Таджура – Джибутидің ежелгі қаласы, Таджура аймағының орталығы. 45 мың тұрғыны бар, елдегі үшінші ірі қала. Порт, әуежай және паром арқылы байланыс бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Таджура (; تاجوراء;) – Джибутидегі ең көне қалалардың бірі және Таджура облысының орталығы. Қала 19 ғасырдың басында жақын орналасқан Зеила портына балама ретінде маңызға ие болды. Таджура шығанағында жатқан бұл қалада шамамен 45 000 тұрғын бар. Джибути және Али Сабиеден кейін елдегі үшінші ірі қала. Таджурада әуежай бар және Джибути қаласымен пароммен байланысады. Сонымен қатар, қала ақ түсті ғимараттарымен, жақын жердегі жағажайларымен және мешіттерімен де әйгілі.
Tadjoura (; تاجوراء; ) is one of the oldest towns in Djibouti and the capital of the Tadjourah Region. The town rose to prominence in the early 19th century as an alterative port to nearby Zeila. Lying on the Gulf of Tadjoura, it is home to a population of around 45,000 inhabitants. It is the third largest city in the country after Djibouti and Ali Sabieh. Tadjoura has an airstrip and is linked by ferry with Djibouti City. It is also known for its whitewashed buildings and nearby beaches, along with its mosques.
Этимология
Афар тайпасының Тагорри атауы тагор немесе тогор (көпше түрі – тагар) сөзінен шыққан, ол "суды тартуға арналған ешкі терісінен жасалған ыдыс" деген мағынаны білдіреді. Тагорри атауы *тагор ли сөзінен туындаған, ол "су тартуға арналған ешкі терісінен жасалған ыдыстары бар" дегенді білдіреді, яғни "суға толы" немесе "суы мол" дегенді көрсетеді.
The Afar name Tagórri derives from the noun tágor or tógor, (pl. tágar meaning "outre à puiser" ("goatskin flask for drawing water"). The name Tagórri is specifically derived from *tagór li, which means "qui a des outre à puiser" ("that which has goatskin flasks to draw water"), in effect meaning "abondante en eau" ("abundant with water").
Тарих
Таджураның пайда болуы Данакил елінің оңтүстік бөлігінде қоныстанған және Шева билеушілерімен одақтас Адоха ямарасының, яғни "ақ үйдің" күшеуінен кейін болды. 1810 жылы олар қарсыластарын – Афар тайпасының "қызыл үйі" саналатын Аса ямарасын жеңіп, портының және Эфиопияның ішкі аймақтарының дамуына жағдай жасады. Афар депрессиясымен сауданы көбінесе әйелдер жүргізді, олар Таджураға түйе арқылы тауарын жеткізіп, ал ерлер тайпалық жанжалдардың жиі болатынына байланысты үйде қалатын. Мордехай Абирдің сөзіне қарағанда, Таджура бастапқыда Афар Әд Али Әбли сұлтандығының орталығы және порт болған. "Дардар" аталған бұл билеуші Шоуа шекарасына дейінгі барлық солтүстік Адоимара Афар тайпасының үстемдігін талап еткен. Дегенмен, Ад Али және Абли Адоимараның кейбір рулары Ифат шекарасына дейін көшіп жүргені рас болғанымен, тіпті сұлтанның жақтастары да оның билігінің Ассал көлінен аса қашықтамағанын мойындады. Ричард Панкхерст бұл порттың көрші порттардан айырмашылығын, оның Харар немесе Огаден саудасымен айналыспай, тек Шева мен Ауса саудасын жүргізгенін атап көрсетті. Ол Уильям Корнуоллис Харристің әр қыркүйекте басталатын жылдық базар туралы айтқан сөздерін келтіреді: "екі ай бойы жағажай тауарға толып, маңы түйелерге, қашырлар мен есектерге толы болады". Панкхерст сондай-ақ К.Т. Бекеге сілтеме жасай отырып, Афар депрессиясының тұрғындарымен сауданы әйелдер ғана жүргізгенін, олар түйелерді жүктеп, сауда жасаған, ал ерлер "қан төгілуді болдырмау үшін" мүлдем қашықтап тұрғанын мәлімдейді, себебі бұл елде тайпалар арасындағы жанжалдар жиі болатын. Әбірдің сөзіне сәйкес, 18-шы немесе 19-шы ғасырдың басындағы Қызыл теңіз туралы жазбаларда бұл портқа ешқандай сілтеме жоқ, бірақ 19-шы ғасырдың ортасында Таджура гүлденген, ал жағалаудағы басқа Афар сұлтандықтары саяси және коммерциялық маңызы жоқ, құлдырап бара жатқан ауылдар ретінде сипатталған. Таджураның осы табысының себебі – ірі құл саудасының болуы. Панкхерст жылына шамамен 6000 адамның Таджура және Зейла арқылы Эфиопиядан шығып кеткенін болжайды. 19-шы ғасырда Таджурадан сатылатын тағы бір маңызды тауар – Алию Амбадан келген кербуендер әкелген піл сүйегі болды. Басқа экспортталатын тауарларға бидай, дүрә, бал, алтын, страустың қауырсыны, сенна, маддер және циветон кірді. 1880 жылы сауданың құны экспорт бойынша 29 656 рупия, ал импорт бойынша 18 513 рупия деп есептелді. Францияның бұл аймаққа қызығушылығының артуы Мысырдағы британдықтардың белсенділігі мен 1869 жылы Суэц каналының ашылуына байланысты болды. 1883 және 1887 жылдар аралығында Франция сол кездегі Сомали және Афар сұлтандарымен бірнеше келісімдерге қол қойды, бұл оған Таджура шығанағын қамтитын протекторатты кеңейтуге мүмкіндік берді. Леонс Лагард кейіннен протектораттың губернаторы болып тағайындалды. 