Кіріспе
Қазіргі заманғы климаттың өзгеруімен қоғамдар мен үкіметтердің өзара әрекеттесуі климаттың өзгеруі туралы саясаттану немесе "талку" Климаттың өзгеруі саясаты климаттың өзгеруіне қалай жауап беру туралы әртүрлі көзқарастардан туындайды. Глобалды жылынуға негізінен адам экономикалық қызметі, әсіресе, табиғи жанар-жағар майларды жағу, цемент пен болат өндірісі сияқты кейбір өнеркәсіптер, сондай-ақ ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығы үшін жерді пайдалану салдарынан парниктік газдар шығарылуы себепші. Өнеркәсіптік революциядан бері табиғи жанар-жағармайлар экономикалық және технологиялық дамудың негізгі энергия көзі болып табылады. Көміртегіге көп көңіл бөлінетін басқа да салалар мен отынды өндірудің маңыздылығы климатқа қолайлы саясатты қолдауға қарсылық білдірді, бірақ мұндай саясат қажет екендігі туралы ғылыми консенсустың кең таралуына қарамастан. Климаттың өзгеруі алғаш рет 1970 жылдары саяси мәселе ретінде пайда болды. Климаттың өзгеруін азайту жөніндегі шаралар 1990 жылдан бері халықаралық саяси күн тәртібінде маңызды орын алып келеді, сонымен қатар ұлттық және жергілікті деңгейде де көбейіп келеді. Климаттың өзгеруі күрделі жаһандық проблема. Парниктік газдар (ПГ) шығарындылары, қайдан шыққанына қарамастан, бүкіл әлемде ғаламдық жылынуға ықпал етеді. Алайда, жердің жылынуының әсері, оның әсеріне қаншалықты бейімделген жердің немесе экономиканың жағдайына байланысты әртүрлі болады. Жалпы алғанда, жер бетінің жылынуы теріс әсер етеді, ал жылынудың өсуімен бұл жағдай одан да нашарлайды деп болжанып отыр. Қазба отыннан да, жаңартылатын энергия көздерінен де пайда табу мүмкіндігі елден елге айтарлықтай өзгереді. Әлем елдері алдындағы әртүрлі жауапкершіліктер, пайдалар мен климатқа байланысты қауіптер климаттың өзгеруіне байланысты ерте конференцияларда проблеманы шешу ниеті туралы жалпы мәлімдемеден және дамыған елдердің шығарындыларды азайтуға қатысты міндеттемеден басқа ештеңе жасалмады. ХХІ ғасырда климаттың өзгеруіне бейімделу үшін климаттық қаржыландыру сияқты механизмдерге көбірек көңіл бөлінді. Кейбір елдерде және жергілікті билік орындарында халықаралық деңгейдегі міндеттемелерден әлдеқайда жоғары климатқа қолайлы саясат қабылданды. Алайда, осындай саясаттың нәтижесінде шығатын парниктік газдар көлемін төмендету, егер парниктік газдар шығарындыларының жалпы көлемі бүкіл планета бойынша төмендемесе, жаһандық жылынуды бәсеңдетуге мүмкіндіктері шектеулі. 2020 жылдардың басында, энергияны табиғи отыннан жаңартылатын энергия көздерімен ауыстыру мүмкіндігі айтарлықтай артты, кейбір елдер қазір барлық электр қуатын жаңартылатын энергия көздерінен өндіреді. Климаттың өзгеруіне байланысты қауіп туралы жұртшылықтың хабардарлығы артып келеді, бұл негізінен жастардың бастаған әлеуметтік қозғалыстары мен климаттың өзгеруінің әсерінің көрінісі, мысалы, ауа райының экстремалды құбылыстары мен теңіз деңгейінің көтерілуінен туындаған су тасқыны. Көптеген сауалнамалар сайлаушылардың басым бөлігі климаттың өзгеруіне қарсы күресті жоғары басымдық ретінде қолдап отырғанын көрсетеді, бұл саясаткерлерге климатқа қатысты іс-қимылдарды қамтитын саясатты қолға алуды жеңілдетеді. COVID-19 пандемиясы мен экономикалық рецессия "жасыл қалпына келтіру" кеңінен шақырылуына әкеліп соқты, Еуропалық Одақ сияқты кейбір саясаттар климаттық іс-қимылды саясатты өзгертуге сәтті кіріктірді. Климаттың өзгеруін жоққа шығару 2019 жылға қарай әлдеқайда ықпалды күшке айналды, ал қарсылық кешіктіруді немесе әрекетсіздікті ынталандыру стратегиясына айналды.
the politicisation or "debate" over climate change
The politics of climate change results from different perspectives on how to respond to climate change. Global warming is driven largely by the emissions of greenhouse gases due to human economic activity, especially the burning of fossil fuels, certain industries like cement and steel production, and land use for agriculture and forestry. Since the Industrial Revolution, fossil fuels have provided the main source of energy for economic and technological development. The centrality of fossil fuels and other carbon intensive industries has resulted in much resistance to climate friendly policy, despite widespread scientific consensus that such policy is necessary. Climate change first emerged as a political issue in the 1970s. Efforts to mitigate climate change have been prominent on the international political agenda since the 1990s, and are also increasingly addressed at national and local level. Climate change is a complex global problem. Greenhouse gas (GHG) emissions contribute to global warming across the world, regardless of where the emissions originate. Yet the impact of global warming varies widely depending on how vulnerable a location or economy is to its effects. Global warming is on the whole having negative impact, which is predicted to worsen as heating increases. Ability to benefit from both fossil fuels and renewable energy sources vary substantially from nation to nation. Different responsibilities, benefits and climate related threats faced by the world's nations contributed to early climate change conferences producing little beyond general statements of intent to address the problem, and non binding commitments from the developed countries to reduce emissions. In the 21st century, there has been increased attention to mechanisms like climate finance in order for vulnerable nations to adapt to climate change. In some nations and local jurisdictions, climate friendly policies have been adopted that go well beyond what was committed to at international level. Yet local reductions in GHG emission that such policies achieve have limited ability to slow global warming unless the overall volume of GHG emission declines across the planet. Since entering the 2020s, the feasibility of replacing energy from fossil fuel with renewable energy sources significantly increased, with some countries now generating almost all their electricity from renewables. Public awareness of the climate change threat has risen, in large part due to social movement led by youth and visibility of the impacts of climate change, such as extreme weather events and flooding caused by sea level rise. Many surveys show a growing proportion of voters support tackling climate change as a high priority, making it easier for politicians to commit to policies that include climate action. The COVID 19 pandemic and economic recession lead to widespread calls for a "green recovery", with some polities like the European Union successfully integrating climate action into policy change. Outright climate change denial had become a much less influential force by 2019, and opposition has pivoted to strategies of encouraging delay or inaction.
