынын "экранға жаңа келген актердің жасаған ең жақсы жұмыстарының бірі" деп бағалады.

Мұра

Уэст "The Bat" туындысының "The Bat Whispers" атты дыбыстық нұсқасын жасады.