1894 жылы ол Джибути қаласында тұрақты француз әкімшілігін құрып, аймақты Француз Сомалисі (Côte française des Somalis) деп атады. 1889 жылғы 26 қазандағы жарлықпен құл саудасы тоқтатылды. Алайда, Ноэль Бакстон Таджураның құл саудасының орталығы болып қала беретінін, бірақ "кішкентай, бірақ жиі жүктерді жеткізумен" шектелгенін хабарлады. 1880-ші жылдары порт Шева мен Эфиопияға мылтық пен оқ-дәрілерді таратқан орталық болды (осы кезеңде Артур Рембо қалада тұрды), бірақ Таджураның маңызы Джибутиді ішкі аймақтармен байланыстырған Этио-Джибути темір жолының салынуымен төмендеді. Темір жол 1901 жылғы 22 шілдеде қозғалысты бастады, 17 айдан кейін Дире-Даваға дейін созылды және 1929 жылғы 3 желтоқсанда Аддис-Абебаға жетті.
The emergence of Tadjoura occurred following the rise of the Adoh yamara or "white house" of the Afar people who inhabited the southern part of the Danakil country and were allied to the rulers of Shewa. In 1810 they defeated their rivals, the Asa yamara or "red house" of the Afar, which opened the way for the development of the port and the Ethiopian interior. The trade with the Afar Depression was mainly carried out by women who brought their goods to Tadjoura on camels, while the men stayed at home, as tribal feuds were not uncommon. According to Mordechai Abir, Tadjoura originally was the seat of the Afar Ad Ali Abli Sultanate as well as a port. This ruler, known as the Dardar, "claimed authority over all of the northern Adoimara Afar to the borders of Showa. However, although it was true that some sub clans of the Ad Ali and Abli Adoimara roamed as far as the borders of Ifat, even the staunchest supporters of the Sultan agreed that his actual authority did not stretch beyond Lake Assal, a short distance from Tadjoura." The Richard Pankhurst notes that it differed from neighboring ports by handling almost entirely the trade of Shewa and Aussa, "rather than that of Harar or the Ogaden." He quotes William Cornwallis Harris' description of an annual bazaar that started each September, when "for two months the beach is piled with merchandise, and the suburbs are crowded with camels, mules and donkeys." Pankhurst also cites C. T. Beke that the trade with the inhabitants of the Afar Depression was handled entirely by women, "who loaded the camels, bought and sold while the men kept away altogether 'to avoid bloodshed, this country being the scene of constant feuds among the different tribes.'" While Abir observes that the port is not mentioned in all of the material about the Red Sea in the eighteenth or early nineteenth centuries, by the mid 19th century Tadjoura was thriving, "while all the other so called Afar sultanates along the coast were described as small decaying villages of no political or commercial importance." Tadjoura owed this success to possessing a major slave market; Pankhurst suggests that a rough estimate of 6,000 people a year left Ethiopia through Tadjoura and Zeila. The other important commodity sold in Tadjoura in the 19th century was ivory, brought by caravans from Aliyu Amba. Other goods exported included wheat, durra, honey, gold, ostrich feathers, senna, madder, and civetone. The value of trade in 1880 1 was estimated at the time as 29,656 rupees in exports and 18,513 rupees in imports. Growing French interest in the area took place against a backdrop of British activity in Egypt and the opening of the Suez Canal in 1869. Between 1883 and 1887, France signed various treaties with the then ruling Somali and Afar Sultans, which allowed it to expand the protectorate to include the Gulf of Tadjoura. Léonce Lagarde was subsequently installed as the protectorate's governor. In 1894, he established a permanent French administration in the city of Djibouti and named the region Côte française des Somalis (French Somaliland). The slave trade was abolished by decree on 26 October 1889; however, Noel Buxton reported that Tajoura still remained a center of the slave trade, but "limited to small though frequent shipments." While during the 1880s the port served as a distribution point for rifles and ammunition to Shewa and Ethiopia (during this period, Arthur Rimbaud lived in the city), Tajoura's importance inevitably declined with the construction of the Ethio Djibouti Railways, which connected Djibouti with the hinterlands. The railway began to carry traffic on 22 July 1901, was extended to Dire Dawa 17 months later, and finally to Addis Ababa on 3 December 1929.