Саясат талқылауы
Барлық саяси талқылаулар сияқты, климаттың өзгеруі туралы саяси талқылаулар да іс-қимылға байланысты. Климаттың өзгеруіне байланысты саясаттың негізі әр түрлі аргументтер, мысалы, қауіптің шұғыл екендігі туралы әртүрлі бағалаулар, әртүрлі жауаптардың жүзеге асырылуы, артықшылықтары мен кемшіліктері туралы. Бірақ, негізінен, олардың барлығы климаттың өзгеруіне қарсы әлеуетті жауаптармен байланысты. Климаттың өзгеруіне қарсы іс-қимылдарды үш топқа бөлуге болады: азайту - парниктік газдар шығарындыларын азайту және көміртегі сіңдіруді арттыру, бейімделу - жаһандық жылынудың теріс салдарынан қорғаныс іс-қимылдары және күн сәулесін ғарышқа қайтарылатын технология. ХХ ғасырдағы климаттың өзгеруі туралы халықаралық пікірталастардың басым бөлігі толығымен климаттың өзгеруін азайтуға бағытталған. Кейде бейімделуді көбірек назарға алу жеңілісшілдік деп саналады. Сонымен қатар, климаттың өзгеруіне бейімделу, климаттың өзгеруіне қарсы іс-қимылға қарағанда, көбірек жергілікті мәселе болып табылады, өйткені әлемнің әртүрлі бөліктерінде климаттың өзгеруінен туындайтын қауіптер мен мүмкіндіктер әртүрлі. XXI ғасырдың басында, саяси пікірталастарда әлі де ең көп көңіл бөлінетін болса да, бұл енді жалғыз назарда емес. Қазіргі кезде бейімделудің белгілі бір деңгейі маңызды деп саналады және ол халықаралық деңгейде, кем дегенде жоғары деңгейде талқыланады, бірақ қандай нақты іс-қимылдар жасалуы көбінесе жергілікті мәселе болып қала береді. 2009 жылы Копенгагендегі саммитте дамушы елдерге жылына 100 миллиард доллар көлемінде қаржы бөлу туралы келісім жасалды. Парижде қаржыландыруды бөлу бейімделу мен азайту арасында теңгерімді бөлуді қамтыуы керектігі түсіндірілді, бірақ 2020 жылы барлық қаржыландыру берілмеген, ал берілген қаражат негізінен азайту жобаларына жұмсалды. 2019 жылға қарай геоинженерлік мүмкіндіктер де жиі талқыланып, болашақ пікірталастарда маңызды орын алады деп күтілді. Саяси талқылаулар бойынша, қалай жеңілдету керек, әртүрлі болады, байланысты масштабымен басқару. Халықаралық талқылауда ұлттық және муниципальді деңгейдегі талқылаумен салыстырғанда басқаша қарастырулар қолданылады. 1990 жылдары климаттың өзгеруі саяси күн тәртібінде бірінші орынға шыққанда, бұл мәселеге табысты түрде қол жеткізуге болады деген оптимизм болды. 1987 жылы озон қабатын қорғау үшін Монреаль хаттамасына қол қойылып, ғалымдар ескерткен қауіпке қарсы әлем бірлесіп әрекет ете алатынын көрсетті, тіпті ол әлі күнге дейін адамдарға айтарлықтай зиян келтірмеген болса да. Дегенмен 2000-шы жылдардың басында парниктік газдар шығарындылары өсе берді, ал шығарындыларды жазалау немесе климатқа қолайлы мінез-құлық үшін сыйақы беру туралы келісімге қол жеткізілген белгілер аз болды. Әлемдік жылынуды шектеу үшін тиімді іс-қимыл жасау туралы жаһандық келісімге қол жеткізу әлдеқайда қиын болатыны анық болды. Арнольд Шварценеггер сияқты кейбір саясаткерлер "аңғаруды тоқтатыңыз" деген ұранымен белсенділер климаттық іс-қимылдың денсаулыққа пайдасына назар аудару арқылы оптимизм туғызуы керек дейді.
