Кіріспе

Бронислав Губерман (1882 жылы 19 желтоқсан - 16 маусым 1947) - поляк скрипачигі. Ол өзінің жекешелендіруімен танымал болды және оның тон түсі, көркемдігі мен икемділігі үшін мақталды. Оның есімін алған Гибсонның бұрынғы Губерман Страдивари скрипкасы екі рет ұрланып, ол аспапты иеленген кезеңде бір рет табылған. Губерман Израиль филармониясын (ол кезде Палестина филармониясы деп аталатын) құрған және осылайша Үшінші рейхтен Еуропалық 1000-ға жуық яһудиге баспана бергенімен де еске алынады.

Өмірбаян

Губерман Польшаның Ченстохова қаласында еврей отбасында дүниеге келген. Жас кезінде ол Варшава консерваториясында Мичислав Михалович пен Мориси Розеннің және Парижде Исидор Лоттоның шәкірті болды. 1892 жылы Берлинде Жозеф Иоахимнің оқуын оқыды. Он жасында ғана болғанына қарамастан, ол Жоахимді Луи Спор, Анри Вьекстемп және Фредерик Шопеннің ноктюрнінің транскрипциясымен таң қалдырды. Алайда екеуі жақсы араласпады, ал Хьюберман он төрт жасқа толғаннан кейін сабаққа бармады. 1893 жылы ол Нидерланды мен Бельгияда виртуоз орындаушы ретінде гастрольге шықты. Осы уақытта алты жасар Артур Рубинштейн Губерманның концерттерінің біріне қатысты. Рубинштейннің ата-анасы Хуберманды үйлеріне шақырды және екі жігіт өмір бойы достық қарым-қатынас орнатты. 1894 жылы Аделина Патти Хьюберманды Лондонға қоштасу галасына қатысуға шақырды, ол солай етті, ал келесі жылы ол оны Венадағы кездесулерде басып қалды. 1896 жылы Иоганн Брамстың скрипкалық концертін композитордың қатысуымен орындады. Ол неміс актрисасы Эльза Галафреске (осыған қоса әнші және балерина ретінде сипатталады) үйленді. Олардың Йоханнес есімді ұлы болды, бірақ некелері ұзаққа созылмады. Кейін ол венгр композиторы және пианині Эрне Дохнанимен танысты, бірақ Хуберман да, Дохнанидің сол кездегі әйелі де ажырасуға келіспеді. Алайда 1917 жылы Эльза мен Дохнанийдің некеден тыс баласы болды, ал 1919 жылы Хьюберман ажырасуды ұсынғаннан кейін, ол Дохнанийге үйленді, ол кейін Хьюберманның ұлы Йоханнесті асырап алды. 1920-ші және 1930-шы жылдардың басында Губерман Еуропа мен Солтүстік Америкада пианист Зигфрид Шульцемен гастрольге шығып, ең танымал сахналарда (Нью-Йорктегі Карнеги, Миландағы Скала, Венадағы Музикверен, Берлиндегі Концертхаус) өнер көрсетті. Көптеген жылдар бойы дуэт Хьюберман Шульце Еуропаның патша отбасыларына жеке түрде шақырылатын. Бұл суретшілердің сансыз жазбалары сол кезеңде "Berliner Rundfunk" радиосында жасалды, бірақ, өкінішке орай, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жойылды. 1937 жылы Аншлюске бір жыл қалғанда, Губерман Венадан шығып, Швейцарияға қашып кетеді. Келесі жылы Суматрада болған ұшақ апатынан кейін оның манжасы мен сол қолындағы екі саусағы сынған. Ол жан-жақты және ауыр қайта даярлаудан кейін өнерін қайта жалғастыра алды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Губерман Оңтүстік Африкаға саяхат жасап жүрді және соғыстан кейін ғана Швейцариядағы үйіне оралды. Көп ұзамай ол шаршап, қатты ауырып, күшін ешқашан қалпына келтірмеді. Ол 1947 жылы 16 маусымда 64 жасында Швейцарияның Корсьер-сюр-Веве қаласында қайтыс болды.

