Кіріспе
Американдық скрипкашы (1920–2001) Исаак Стерн (21 шілде 1920 – 22 қыркүйек 2001) – американдық скрипкашы. Исаак Стерн Польшаның Кременец қаласында (қазіргі Украина) еврей отбасында дүниеге келген. Оның отбасы 1921 жылы Сан-Францискоға көшкен кезде ол 14 айлық болған. Әкесі мен анасы екеуі де музыкамен айналысқан, ал анасы, Санкт-Петербург консерваториясында оқыған, оған алты жасында фортепиано, ал сегіз жасында скрипка үйреткен. 1928 жылы Стерннің ата-анасы оны Сан-Франциско музыка консерваториясына берді, онда ол 1931 жылға дейін оқыды, содан кейін Луи Персингермен Нью-Йоркте қысқа ғана уақыт оқыды. Ол Сан-Франциско консерваториясына қайта оралып, Сан-Франциско симфониясының концертмейстері Наум Блиндерден бес жыл бойы сабақ алды, ол оған ең көп қарыз болғанын айтқан. 1936 жылдың 18 ақпанында, 15 жасында, ол Пьер Монтеux жетекшілігімен Сан-Франциско симфониясымен Сен-Санстың 3-ші скрипкалық концертін (B минорында) орындады. Өзінің өміріне қатысты ойларында Стерн АҚШ пен Кеңес Одағы арасындағы мәдени алмасудың бір қаладан басталатынын еске түсірді: "Олар бізге Одессадан еврейлерін жібереді, ал біз оларға өз еврейлерімізді Одессадан жібереміз". Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Стерн тегіс табаны болғандықтан әскери қызметке алынбады. Ол Біріккен қызмет ұйымдарына қосылып, американдық әскерлерге өнер көрсетті. Гуадалканалдағы өнер көрсетулердің бірінде жапондық солдат оның ойнауына қызығып, тыңдаушылардың арасына кіріп, кейін қайта шығып кетті. 1951 жылы Стерн Кеңес Одағында гастрольде болды – бұл елге келген алғашқы американдық скрипкашы. 1967 жылы Стерн Кеңес үкіметі суретшілерге елге еркін кіруге және одан шығуға рұқсат бермегенше КСРО-ға қайтудан бас тартатынын мәлімдеді. Германияға ол 1999 жылы бірнеше шеберлік сабақтары үшін барды, бірақ Германияда көпшілік алдында өнер көрсеткен емес. 1951 жылдың 17 тамызында ол Вера Линденблитке (1927–2015) үйленді. Олардың үш баласы болды: дирижерлер Майкл және Дэвид Стерн, сондай-ақ АҚШ-тағы алғашқы әйел раввиндердің бірі – раввин Шира Стерн. Олардың некесі 43 жылдан кейін 1994 жылы ажырасып кетті. 1996 жылы Стерн үшінші әйелі Линда Рейнольдсқа үйленді. Оның үшінші әйелі, үш баласы және бес немересі одан кейін де тірі қалды. Музыкалық ортада Стерн өзінің жазбаларымен және жас музыканттарды қолдауымен танымал болды. Оның ашқан музыканттарының ішінде виолончельшілер Йо-Йо Ма және Цзянь Ванг, скрипкашылар Ицхак Перлман және Пинхас Цукерман бар. 1960 жылдары ол Нью-Йорк қаласының Карнеги залын бұзудан сақтап қалуға үлкен үлес қосты, «Карнеги залын сақтап қалу үшін азаматтар комитетін» ұйымдастырды. Карнеги залын Нью-Йорк қаласы сатып алғаннан кейін Карнеги залы корпорациясы құрылды, ал Стерн оның бірінші президенті болып сайланды және ол өмірінің соңына дейін осы лауазымды иеленді. Стерннің көптеген жазбаларында Брамс, Бах, Бетховен, Мендельсон, Сибелиус, Чайковский және Вивальдидің концерттері, сондай-ақ Барбер, Барток, Стравинский, Бернштейн, Рохберг және Дютильеустің заманауи шығармалары бар. Дютильеустің концерті «Ұй-өріс ағашы» деп аталады. Ол сондай-ақ «Қозылар үйінің төбесіндегі скрипкашы» сияқты бірнеше фильмдерде актерлердің скрипка ойнауын дыбыстады. Стерн 1946 жылы Джон Гарфилд пен Джоан Кроуфорд ойнаған, өсіп келе жатқан скрипка жұлдызы мен оның меценаты туралы «Хумореск» фильміне музыкалық кеңесші болды. Ол сондай-ақ 1971 жылы «Қозылар үйінің төбесіндегі скрипкашы» фильмінің саундтрегінде скрипкамен орындады. 