Көпжақты
Климаттың өзгеруі 1990-шы жылдардың басында әлемдік саяси күн тәртібінің негізгі бөлігіне айналды, БҰҰ-ның Климаттың өзгеруі жөніндегі конференциялары жыл сайын өткізіледі. Бұл жыл сайынғы іс-шаралар сондай-ақ Тараптар конференциялары (СПК) деп аталады. 1997 жылғы Киото хаттамасы, 2009 жылғы Копенгаген саммиті және 2015 жылғы Париж конференциясы маңызды ХОК болды. Алғашында Киото келісімі перспективалы деп саналған, бірақ 2000-шы жылдардың басында оның нәтижелері өкінішті болды. Копенгагенде Киотодан тыс қадам жасауға тырысқан, бірақ көп жағдайда сәтсіз. Париж келісімі сәтті деп танылды, бірақ оның ұзақ мерзімді перспективада жер шарының жылынуын азайтуда қаншалықты тиімді болатыны әлі белгісіз. XXI ғасырда көміртегі бағасы - ең тиімді әдіс, кем дегенде теорияда. Алайда, жалпы алғанда, елдер көміртегіге жоғары баға қоюға немесе көбінесе кез келген бағаны қоюға асықпады. Бұл қарсылықтың басты себептерінің бірі көміртегі шығарындыларын шығаратын қызмет түрлері көміртегі бағасын қоятын юрисдикциядан тыс жерлерде өткізілетін көміртегі шығарындылары шығарындылары басқа жерде шығарылатындықтан, жұмыс орындары мен кірісінен айырылып, пайдасыз болып табылады. Дегенмен, көміртегі бағасымен қамтылған әлемдік эмиссиялардың пайызы 2005 жылы 5% -дан 2019 жылға қарай 15% -ға дейін өсті және Қытайдың көміртегі бағасы толық күшіне енгеннен кейін 40% -дан асады. Көміртегі бағасының қолданыстағы режимдерін Еуропалық Одақ, мемлекеттер және ұлттық емес юрисдикциялар дербес әрекет етіп, негізінен дербес жүзеге асырды. Мемлекеттер шығарындыларды азайту бойынша өз жоспарларын жасаған, негізінен ерікті міндеттеме мен тексеру жүйесі 1991 жылы енгізілді, бірақ 1997 жылғы Киото келісімінен бұрын тоқтатылды, онда "жоғарыдан төменге" шығарындылар бойынша келісімге қол жеткізуге баса назар аударылды. Бұл тәсіл Копенгагенде қайта жаңғыртылды және 2015 жылғы Париж келісімімен одан әрі танылды, бірақ уәделер ұлттық деңгейде айқындалған үлестер (NDC) деп аталды. Олар әр бес жылда бір рет жетілдірілген түрде ұсынылады. Бұл әдістің қаншалықты тиімді болатыны әлі белгісіз. Кейбір елдер 2021 жылы Глазгодағы конференция кезінде жоғары NDC ұсынды. Көміртегімен сауда жасаудың есептік қағидалары 2021 жылғы Глазгодағы COP отырысында келісілді.
Өңірлік, ұлттық және ұлттық деңгейден төмен
Парник газдары шығарындыларын азайту саясатын ұлттық немесе ұлттық емес юрисдикциялар немесе Еуропалық Одақ жағдайында өңірлік деңгейде белгілейді. Шығарындыларды азайту саясатының көп бөлігі халықаралық келісімдер талап еткеннен асып түсті. Мысалы, кейбір АҚШ мемлекеттерінің көміртегі бағасын енгізуі немесе Коста-Риканың 2010 жылдары жаңартылатын энергия көздерінен электр қуатын өндірудің 99% -ына жетуі. Шығарындыларды азайту немесе таза технологияларды қолдану туралы шешімдерді көбінесе үкіметтер емес, жеке тұлғалар, бизнес және басқа ұйымдар қабылдайды. Дегенмен, ұлттық және жергілікті үкіметтер климатқа қолайлы іс-әрекетті ынталандыру саясатын белгілейді. Жалпы алғанда, бұл саясатты төрт түрге бөлуге болады: біріншіден, көміртегі бағасының механизмін және басқа да қаржылық ынталандыруларды енгізу; екіншіден, электр энергиясын өндірудің белгілі бір пайызы жаңартылатын энергия көздерінен болуы керек деген талапты талап ететін нормативтік ережелер; үшіншіден, климатқа қолайлы іс-әрекетке немесе зерттеулерге тікелей мемлекеттік шығындар; төртінші, ақпарат алмасу, білім беру және ерікті климатқа қолайлы мінез-құлықты ынталандыруға негізделген тәсілдер.
Үкіметтік емес қатысушылар
Жеке тұлғалар, бизнес және үкіметтік емес ұйымдар климаттың өзгеруіне тікелей және жанама әсер етуі мүмкін. Механизмдерге жеке реторика, сауалнамалар арқылы пікір білдіру және жаппай наразылық білдіру кіреді. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл наразылықтардың басым бөлігі климатқа қолайлы саясатқа қарсы болды. 2000 жылы Ұлыбританияда отынға қарсы наразылық акцияларынан бері бүкіл әлемде отынға салынатын салыққа немесе отынға берілетін субсидияларға қарсы ондаған наразылық акциялары өтті. 2019 жылдан бастап және мектептердегі ереуіл мен жойылу көтерілісі басталғаннан бері климатқа қарсы наразылықтар айқын көріне бастады. Климаттың өзгеруіне байланысты саясатты жүзеге асыру үшін саяси емес тұлғалардың жанама арналары арасында жасыл технологияларды қаржыландыру немесе жұмыс істеу және қазба отыннан бас тарту қозғалысы бар. Мысалы, Enron, ірі сауда бюросы бар дәстүрлі газ құбыры компаниясы АҚШ үкіметін реттеуге қатты үгіттеді: олар энергия саудасының орталығында бола алса, энергетикалық индустрияға үстемдік етеміз деп ойлады. Ауыл шаруашылығы мен агробизнес маңызды лобби болып табылады, бірақ олардың климаттың өзгеруінің ауыл шаруашылығына әсері мен ауыл шаруашылығынан шығатын парниктік газдар туралы және, мысалы, ЕО-ның ортақ ауыл шаруашылығы саясатының рөлі туралы пікірлері әртүрлі. Қаржы институттары: Қаржы институттары, әдетте, ғаламдық жылынуға