Кіріспе

Советтік скрипачи (1908–1974)

Давид Федорович Ойстрах (30 қыркүйек 1908 [ескі стиль бойынша 17 қыркүйек 1908] – 24 қазан 1974) – советтік ресейлік скрипач, альтшы және дирижер. Ол Мәскеу консерваториясының профессоры, КСРО халық әртісі (1953) және Ленин сыйлығының лауреаты (1960) болды.

Ойстрах әлемнің көптеген елдерінен келген көрнекті оркестрлермен және музыканттармен бірлесіп жұмыс істеді, сондай-ақ көптеген скрипкаға арналған шығармалардың авторы болды, оның ішінде Дмитрий Шостаковичтің екі скрипкалық концерті мен Арам Хачатурянның скрипкалық концерті бар. Ол 20 ғасырдың ең көрнекті скрипачтарының бірі деп есептеледі.

Алғашқы жылдар

Острах Ресей империясының Херсон губернаторлығындағы Одессада (қазіргі Украина) еврей отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Фишл Эустрах, екінші гильдия саудагерінің ұлы, ал анасы Бейль Острах болды. Бес жасында жас Острах Пётр Столярскийдің шәкірті ретінде скрипка мен альттан сабақ ала бастады. Столярскиймен бірге оқыған кезінде ол Иосиф Бродский, Натан Милштейн және тағы да басқа скрипкашылармен жақын дос болып, кейіннен олармен бірнеше рет бірлесіп өнер көрсетті. 1914 жылы алты жасында Острах тұңғыш концертін өткізді. 1923 жылы Одесса консерваториясына түсіп, 1926 жылы бітірді. Сайрус Фороу, Ольга Пархоменко және оның ұлы Игорь Острах. 1950 жылдары Дэвид Острах Юлия Бродскаяны жеке және камералық музыкадан оқытуға көмекшісі ретінде, ал Роза Файнды жеке оқушыларына көмекшісі ретінде шақырды. 1940 жылдан 1963 жылға дейін Острах виолончельші Святослав Кнушевицкий мен пианист Лев Оборин қатысқан триода жиі өнер көрсетті. Ол кейде "Острах триосы" деп аталды. Острах Оборинмен, сондай-ақ француз скрипкашысы Жак Тибомен тығыз байланыста жұмыс істеді.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Кеңес Одағында белсенді болды, Николай Миасковский мен Арам Хачатурянның жаңа концерттерін, сондай-ақ досы Сергей Прокофьевтің екі сонатасын тұңғыш рет орындады. 1942 жылы Сталин сыйлығымен марапатталды. Соғыстың соңғы жылдары Шостаковичпен достығы дамыды, нәтижесінде екі скрипкалық концерт және соната жарыққа шықты. Бұл шығармалардың барлығы алғаш рет Ойстрах орындауында көрініс берді және оның есімімен тығыз байланысты болды. Осы сәттен бастап Ойстрахтың мансабы қалыптасты, бірақ Кеңес Одағы халқын "қорғау" ниетімен оны шетелде өнер көрсетуге жібермеді. Ол Мәскеу консерваториясында оқытуын жалғастырды, бірақ нацистік Германия Кеңес Одағына шабуыл жасағанда, ол майданға барып, қатал жағдайларда әскерлер мен завод жұмысшыларына концерттер берді. Оның өміріндегі ең батыл әрекеттерінің бірі – 1942 жылдың қысында Сталинград шайқасы кезіндегі орталық музыка залында Чайковскийдің скрипкалық концертін аяғына дейін орындауы. Немец әскері Сталинградты қарқынды түрде бомбалап жатқанда бұл оқиға болды. Кем дегенде бір дерек Ойстрахтың сол қыста сол жерде өнер көрсеткенін көрсетеді.

Халықаралық саяхат

Соғыс аяқталғаннан кейін Острахқа сапарға шығуға рұқсат берілді. Ол Кеңес блогы елдеріне, тіпті Батыс елдеріне де саяхаттады. Оның алғашқы шетелдік өнері жаңадан құрылған "Прага көктемі" фестивалінде болды, онда ол зор табысқа ие болды. 1949 жылы ол Батыстағы алғашқы концертін Хельсинкиде берді. 1951 жылы Флоренциядағы "Maggio Musicale" фестивалінде, 1952 жылы Бетховен мерекесі үшін Шығыс Германияда, 1953 жылы Францияда, 1954 жылы Ұлыбританияда болды, ал 1955 жылы, ақыры, АҚШ-қа гастрольдік сапарға жіберілді. Острах бұл (Ришаум) скрипка садағы оған үлкен ләззат сыйлағанын айтқан, сондықтан Парижде ол Ришауммен жеке кездесуге тырысты. Острах он партиядан тұратын матхта Прокофиевті жеңіске жеткізді; Прокофиев жеті партиядан кейін бас тартты. Тек бір партияның жазбасы сақталған, ол екі ойыншының тең ойнағанын көрсетеді.

Жазбалар

Оистрах мемлекеттік классикалық музыка лейблі "Мелодия" үшін жазбалар жасады. Бұл жазбалар батыста EMI Records, ал АҚШ-та Angel Records арқылы таралды. Ол Юджин Ормандидің жетекшілігімен Филадельфия оркестрімен бірнеше шақырылған жазбалар жасады. Олар Columbia Records компаниясымен шығарылды. XXI ғасырда "Мелодия" жазбаларының көптегені Warner Classics компаниясымен қайта жарық көрді, оның бас компаниясы EMI-дің классикалық каталогын иеленді.

Мұра

Эстонияда тамыз айының соңынан қазан айына дейін жыл сайын "Давид Ойстрах фестивалі" атты музыка фестивалі өтеді. 2006 жылдан бері Давид Ойстрахтың есімін сақтап, жас скрипкашылар арасында екі жылда бір рет өткізілетін Мәскеу халықаралық Давид Ойстрах скрипка сайысын коммерциялық емес "Давид Ойстрах қайырымдылық қоры" ұйымдастырады. Мәскеу қалалық әкімдігінің Мәдениет департаменті, Ресей Федерациясының Мәдениет министрлігі және Мәскеу консерваториясының қолдауымен өткізілетін бұл сайыс Еуропалық жастар музыкалық сайыстар одағының мүшесі болып табылады. Сайыстың мақсаты – ресейлік скрипка өнерінің ең үздік дәстүрлерін насихаттау және дамыту, сондай-ақ жас музыканттарды анықтау.