Палестина симфониялық оркестрі

1929 жылы Губерман алғаш рет Палестинаға барып, Уәде етілген жерде классикалық музыканы құру туралы өз көзқарасын қалыптастырды. 1933 жылы нацистер билікке келген кезде Губерман Вильгельм Фуртвенглердің "музыкалық бейбітшілікті" уағыздау үшін оралу туралы шақыруларын қабылдамады, бірақ оның орнына неміс зиялыларына ашық хат жазып, оларды негізгі құндылықтарын есте сақтауға шақырды. 1936 жылы Палестина симфониялық оркестрін құрды (ол 1948 жылы Израиль мемлекетінің құрылуымен Израиль филармониялық оркестрі деп аталды). Оркестр үшін Хуберман Еуропадан жетекші еврей музыканттарын жалдап, "бұл өнерпаздар үшін жаңа жұмыс орнын табудан гөрі көп нәрсе бар екенін түсіну үшін алдын ала білуді" көрсетті. "Егер Хуберман болмаса, ондаған музыканттар мен олардың отбасылары - барлығы 1000-ға жуық адам Германия, Австрия, Польша және Венгрия сияқты елдерде қалған болса, олар өліп қалар еді". Оркестрді сол кездегі Ханс Вильгельм Штайнберг деген атпен белгілі дирижер Уильям Штайнберг жаттықтырды. Алғашқы концертті 1936 жылы 26 желтоқсанда Артуро Тосканини жүргізді; Губерман итальяндық маэстроны нацистердің басып алуына наразылық білдіру үшін Германияда өнер көрсетуден бас тартқанын естігенде шақырған болатын. Зубин Мехта, Пинхас Цукерман, Джошуа Белл және басқа да көптеген танымал музыканттармен сұхбаттасқан фильмде Хьюберманның 1000-ға жуық еврей музыканттарын және олардың отбасыларын құтқарып, Палестина симфониялық оркестрін қалай құтқарғаны туралы егжей-тегжейлі баяндалады. Фильмде сондай-ақ белгілі еврейлер мен Альберт Эйнштейн сияқты тарихи тұлғалардың оркестрді құруда маңызды рөл атқарғаны баяндалады.

Страдивариус ұрлығы

1936 жылға дейін Хьюберманның концерттеріндегі негізгі аспап - 1713 жылы шыққан "Гибсон" Страдивариус, оның алғашқы иелерінің бірі, ағылшын скрипкашысы Джордж Альфред Гибсонның есімімен аталған. Ол екі рет ұрланған. 1919 жылы ол Хьюберманның Венадағы қонақ үй бөлмесінен алынып, бірақ полиция оны 3 күн ішінде тауып алды. Екінші рет Нью-Йоркте. 1936 жылы 28 ақпанда Карнеги залында концерт берген кезде, Хуберман Stradivarius "Gibson" ды жаңадан сатып алған Гварнериус скрипкасымен ауыстырды, ал Stradivarius-ті үзіліс кезінде киім бөлмесінде қалдырды. Оны Нью-Йорктің түнгі клубтарының музыканты Джулиан Альтман немесе оның досы ұрлаған. Ол скрипканы Алтман келесі жарты ғасыр бойы сақтап қалды. Хьюберманның сақтандыру компаниясы Лойдс Лондон, оған 1936 жылы шығын үшін 30 000 АҚШ доллары төледі. Ол Вашингтонның Ұлттық симфониялық оркестрінде скрипкашы болып, көптеген жылдар бойы ұрланған Страдивариуспен өнер көрсетті. 1985 жылы Олтман өлім аузында әйелі Марселл Холлға скрипканы ұрлағанын мойындады. Екі жылдан кейін ол оны Ллойдқа қайтарып, 263 000 доллар табады. Құрал 9 ай бойы Лондондағы J & A Beare Ltd. компаниясында қалпына келтірілді. 1988 жылы Ллойд оны британдық скрипкашы Норберт Брейнинге 1,2 миллион долларға сатып жіберді. 2001 жылдың қазан айында америкалық скрипкашы Джошуа Белл оны 4 миллион долларға сатып алды. Қазір Гибсон Губерман деп аталатын аспап 2012 жылы Израиль теледидары режиссері Хайм Хехттің "Скрипканың оралуы" атты деректі фильмінің басты тақырыбы болды. Бұл фильмде Джошуа Белл, Зубин Мехта, Холокосттан аман қалған Зигмунд Ролат және басқа да көптеген музыканттармен сұхбаттар жасалды.

Құрметтер

Ченстохова қаласының оркестрі өзінің туған скрипкашысының құрметіне Бронислав Губерман филармониясы деп аталды.