қарсы саясатты, әсіресе көміртегімен сауда жасау схемаларын іске асыруды және көміртегі бағасын байланыстыратын нарықтық механизмдерді құруды қолдайды. Бұл жаңа нарықтарда банктік мекемелер ұсына алатын сауда инфрақұрылымы қажет. Қаржы институттары да көміртегі бағасына қатысты спекулятивтік позициялар арқылы және брокерлік және сақтандыру және туынды құралдар сияқты басқа да қаржылық функцияларды пайдалану арқылы пайда таба алатын түрлі қаржы құралдарын инвестициялау, сауда жасау және дамыту үшін жақсы орналастырылған. Экологиялық топтар: Экологиялық қорғау топтары, әдетте, шығарындыларды қатаң шектеуді қолдайды. Қоршаған ортаны қорғаушы топтар белсенділер ретінде адамдардың санасын көтеруге қатысады. Жаңартылатын энергия және энергия тиімділігі саласындағы компаниялар: Жел, күн және энергия тиімділігі саласындағы компаниялар, әдетте, ғаламдық жылыну саясатын қатаңдатуды қолдайды. Олар энергия нарығындағы өз үлестерінің артуын күтеді, себебі табиғи отынның бағасы сауда-саттық немесе салық арқылы қымбаттап келеді. Ядролық энергия өндіруші компаниялар: көміртегі бағасын белгілеуді немесе көміртегі аз энергия өндіруді субсидиялауды қолдап, пайда көреді, өйткені ядролық энергия парниктік газдар шығарындыларын барынша азайтады. Электр энергиясын таратушы компаниялар: күн батареяларынан залал көруі мүмкін, бірақ электр көліктерінен пайда көруі мүмкін. Дәстүрлі бөлшек сауда және маркетинг: дәстүрлі бөлшек сауда, маркетинг және жалпы корпорациялар өздерінің клиенттерімен үндесетін саясатты қабылдап, жауап береді. Егер "жасыл" болу тұтынушыларға тартымды болса, онда олар қарапайым бағдарламаларды іске асырып, өз клиенттеріне жағымды және жақсырақ сәйкес келеді. Алайда, жалпы корпорация олардың ерекше позициясынан пайда таппағандықтан, олар ғаламдық жылыну саясатының қатаң ұстанымын жақтап немесе қарсы күшейтілген лоббилік әрекеттер жасауы мүмкін емес. Дәрігерлер көбінесе климаттың өзгеруі мен ауаның ластануын бірге жоюға болады, миллиондаған адамның өмірін сақтап қалуға болады дейді. Ақпараттық және коммуникациялық технологиялар компаниялары: олардың өнімдері басқаларға климаттың өзгеруіне қарсы күреске көмектеседі, саяхаттануды азайтудан пайда көреді және көптеген адамдар жасыл электр энергиясын сатып алады. Кейде түрлі мүдделі тараптар өздерінің хабарларын күшейту үшін бірігіп жұмыс істейді, мысалы, электр энергиясы компаниялары медициналық қызметтегі жүктемені азайтып, сонымен бірге электр энергиясын көбірек сату арқылы медициналық қызметкерлерге пайдасы тиетін электрлік мектеп автобустарын сатып алуды қаржыландырады. Кейде индустриялар арнайы коммерциялық емес ұйымдарға олардың сұрауы бойынша хабардарлық пен лоббилеу үшін қаржы бөледі.
Ұжымдық іс-қимыл
Қазіргі климат саясатына климаттық іс-қимылға саяси ерік-жігерді қалыптастырудың әртүрлі бөліктеріне бағытталған бірқатар әлеуметтік және саяси қозғалыстар әсер етеді. Бұл климаттық әділдік қозғалысы, жастардың климаттық қозғалысы және қазба отын өндірісінен инвестицияларды алып тастау қозғалысы.
Қазіргі перспектива
Тарихи саяси әрекеттер бойынша келісуге саясаты шектеу үшін жаһандық жылыну негізінен сәтсіз болды жеңілдету климаттың өзгеруі. Комментаторлар 2020 жылдар бұрынғы кезеңдерде болмаған соңғы оқиғалар мен мүмкіндіктерге байланысты сәтті бола алады деген оптимизмді білдірді. Басқа пікір білдірушілер жылынуды 1,5 °C-тан төмен ұстауға мүмкіндік алу үшін немесе тіпті жаһандық жылынуды 2 °C-тан төмен ұстауға жақсы мүмкіндік алу үшін іс-қимыл жасауға қазір өте аз уақыт бар деп ескертті.
Мүмкіндіктер
2010 жылдардың соңында климатқа қолайлы саясаттың дамуы бойынша түрлі өзгерістер байқалып, комментаторлар 2020 жылдары жаһандық жылыну қаупіне қарсы күресте жақсы жетістіктерге жетуі мүмкін деген оптимизмді білдірді. 2019 жыл "әлем климаттың өзгеруіне оянған жыл" деп сипатталды, бұл соңғы экстремалды ауа райы оқиғаларынан, Грета әсерінен және IPPC 1.5 ° C есебінен туындаған жаһандық жылыну қаупі туралы өсіп келе жатқан факторлардың әсерінен болды. 2019 жылы ОПЕК бас хатшысы мектептердегі ереуіл қозғалысын қазба отын индустриясы үшін ең үлкен қауіп деп таныды. Кристиана Фигерестің айтуынша, халықтың шамамен 3,5% зорлық-зомбылықсыз наразылық акциясына қатыса бастағаннан кейін, олар саяси өзгерістерді туғызуда әрқашан табысты болады, Грета Тунбергтің "Болашаққа арналған жұма" қозғалысының табысы осы шегіне жету мүмкін екенін көрсетеді. One Earth журналында жарияланған 2023 жылғы шолу зерттеуінде пікірлер сауалнамалары адамдардың көпшілігі климаттың өзгеруін қазір және жақын арада болып жатқанын түсінеді.
Климаттың өзгеруін жоққа шығарудың әсерінің төмендеуі
2019 жылы климаттың өзгеруін жоққа шығару бұрынғы жылдардағыдан әлдеқайда аз ықпалды күшке айналды. Мұның себептері: ауа райының экстремалды құбылыстарының жиілігі, климаттық зерттеушілердің тиімді қарым-қатынасы және Грета эффектісі. Мысалы, 2019 жылы Като институты өзінің климаттық дүкенін жапты.