1999 жылы ол Мэррил Стрип жетекшілік еткен жастар оркестрімен бірге «Мюзик оф Хард» фильмінде, Ицхак Перлман және басқа да бірнеше атақты скрипкашылармен бірге түсті (фильм Харлемдегі талантты скрипка мұғалімі туралы шынайы оқиғаға негізделген, ол ақырында музыканттарын Карнеги залында концертке алып барды). Стерн өзінің автобиографиясында, Хаим Потокпен бірге жазған «Менің алғашқы 79 жылым» еңбегінде Натан Милштейн мен Артур Грумионы өзінің ойнау стиліне үлкен әсер еткен музыканттар ретінде атады. Ол 1960 және 70 жылдары Евгений Истомин мен Леонард Роузбен бірге олардың әйгілі камералық музыка триосындағы жұмысы үшін Грэмми сыйлығын жеңіп алды, сонымен бірге осы кезеңде Александр Закинмен дуэтте ойнауын жалғастырды. Стерн 1980 және 1990 жылдары Эммануэль Акс, Хайме Ларедо және Йо-Йо Мамен бірге фортепиано квартеттерінің сериясын жазды, оның ішінде Моцарт, Бетховен, Шуман және Фауре, 1992 жылы Брамс квартеттері Opp. 25 және 26 үшін тағы бір Грэмми сыйлығын жеңіп алды. 1979 жылы, Ричард Никсон елге алғаш рет ресми сапармен келгеннен жеті жыл өткен соң, Қытай Халық Республикасы Стерн мен пианист Дэвид Голубқа ерекше шақыру жолдап, елді аралап шығуға мүмкіндік берді. Олардың сапары түсіріліп, «Маодан Моцартқа: Исаак Стерн Қытайда» деген жеңімпаз документалды фильмге әкелді.
the American violinist
Isaac Stern (July 21, 1920 – September 22, 2001) was an American violinist. Isaac Stern was born in Kremenets, Poland (now Ukraine), into a Jewish family. He was 14 months old when his family moved to San Francisco in 1921. Both his parents were musical, and his mother, who had studied at the Saint Petersburg Conservatory, began teaching him the piano when he was six, before switching to the violin when he was eight. In 1928, Stern’s parents enrolled him at the San Francisco Conservatory of Music, where he studied until 1931 before going on to study briefly in New York with Louis Persinger. He returned to the San Francisco Conservatory to study for five years with Naoum Blinder, the concertmaster of the San Francisco Symphony, to whom he said he owed the most. At his public début on February 18, 1936, aged 15, he played Saint Saëns' Violin Concerto No. 3 in B minor with the San Francisco Symphony under the direction of Pierre Monteux. Reflecting on his background, Stern once memorably quipped that cultural exchanges between the U. S. and Soviet Russia drew from the same city:
"They send us their Jews from Odessa, and we send them our Jews from Odessa." During World War II, Stern was rejected from military service due to flat feet. He then joined the United Service Organizations and performed for US troops. During one such performance on Guadalcanal, a Japanese soldier, mesmerized by his playing, sneaked into the audience of US personnel listening to his performance before sneaking back out. Stern toured the Soviet Union in 1951, the first American violinist to do so. In 1967, Stern stated his refusal to return to the USSR until the Soviet regime allowed artists to enter and leave the country freely. His only visit to Germany was in 1999, for a series of master classes, but he never performed publicly in Germany. On August 17, 1951, he married Vera Lindenblit (1927–2015). They had three children together, including conductors Michael and David Stern and also Rabbi Shira Stern, one of the first female rabbis in the USA. Their marriage ended in divorce in 1994 after 43 years. In 1996, Stern married his third wife, Linda Reynolds. His third wife, his three children, and his five grandchildren survived him. Within musical circles, Stern became renowned both for his recordings and for championing certain younger players. Among his discoveries were cellists Yo Yo Ma and Jian Wang, and violinists Itzhak Perlman and Pinchas Zukerman. In the 1960s, he played a major role in saving New York City's Carnegie Hall from demolition, by organising the Citizens' Committee to Save Carnegie Hall. Following the purchase of Carnegie Hall by New York City, the Carnegie