Кіріспе

Таджура (; تاجوراء;) – Джибутидегі ең көне қалалардың бірі және Таджура облысының орталығы. Қала 19 ғасырдың басында жақын орналасқан Зеила портына балама ретінде маңызға ие болды. Таджура шығанағында жатқан бұл қалада шамамен 45 000 тұрғын бар. Джибути және Али Сабиеден кейін елдегі үшінші ірі қала. Таджурада әуежай бар және Джибути қаласымен пароммен байланысады. Сонымен қатар, қала ақ түсті ғимараттарымен, жақын жердегі жағажайларымен және мешіттерімен де әйгілі.

Этимология

Афар тайпасының Тагорри атауы тагор немесе тогор (көпше түрі – тагар) сөзінен шыққан, ол "суды тартуға арналған ешкі терісінен жасалған ыдыс" деген мағынаны білдіреді. Тагорри атауы *тагор ли сөзінен туындаған, ол "су тартуға арналған ешкі терісінен жасалған ыдыстары бар" дегенді білдіреді, яғни "суға толы" немесе "суы мол" дегенді көрсетеді.

Тарих

Таджураның пайда болуы Данакил елінің оңтүстік бөлігінде қоныстанған және Шева билеушілерімен одақтас Адоха ямарасының, яғни "ақ үйдің" күшеуінен кейін болды. 1810 жылы олар қарсыластарын – Афар тайпасының "қызыл үйі" саналатын Аса ямарасын жеңіп, портының және Эфиопияның ішкі аймақтарының дамуына жағдай жасады. Афар депрессиясымен сауданы көбінесе әйелдер жүргізді, олар Таджураға түйе арқылы тауарын жеткізіп, ал ерлер тайпалық жанжалдардың жиі болатынына байланысты үйде қалатын. Мордехай Абирдің сөзіне қарағанда, Таджура бастапқыда Афар Әд Али Әбли сұлтандығының орталығы және порт болған. "Дардар" аталған бұл билеуші Шоуа шекарасына дейінгі барлық солтүстік Адоимара Афар тайпасының үстемдігін талап еткен. Дегенмен, Ад Али және Абли Адоимараның кейбір рулары Ифат шекарасына дейін көшіп жүргені рас болғанымен, тіпті сұлтанның жақтастары да оның билігінің Ассал көлінен аса қашықтамағанын мойындады. Ричард Панкхерст бұл порттың көрші порттардан айырмашылығын, оның Харар немесе Огаден саудасымен айналыспай, тек Шева мен Ауса саудасын жүргізгенін атап көрсетті. Ол Уильям Корнуоллис Харристің әр қыркүйекте басталатын жылдық базар туралы айтқан сөздерін келтіреді: "екі ай бойы жағажай тауарға толып, маңы түйелерге, қашырлар мен есектерге толы болады". Панкхерст сондай-ақ К.Т. Бекеге сілтеме жасай отырып, Афар депрессиясының тұрғындарымен сауданы әйелдер ғана жүргізгенін, олар түйелерді жүктеп, сауда жасаған, ал ерлер "қан төгілуді болдырмау үшін" мүлдем қашықтап тұрғанын мәлімдейді, себебі бұл елде тайпалар арасындағы жанжалдар жиі болатын. Әбірдің сөзіне сәйкес, 18-шы немесе 19-шы ғасырдың басындағы Қызыл теңіз туралы жазбаларда бұл портқа ешқандай сілтеме жоқ, бірақ 19-шы ғасырдың ортасында Таджура гүлденген, ал жағалаудағы басқа Афар сұлтандықтары саяси және коммерциялық маңызы жоқ, құлдырап бара жатқан ауылдар ретінде сипатталған. Таджураның осы табысының себебі – ірі құл саудасының болуы. Панкхерст жылына шамамен 6000 адамның Таджура және Зейла арқылы Эфиопиядан шығып кеткенін болжайды. 19-шы ғасырда Таджурадан сатылатын тағы бір маңызды тауар – Алию Амбадан келген кербуендер әкелген піл сүйегі болды. Басқа экспортталатын тауарларға бидай, дүрә, бал, алтын, страустың қауырсыны, сенна, маддер және циветон кірді. 1880 жылы сауданың құны экспорт бойынша 29 656 рупия, ал импорт бойынша 18 513 рупия деп есептелді. Францияның бұл аймаққа қызығушылығының артуы Мысырдағы британдықтардың белсенділігі мен 1869 жылы Суэц каналының ашылуына байланысты болды. 1883 және 1887 жылдар аралығында Франция сол кездегі Сомали және Афар сұлтандарымен бірнеше келісімдерге қол қойды, бұл оған Таджура шығанағын қамтитын протекторатты кеңейтуге мүмкіндік берді. Леонс Лагард кейіннен протектораттың губернаторы болып тағайындалды. 1894 жылы ол Джибути қаласында тұрақты француз әкімшілігін құрып, аймақты Француз Сомалисі (Côte française des Somalis) деп атады. 1889 жылғы 26 қазандағы жарлықпен құл саудасы тоқтатылды. Алайда, Ноэль Бакстон Таджураның құл саудасының орталығы болып қала беретінін, бірақ "кішкентай, бірақ жиі жүктерді жеткізумен" шектелгенін хабарлады. 1880-ші жылдары порт Шева мен Эфиопияға мылтық пен оқ-дәрілерді таратқан орталық болды (осы кезеңде Артур Рембо қалада тұрды), бірақ Таджураның маңызы Джибутиді ішкі аймақтармен байланыстырған Этио-Джибути темір жолының салынуымен төмендеді. Темір жол 1901 жылғы 22 шілдеде қозғалысты бастады, 17 айдан кейін Дире-Даваға дейін созылды және 1929 жылғы 3 желтоқсанда Аддис-Абебаға жетті.