Жаңартылатын энергия көздерінің өсуі
Жаңартылатын энергия - табиғи жолмен энергияны толықтай қайтаратын сарқылмас көз. Қайта жаңғыртылатын энергия көздері - жел, су, күн, геотермальдық және биомасса. 2020 жылы жаңартылатын энергия әлемдегі электр энергиясының 29% -ын өндірді. Париж келісіміне 196 Тарап қол қойғаннан кейін, 2021 жылдың қараша айына қарай олардың 194-і өздерінің ұлттық деңгейде айқындалған үлестерін (ҰҚК) ұсынды, яғни климаттық міндеттемелерін берді. Бұл елдердің жаңартылатын энергияға инвестицияларды қосуға көмектесетін көптеген түрлі күш-жігерлері бар, мысалы 102 ел салық жеңілдіктерін жүзеге асырды, 101 елде мемлекеттік инвестициялардың бір түрі бар, ал 100 ел қазір салықтық жеңілдіктерді қолданады. Ең ірі шығарындылары АҚШ, Қытай, Ұлыбритания және Үндістан сияқты индустриалды елдер. Бұл елдер өндірістік саясатты жеткілікті деңгейде (188) жүзеге асырмайды, ал оны іске асыру саясаты (1000-нан астам). 2021 жылдың қараша айында Шотландияның Глазго қаласында 26-шы БҰҰ-ның Тараптар конференциясы (COP26) өтті. 200-ге жуық мемлекет климаттың өзгеруіне қарсы күресті жеделдетуге және климатқа қатысты тиімді міндеттемелерді орындауға келісті. Жаңа уәделердің кейбіреулері метан газын ластауға, орманды жоюға және көмірді қаржыландыруға қатысты реформаларды қамтыды. Бір қызығы, АҚШ пен Қытай (ең көп көміртегі шығаратын екі ел) жаһандық жылынудың 1,5 градустан жоғары болмауына қарсы бірлесіп жұмыс істеуге келісті. Кейбір ғалымдар, саясаткерлер мен белсенділер бұл саммитте жеткілікті жұмыс жасалмады және біз әлі де 1,5 градусқа жетудеміз дейді. Климаттық іс-қимылдарды бақылаушы тәуелсіз баяндамасында бұл міндеттемелердің "сөз жүзінде айтылған" және "біз 2030 жылы 1,5 градусқа дейін қажет мөлшерден шамамен екі есе көп шығарамыз" деп жазылған. 2020 жылға қарай, табиғи жанар-жағармайлардан алынатын энергияны ядролық және әсіресе жаңартылатын энергиямен ауыстыру мүмкіндігі айтарлықтай артты, ондаған ел қазір өздерінің электр қуатының жартысынан көбін жаңартылатын көздерден өндіреді.
Қиындықтар
Көптеген перспективалы жағдайларға қарамастан, сарапшылар бірнеше қиын қиындықтар бар екенін ескертеді, егер климаттың өзгеру саясаты парниктік газдар шығарындыларын едәуір азайту үшін оларды жеңу керек.
Шұғылдық
2021 жылға қарай өнеркәсіптік дәуірден бұрын деңгейі шамамен 50% -ға өсті, әр жылы миллиардтаған тоннаға көбірек шығарылады. Глобалды жылыну кейбір жерлерде апатты әсерін тигізе бастаған. Сондықтан, егер қоршаған ортаға әсер етудің арту қаупіне жол бермеу үшін, саясаттың маңызды өзгерістерін өте тез жүзеге асыру қажет. Таза энергия кейде арзанға түсетін болса да, қысқа мерзімде көп мөлшерде жаңартылатын энергияны жеткізу қиынға соғады. 2022 жылы Еуропалық орталық банк энергияның жоғары бағасы энергияны қалдық отындардан айыруды жеделдетіп отырғанын, бірақ үкіметтер төмен көміртегілі энергияға көшуге кедергі келтірмей, энергия кедейлігін болдырмау үшін шаралар қабылдауы керектігін айтты.
Белсенділік
Климаттың өзгеруін жоққа шығару 2020 жылдары алдыңғы онжылдықтарға қарағанда әлдеқайда аз таралған болса да, парниктік газдар шығарындыларын шектеу үшін іс-қимыл жасауға қарсы көптеген дәлелдер айтылуда. Мұндай дәлелдерге қол жетімді қаражатты жұмсаудың жақсы тәсілдері бар (мысалы, бейімделу), жаңа технологияларды әзірлеуді күту жақсы болар еді, өйткені бұл климаттың өзгеруін азайтуды арзандатып, технология мен инновация климаттың өзгеруін күмәнді етеді немесе кейбір аспектілерді шешеді және климаттың өзгеруінің болашақ жағымсыз әсерлерін қазіргі қажеттіліктерге қарағанда едәуір төмендету керек.