Джибути
Джибути үкіметі қаланың жаңаруы үшін түрлі ірі мемлекеттік жобалар бағдарламаларын іске қосты. 2000 жылы Таджура порты 1,64 миллион АҚШ долларына жаңғыртылды. Бұл жұмыс Таджура, Обок, Әли Сабих және Дихиль аудандарының экономикалық дамуына көмектесу мақсатындағы үкіметтің күш-жігерінің бір бөлігі ретінде сипатталды. Жаңа Таджура портының құрылысына 90 миллион АҚШ доллары жұмсалды, ол негізінен мал, сусамыр, ладан, тыңайтқыштар және астық сияқты жалпы жүктерді тасымалдауға бағытталған. Алғашқыда порт Эфиопияның Афар аймағынан калий тасымалдау үшін дамытылды, бірақ кен өндірісі әлі дамымаған. Бұдан басқа, порттың солтүстік Джибутиге және Эфиопияның Афар және Тиграй аймақтарына ең жақын транзиттік пункт ретінде қызмет ету әлеуеті бар. Джибутидегі порттар арқылы Галафиден өтетін дәстүрлі бағытқа қарағанда, Таджурадан Бальхоға дейінгі жаңа жол (RN 11) жүру уақытын едәуір қысқартады.
The Djibouti government established various large scale public works programmes to renovate the city. The Tadjoura port was modernized in 2000, at a cost of US $1.64 million. The work was described as part of the government's effort to help the economic development of the districts of Tadjourah, Obock, Ali Sabieh and Dikhil. The new Port of Tadjoura has been built to mainly focus on general cargo, such as livestock, sesame, frankincense, fertilizers and grain, at the cost of US $90 million. Initially the port has been developed in the aim to transport mainly potash from Ethiopia's Afar Region, while the mining is not yet developed. Besides that the port has a potential to provide for northern Djibouti and to its closest outlet for Ethiopia's Afar and Tigray regions. Compared with the traditional route from ports in Djibouti via Galafi, the new road (RN 11) from Tadjoura to Balho shortens the driving hour significantly.
Климат
Құрғақ климатқа ие қалада жылына орташа 186 мм (7,31 дюйм) жауын-шашын жауады. Орташа температура қыста 26 °C (79 °F) болса, жазда 36 °C (97 °F) дейін жетеді.
Featuring an arid climate, the town sees on average 186 mm (7.31 in) of rainfall per year. Average temperatures range from 26 °C (79 °F) in winter to 36 °C (97 °F) in summer.
Теңіз көлігі
Джибути қаласынан Таджураға дейін екі жарым сағаттық паром сапары қажет.
From Djibouti City to Tadjoura, it takes a two and a half hour ferry ride.
Құрлықтағы көліктер
Джибути қаласы мен арақашықтығы 130 км.
The distance between Djibouti City is 130 km.
Әуе көлігі
Әуе тасымалы бойынша Таджураны Таджура әуежайы қамтамасыз етеді. Джибути қаласынан Таджураға саяхаттауға 30 минут уақыт қабылданады.
For air transportation, Tajdoura is served by the Tadjoura Airport. It takes 30 minutes to travel from Djibouti City to Tadjoura.