Джибути

Джибути үкіметі қаланың жаңаруы үшін түрлі ірі мемлекеттік жобалар бағдарламаларын іске қосты. 2000 жылы Таджура порты 1,64 миллион АҚШ долларына жаңғыртылды. Бұл жұмыс Таджура, Обок, Әли Сабих және Дихиль аудандарының экономикалық дамуына көмектесу мақсатындағы үкіметтің күш-жігерінің бір бөлігі ретінде сипатталды. Жаңа Таджура портының құрылысына 90 миллион АҚШ доллары жұмсалды, ол негізінен мал, сусамыр, ладан, тыңайтқыштар және астық сияқты жалпы жүктерді тасымалдауға бағытталған. Алғашқыда порт Эфиопияның Афар аймағынан калий тасымалдау үшін дамытылды, бірақ кен өндірісі әлі дамымаған. Бұдан басқа, порттың солтүстік Джибутиге және Эфиопияның Афар және Тиграй аймақтарына ең жақын транзиттік пункт ретінде қызмет ету әлеуеті бар. Джибутидегі порттар арқылы Галафиден өтетін дәстүрлі бағытқа қарағанда, Таджурадан Бальхоға дейінгі жаңа жол (RN 11) жүру уақытын едәуір қысқартады.

Климат

Құрғақ климатқа ие қалада жылына орташа 186 мм (7,31 дюйм) жауын-шашын жауады. Орташа температура қыста 26 °C (79 °F) болса, жазда 36 °C (97 °F) дейін жетеді.

Теңіз көлігі

Джибути қаласынан Таджураға дейін екі жарым сағаттық паром сапары қажет.

Құрлықтағы көліктер

Джибути қаласы мен арақашықтығы 130 км.

Әуе көлігі

Әуе тасымалы бойынша Таджураны Таджура әуежайы қамтамасыз етеді. Джибути қаласынан Таджураға саяхаттауға 30 минут уақыт қабылданады.