Фоссильді отын лоббисі мен саяси шығындар
Үлкен мұнай және газ корпорациялары және олардың индустрия лоббисі - Америка мұнай институты (АПИ) лоббиге және саяси науқандарға көп ақша жұмсайды және климаттың өзгеруіне қарсы үкіметтік іс-қимылға кедергі келтіріп, кешіктіру үшін жүздеген лоббистерді жалдайды. Фоссильді отын лоббисі Вашингтон қаласында және басқа да саяси орталықтарда, соның ішінде Еуропалық Одақ пен Ұлыбританияда елеулі ықпалға ие. Қазба отын индустриясының мүдделері өздерінің күн тәртібін алға жылжыту үшін қарапайым азаматтар мен экологиялық белсенділерге қарағанда көп есе көп жұмсайды, ал біріншісі 2000-2016 жылдары климаттың өзгеруіне байланысты АҚШ-та лоббилеуге 2 миллиард доллар жұмсайды. Бес ірі мұнай корпорациясы Брюсселдегі өз күн тәртібіне лоббилік қызмет көрсету үшін жүздеген миллион евро жұмсады. Мұнай компаниялары көбінесе өздерінің лоббистерінің қолдауымен келіспейтін "тұрақтылық қағидаларын" қолданады, бұл көбінесе климаттың өзгеруінің шынайылығы мен әсеріне күмән келтіруді және оларды шешу үшін үкіметтік күш-жігерді болдырмауды білдіреді. API қоғамдық пікірде күмән туғызу мақсатында жалған ақпарат тарату науқанын бастады, осылайша "климаттың өзгеруі мәселе емес" болады. және жаңартылатын энергияны қолдағандардың саяси үлесінен көп есе артық жұмсайды. Фоссилді отын өндірісінің саяси үлесі қоршаған ортаны қорғау шараларына қарсы дауыс берген саясаткерлерге сыйақы береді. Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының іс қағаздарында жарияланған зерттеуге сәйкес, АҚШ Конгресінің мүшесінің дауыс беруі қоршаған ортаға қарсы болып, оның дауыс беру рекорды бойынша, оны Консервациялық сайлаушылар лигасы (LCV) бағалағандай, осы конгресс мүшесінің алған化石 отын индустриясының үлесі өсті. Орташа алғанда, LCV баллының 10% төмендеуі Конгресс мерзімінен кейінгі науқан үшін табиғи отын индустриясының науқанға қосқан үлесі 1700 долларға өскен.
Климатты зерттеуді тоқтату
Үлкен мұнай компаниялары 1970 жылдары өздерінің ғалымдарының қалдықты отынның климатқа әсері туралы баяндамаларын жасырып қалды. ExxonMobil компаниясы климаттың өзгеруі туралы жалған ақпаратты тарату үшін корпоративтік үгіт-насихат науқанын бастады, бұл тактиканы Big Tobacco компаниясының темекі шегудің қауіптілігі туралы жұртшылықты алдап, халықпен қарым-қатынас жасауға тырысуымен салыстырды. Фоссильді отын өндірісі қаржыландыратын зерттеу топтары климаттың өзгеру қаупі туралы ашық сөйлейтін ғалымдарды қудалады. 1980 жылдары Америка халқының үлкен бөлігі климаттың өзгеруі мәселесін түсіне бастаған кезде, кейбір АҚШ президенттерінің әкімшілігі климатқа қазба отынның қауіп төндіргені туралы ашық айтқан ғалымдарды мазақ етті. АҚШ-тың басқа да үкіметтері климат зерттеушілерін үндетпей, үкіметтегі хабарландырушыларды ауыздықтайтын болды. Бірқатар федералдық агенттіктердің саяси тағайындалған қызметкерлері ғалымдарға климаттық дағдарыстың аспектілеріне қатысты өздерінің қорытындыларын жариялауға кедергі келтірді, олар дәлелдеу үшін бұрын белгілеген қорытындыларға жету үшін деректерді модельдеуді өзгертті және агенттіктердің мансаптық ғалымдарының кірісін тоқтатты.
Климат белсенділерін нысанаға алу
Климат және қоршаған ортаны қорғаушы белсенділер, соның ішінде орманды орман өндірушілерге қарсы қорғаған адамдар Колумбия, Бразилия және Филиппин сияқты бірнеше елдерде қаза тапты. Мұндай қылмыстардың көпшілігін жасағандар жазаланбай отыр. 2019 жылы мұндай өлтірулердің рекордтық саны тіркелді. Жерлестердің экологиялық белсенділері әлемдегі өлім-жітімдердің 40% құрайды. Бірнеше үкіметтердің ішкі барлау қызметі, мысалы АҚШ үкіметі, экологиялық белсенділер мен климаттық өзгерістер ұйымдарын "ішкі террористер" ретінде атап, оларды бақылап, тергеп, жауапқа тартып, оларды ұлттық "бақылау тізімдеріне" енгізді. Бұл олардың ұшаққа түсуін қиындатады және жергілікті құқық қорғау органдарының бақылауын туындатады. АҚШ-тың басқа да тактикасы - америкалық азаматтардың жиналыстары мен климаттың өзгеруіне қарсы наразылықтарын бұқаралық ақпарат құралдарында жариялауды болдырмау, белсенділерді бақылау үшін жеке қауіпсіздік компанияларымен серіктестік құру.
Ақырзамандық
Климаттың өзгеруіне байланысты саясатта, дүниенің соңы туралы ойлау климаттың өзгеруіне қатысты ештеңе істеуге кеш болды деген пессимистік пікірлерді білдіреді. Ақырзаманға деген көзқарас климаттың өзгеру ықтималдығын және олардың адам қолынан келмейтін жаһандық жылынуды тудыру ықтималдығын, тіпті адам баласы табиғи отынның барлық түрін тұтастай тоқтата алса да, тым жоғары бағалайды. АҚШ-та сауалнамалар көрсеткендей, ғаламдық жылынуды шектеу үшін қосымша іс-қимылдарды қолдамайтын адамдар үшін климаттың өзгеруіне күмәнмен қарауға қарағанда, бұл үшін тым кеш деген сенім кең тараған себеп ретінде берілді.
Компромистің болмауы
Бірнеше климатқа қолайлы саясат экологиялық және/немесе солшыл қысым топтары мен партиялар арқылы заң шығару процесінде тоқтатылды. Мысалы, 2009 жылы Австралияның жасыл партиясы көміртегі ластануын азайту схемасына қарсы дауыс берді, өйткені олар көміртегі бағасын жеткілікті жоғары қоймайды деп санайды. АҚШ-та Sierra Club әлеуметтік әділдіктің жоқтығын көрген 2016 жылғы климаттық салық заң жобасын жеңуге көмектесті. АҚШ-тың кейбір штаттарында көміртегі бағасын белгілеуге жасалған кейбір әрекеттерді солшыл саясатшылар тоқтатты, өйткені олар салық емес, шекті және сауда тетігі арқылы жүзеге асырылуы тиіс еді.