Hall Corporation was formed, and Stern was chosen as its first president, a title he held until his death. Among Stern's many recordings are concertos by Brahms, Bach, Beethoven, Mendelssohn, Sibelius, Tchaikovsky, and Vivaldi and modern works by Barber, Bartók, Stravinsky, Bernstein, Rochberg, and Dutilleux. The Dutilleux concerto, entitled L'arbre des songes ["The Tree of Dreams"] was a 1985 commission by Stern himself. He also dubbed actors' violin playing in several films, such as Fiddler on the Roof. Stern served as musical advisor for the 1946 film, Humoresque, about a rising violin star and his patron, played respectively by John Garfield and Joan Crawford. He was also the featured violin soloist on the soundtrack for the 1971 film of Fiddler on the Roof. In 1999, he appeared in the film Music of the Heart, along with Itzhak Perlman and several other famed violinists, with a youth orchestra led by Meryl Streep (the film was based on the true story of a gifted violin teacher in Harlem who eventually took her musicians to play a concert in Carnegie Hall). In his autobiography, co authored with Chaim Potok, My First 79 Years, Stern cited Nathan Milstein and Arthur Grumiaux as major influences on his style of playing. He won Grammys for his work with Eugene Istomin and Leonard Rose in their famous chamber music trio in the 1960s and '70s, while also continuing his duo work with Alexander Zakin during this time. Stern recorded a series of piano quartets in the 1980s and 1990s with Emanuel Ax, Jaime Laredo and Yo Yo Ma, including those of Mozart, Beethoven, Schumann and Fauré, winning another Grammy in 1992 for the Brahms quartets Opp. 25 and 26. In 1979, seven years after Richard Nixon made the first official visit by a US president to the country, the People's Republic of China offered Stern and pianist David Golub an unprecedented invitation to tour the country. While there, he collaborated with the China Central Symphony Society (now China National Symphony) under the direction of conductor Li Delun. Their visit was filmed and resulted in the Oscar winning documentary, From Mao to Mozart: Isaac Stern in China.
Израильмен байланысы
Стерн Израильмен тығыз байланыс орнатты. Стерн 1949 жылы елде өнер көрсетуін бастады. 1973 жылы Йом Киппур соғысында жараланған израильдік сарбаздар үшін концерт берді. 1991 жылғы Персид шығанағы соғысы және Ирактың Израильге Scud зымырандарымен жасаған шабуылы кезінде ол Иерусалим театрында ойнап жатқан болатын. Оның өнер көрсетуі кезінде әуе шабуылы дабылы естіліп, көрермендер қорқып кетті. Стерн содан кейін сахнаға шығып, Бахтың бір бөлігін ойнауға кірісті. Көрермендер тынышталып, газ маскаларын киіп, оның өнер көрсетуі аяқталғанға дейін отырып қалды. Стерн Израильдегі бірнеше білім беру жобаларын қолдады, соның ішінде Америка-Израиль қоры мен Иерусалим музыка орталығы. Бұрын осы скрипканы виртуоз скрипкашы және композитор Эжен Изае ойнаған. Басқа аспаптардың қатарында Стерн "Крузе Вормбаум" Страдивариусын (1728), "экс Стерн" Бергонциді (1733), "Панетта" Гварнери дель Гезуді (1737), Микеле Анжело Бергонциді (1739–1757), "Арма Сенкрах" Гуадагниниді (1750), Джованни Гуадагниниді (1754), Дж. Б. Вуйаме жасаған 1737 жылғы "Панетта" Гварнери дель Гезудің көшірмесін (шамамен 1850 ж.) және "экс Николас I" Дж. Б. Вуйомді (1840 ж.) пайдаланды. Ол сонымен қатар Самуэль Зигмунтович жасаған және қазіргі итальяндық Яго Петернелла скрипкаларының екеуіне де ие болды. 2003 жылдың мамыр айында Стерннің аспаптар, садақтар және музыкалық заттар жинағы Tarisio Auctions арқылы сатылды. Аукцион бірнеше әлемдік рекордты жаңартты және сол кездегі барлық уақыттағы екінші ең табысты скрипка аукционы болды, жалпы сату көлемі 3,3 миллион доллардан асты.