Көп салалық басқару
Климаттың өзгеруі мәселесі әртүрлі салаларға тән, сондықтан климаттың өзгеруіне байланысты саясатты басқа салаларға енгізуге жиі шақырылады. Сондықтан бұл проблема күрделі, өйткені оны басқарудың күрделі процесіне қатысатын әртүрлі қатысушылармен бірнеше масштабта шешу қажет.
Өзгерістер
Климаттың өзгеруіне сәтті бейімделу үшін бәсекелесетін экономикалық, әлеуметтік және саяси мүдделерді теңестіру қажет. Мұндай теңгерімнің болмауында бейімделу бастамаларының пайдасын жоятын зиянды, қаламаған салдары болуы мүмкін. Мысалы, Танзаниядағы коралл рифтерін қорғау үшін жергілікті ауыл тұрғындары балық аулаудан бас тартып, парник газдарын шығаратын егіншілікке ауысты.
Технология
Технологияның болашағы қауіп ретінде де, пайда ретінде де қарастырылады. Жаңа технологиялар жаңа және тиімді климаттық саясатқа мүмкіндіктер ашады. Жылынуды 2 °C-ға дейін шектеу жолын көрсететін модельдердің көпшілігі климаттың өзгеруін азайтудың тәсілдерінің бірі - көмірқышқыл газын жоюда үлкен рөл атқарады. Саяси топтардың пікірлері бойынша, ол жұмыстан босатуды құптайды. Бірақ кейбір адамдар, бұл технологияның шығарындыларды тез қысқартуынсыз, жаһандық жылынуды баяулататындай мөлшерде шығарындыларды шығара алатынына күмәнмен қарайды. Олар мұндай технологияға қатысты тым оптимистік, бұл ретте, оның әсерін азайту саясатын қабылдауды қиындатады деп ескертеді.
Тек ауысу
Көмір өндіру, мал шаруашылығы немесе су астында тралмен балық аулау сияқты көміртегі көп шығатын салалардың біртіндеп тоқтатылуына байланысты экономикалық ахуалдың бұзылуы кейбір елдерде көмір өндірушілердің, фермерлердің және балықшылардың жоғары саяси беделінің арқасында саяси тұрғыдан сезімтал болуы мүмкін. Көптеген еңбек және экологиялық топтар қоғамға климаттық өзгерістермен байланысты зиянды азайтып, пайданы барынша арттыратын әділ ауысуды қолдайды, мысалы, жұмыс дайындығын қамтамасыз ету арқылы.
Саяси тұрғыдан түрлі пікірлер
Климатқа қолайлы саясат саяси спектрде қолдауға ие, бірақ сайлаушылар мен оңға қарайтын саясаткерлер арасында көптеген ерекшеліктер болды, тіпті солшыл саясаткерлер климаттың өзгеруіне қарсы күресті жоғары басымдыққа айналдырды. ХХ ғасырда оңшыл саясаткерлер климаттың өзгеруіне қарсы халықаралық және отандық деңгейде маңызды іс-қимыл жасады, Ричард Никсон мен Маргарет Тэтчер көрнекті мысалдар болды. Дегенмен 1990 жылдары, әсіресе кейбір ағылшын тілді елдерде, әсіресе АҚШ-та бұл мәселе екі жаққа бөліне бастады. 2020 жылдан бастап кейбір оңшыл үкіметтер климатқа қолайлы саясатты күшейтті. Түрлі сауалнамалар тіпті АҚШ оңшыл сайлаушыларының да жаһандық жылынуға деген күмәнданушылықтарын азайтатынын көрсетті, ал American Conservation Coalition сияқты топтар жас республикашыл сайлаушылардың климатты орталық саясат саласы ретінде қабылдағанын көрсетеді. Анатоль Ливеннің пікірінше, кейбір оңшыл америкалық сайлаушылар үшін климаттың өзгеруіне күмәндану олардың жеке басының бір бөлігіне айналды, сондықтан олардың бұл мәселеге қатысты ұстанымын рационалды дәлелмен оңай өзгертуге болмайды. Дортмунд университетінің 2014 жылғы зерттеуінде орта және солшыл үкіметтері бар елдерде 1992-2008 жылдар аралығында ЭЫДҰ елдеріндегі оңшыл үкіметтерге қарағанда шығарындылардың азаюы жоғары болды деген қорытындыға келді. Тарихи тұрғыдан алғанда, ұлттық үкіметтер саясатты жүзеге асыруда ең нашар орындардың қатарында болды. Ливеннің айтуынша, климаттың өзгеруі ұлттар мемлекеттерінің өмір сүруіне қауіп төндіретін болып көрінгенімен, ұлтшылдық бұл жағдайды азайту үшін ең тиімді күштің біріне айналуы мүмкін. Климаттың өзгеру қаупін қорландыру үрдісі ұлттық және консервативті көзқарасты қолдау үшін аса тиімді болуы мүмкін. Ғылымды саяси мақсаттар үшін пайдалану деген ұғымдағы ғылымды саясаттастыру саяси үрдістің бір бөлігі болып табылады. Бұл ақылды дизайн туралы даулардың бір бөлігі (Кейн стратегиясын салыстырыңыз) немесе күмән саудагерлері, зерттеулерді қалаулы түрде жасыру үшін күдікті ғалымдар. Мысалы, темекі түтіні, озон қабатының құлдырауы, ғаламдық жылыну немесе қышқыл жаңбыр сияқты мәселелер туралы. Алайда, мысалы, озон қабатының кемуі жағдайында Монреаль хаттамасына негізделген жаһандық реттеу жоғары белгісіздіктің климатында және қатты қарсылыққа қарсы болды. IPCC процесі жаһандық климаттың өзгеруі зерттеулерінің нәтижелерін табуға және әлемдік консенсусты қалыптастыруға тырысқан кезде, ол өзі күшті саясаттанудың объектісі болды. Адамның әсерінен болатын климаттың өзгеруі жай ғана ғылыми мәселеден әлемдік саясаттың басты тақырыбына айналды. Озон қабатының құлдырауы туралы ғылыми келісімге қол жеткізілмей тұрып, әлемдік реттеу шаралары қолға алынды. Сондықтан, саясатты қалыптастырудың сызықтық моделі, бізде біліміміз қаншалықты көп болса, саяси жауап та соғұрлым жақсы болады деген пікір міндетті түрде дұрыс емес. Оның орнына білім саясаты. Климаттың өзгеруін азайту туралы саяси пікірталастың көпшілігі жиырма бірінші ғасырдағы болжамдарға негізделген. Академиктер мұны қысқа мерзімді ойлау деп сынға алды, өйткені алдағы онжылдықтарда қабылданған шешімдер қоршаған ортаға көптеген мыңжылдықтар бойы әсер етеді. Климатқа байланысты зерттеулерге жұмсалатын барлық қаржының тек 0,12% ғана климаттың өзгеруін азайтудың әлеуметтік ғылымдарына жұмсалады деп есептелді. Климаттың өзгеруіне байланысты табиғи ғылымдарға көбірек қаржы жұмсалады, сонымен қатар климаттың өзгеруіне әсер ету және оған бейімделу мәселелеріне де едәуір қаражат жұмсалады. жоғарыда аталған көптеген талқылаулардағы екі проблеманы атап көрсетеді, атап айтқанда, әртүрлі пәндердегі климаттың өзгеруіне ұсынылған шешімдер арасындағы байланыссыздық; және жергілікті деңгейде климаттың өзгеруіне қатысты саясаттың жоқтығы. Сонымен қатар, климаттың өзгеруі мәселесі басқа да түрлі қиындықтарға тап болды, мысалы, ресурстарды аулау проблемасы, дамушы елдерде ресурстардың шектеулі болуы және мұндай шектеулерден жиі туындайтын қақтығыстар, олар жиі аз қамтылған және ұсынылатын шешімдерде баса айтылған. Осы проблемаларды мойындап, "климаттың өзгеруінің саяси экономикасын түсіну оны шешу үшін өте маңызды" деп айтылады. Бұл климаттың өзгеруіне қарсы іс-қимыл мен дамуды ынталандыруға бағытталған түрлі бағдарламалар мен саясаттың пайда болуына себеп болды. Климаттың өзгеруі мәселесіне қатысты халықаралық келіссөздер барысында үлке...
While the IPCC process tries to find and orchestrate the findings of global climate change research to shape a worldwide consensus on the matter it has itself been the object of a strong politicization. Anthropogenic climate change evolved from a mere science issue to a top global policy topic. For ozone depletion, global regulation was already being put into place before a scientific consensus was established. So a linear model of policy making, based on a the more knowledge we have, the better the political response will be view is not necessarily accurate. Instead knowledge policy,
Most of the policy debate concerning climate change mitigation has been framed by projections for the twenty first century. Academics have criticized this as short term thinking, as decisions made in the next few decades will have environmental consequences that will last for many millennia. It has been estimated that only 0.12% of all funding for climate related research is spent on the social science of climate change mitigation. Vastly more funding is spent on natural science studies of climate change and considerable sums are also spent on studies of the impact of and adaptation to climate change. points out two problems with many of the above discussions, namely the disconnection between the proposed solutions to climate change from different disciplines; and the devoid of politics in addressing climate change at the local level. Further, the issue of climate change is facing various other challenges, such as the problem of elite resource capture, the resource constraints in developing countries and the conflicts that frequently result from such constraints, which have often been less concerned and stressed in suggested solutions. In recognition of these problems, it is advocated that “understanding the political economy of climate change is vital to tackling it”. which has given rise to various programs and policies that aim at addressing climate change and promoting development. Although great efforts have been made on international negotiations concerning the issue of climate change, it is argued that much of the theory, debate, evidence gathering and implementation linking climate change and development assume a largely apolitical and linear policy process. In this context, Tanner and Allouche (2011) suggest that climate change initiatives must explicitly recognize the political economy of their inputs, processes and outcomes so as to find a balance between effectiveness, efficiency and equity. while it is now a rather elusive term that typically refers to the study of the collective or political processes through which public economic decisions are made. In the climate change domain, Tanner and Allouche (2011) define the political economy as “the processes by which ideas, power and resources are conceptualized, negotiated and implemented by different groups at different scales”. The interaction of these facets leads to political processes with multiple and overlapping conceptualizations, negotiation and governance issues, which requires the understanding of political economy processes. Besides, a growing number of public funds have provided greater incentives to tackle climate change in developing countries. For instance, the Pilot Program for Climate Resilience aims at creating an integrated and scaled up approach of climate change adaptation in some low income countries and preparing for future finance flows. In addition, climate change finance in developing countries could potentially change the traditional aid mechanisms, through the differential interpretations of ‘common but differentiated responsibilities’ by developing and developed countries. As a result, it is inevitable to change the governance structures so as for developing countries to break the traditional donor recipient relationships. Within these contexts, the understanding of the political economy processes of financial flows in the climate change arena would be crucial to effectively govern the resource transfer and to tackling climate change. As a result, there tends to be a bias towards technology led and managerial approaches to address climate change in apolitical terms. Besides, a wide range of different ideological worldviews would lead to a high divergence of the perception of climate change solutions, which also has a great influence on decisions made in response to climate change. Exploring these issues from a political economy perspective provides the opportunity to better understand the “complexity of politic and decision making processes in tackling climate change, the power relations mediating competing claims over resources, and the contextual conditions for enabling the adoption of technology”.