Кіріспе
Климаттың өзгеруіне қатысты кәсіпкерлік қызметінің саласы – климаттың өзгеруіне байланысты және климатты реттеуге қатысты саяси шешімдерге әсер ету, мысалы, Киото протоколы сияқты шаралардың кең ауқымын қамтиды. Ірі көпұлтты компаниялар, әсіресе АҚШ-та, климаттың өзгеруі саясатында үкіметке лобби жасау және климаттың өзгеруін мойынламаушыларды қаржыландыру арқылы маңызды рөл атқарды және оны белгілі бір деңгейде жалғастыруда. Кәсіпкерлік жаңа энергия технологияларын зерттеуге және енгізуге, сондай-ақ энергияны үнемдеу шараларына инвестиция салу арқылы климаттың өзгеруін жеңілдетуде маңызды рөл атқарады.
Business action on climate change includes a range of activities relating to climate change, and to influencing political decisions on climate change related regulation, such as the Kyoto Protocol. Major multinationals have played and to some extent continue to play a significant role in the politics of climate change, especially in the United States, through lobbying of government and funding of climate change deniers. Business also plays a key role in the mitigation of climate change, through decisions to invest in researching and implementing new energy technologies and energy efficiency measures.
Шолу
Климаттың өзгеруіне байланысты тәуекелдер АҚШ және ЕО компаниялары үшін бизнес азабының ең басты мәселесі болып табылады. 1989 жылы АҚШ-та мұнай және автомобиль өнеркәсібі, сондай-ақ Ұлттық өндірушілер қауымдастығы жаһандық жылынуға қарсы міндетті шараларға қарсы тұру үшін Жаһандық климаттық коалицияны (GCC) құрды. 1997 жылы АҚШ Сенаты Киото протоколын ратификациялауға қарсы резолюцияны үлкен көпшілік дауысымен қабылдағанда, өнеркәсіп дауыс беруге дейін 13 миллион долларлық жарнамалық кампания ұйымдастырды. 1998 жылы «Нью-Йорк Таймс» газеті Америка мұнай институтының (API) меморандумында «қалыптасқан сананың» бір бөлігі ретінде «нақтылықты мойындау» стратегиясы баяндалған. Меморандум 1960 жылдардың соңында темекі компаниясы Браун мен Уильямсон жазған хатқа ұқсас еді, онда: «Күмәнділік – біздің өніміміз, себебі ол жалпы жұртшылықтың санасындағы «фактілер»мен бәсекелесудің ең тиімді тәсілі. Сондай-ақ, ол дау тудырудың жолы». Меморандумға сол кездегі Джордж Маршалл институтының атқарушы директоры Джеффри Салмон, белгілі жоққа шығарушы комментатор Стивен Миллой және Бәсекеге қабілетті кәсіпорын институтының Майрон Эбелл қатысты. 2002 жылы мүшелік санының азаюы және президент Буштың Киото протоколынан шығуына байланысты GCC өзін «жайын қалыпқа келтіретінін» жариялады. Бұрынғы Дүниежүзілік банк экономисі Герман Дейли неолиберализм мен жаһандану «капиталды тарту үшін бәсекелестікті төмендетуді көздейтін тұрақты халықаралық стандартты» әкеледі деп санайды. Егер осы пікір дұрыс болса, қазіргі экономикалық жағдай климаттың өзгеруіне қарсы шараларға қарсы тұратын бизнеске де көмектеседі. Олар өз қызметін климаттық реттеулер азырақ мемлекеттерге көшіре алады. Сонымен қатар, 1989 жылдан бері көптеген мұнай және автомобиль өнеркәсібінің компаниялары саяси және ғылыми консенсус күшейген сайын, Киото протоколының құрылуымен және Климаттың өзгеруі жөніндегі үкіметаралық комиссияның екінші және үшінші бағалау есебінің жариялануымен байланысты өз ұстанымдарын өзгертті. Бұл компанияларға Shell, Texaco және BP сияқты ірі мұнай компаниялары, сондай-ақ Ford, General Motors және Mercedes Benz Group сияқты автомобиль өндірушілер кіреді. Олардың кейбіреулері Климат және энергия шешімдері орталығымен (бұрынғы Pew Center on Global Climate Change) бірікті, бұл жаһандық климаттың өзгеруіне қарсы күрес шараларын қолдауға бағытталған коммерциялық емес ұйым. 2000 жылдан бері «Көміртегі ашу жобасы» ірі компаниялар мен инвесторлармен бірлесіп, ең ірі компаниялардың шығарындыларын ашуға жұмыс істеп келеді. 2007 жылға қарай CDP әлемдегі ең ірі 2400 компанияның шығарындылары туралы мәліметтерді жариялады және 41 триллион долларлық активтерді басқаратын ірі институционалдық инвесторларды білдірді. Осы инвесторлардың қысымы компаниялардың шығарындыларын азайтуға ықпал етті. Дүниежүзілік бизнес кеңесі тұрақты даму үшін, 200-ге жуық көпұлтты компаниялардың бас директорлары басқаратын қауымдастық үкіметтерді жаһандық мақсаттарға келісуге шақырды және 2050 жылға қарай шығарындыларды қазіргі деңгейден 60-80 пайызға азайту қажет екенін мәлімдеді. 2017 жылы Дональд Трамп сайланғаннан кейін бизнес қауымдастығы Париж келісіміне қолдау көрсетті, ол 2016 жылдың 4 қарашасында күшіне енді. 2020 жылы климаттың өзгеруін тоқтату үшін бизнес әрекеттеріне деген сұраныс тұрақты түрде өсті. «Климаттық аспектілерге байланысты қаржылық ашу жөніндегі жұмыс тобы» атты ұйым құрылды, оның мақсаты – қай компаниялар климаттың өзгеруін тоқтатуға тырысып жатқанын және қайсысы тырыспайтынын көрсету. Англия банкі климатқа байланысты инвестициялардың қайсысының тиімсіз болатынын көрсету үшін бастама көтерді. BP 2050 жылға қарай көміртегінің бейтараптығына қол жеткізуге уәде берді, ал ең ірі қаржы басқару компаниясы BlackRock GGG шығарындыларын азайтуға тырыспайтындарға қызмет көрспеуі туралы мәлімдеді. 5 триллион долларлық капиталға ие инвесторлар 2050 жылға қарай 100% қоршаған ортаға зиянды емес инвестициялар жасауға уәде берді.
Әлемдік климаттық коалиция
Климатты жоққа шығарудағы басты ұйым – Глобалды климаттық коалиция (1989–2002) болды, ол негізінен АҚШ компанияларынан құралған және парниктік газдар шығарындыларын дереу азайтуға қарсы болды. Коалиция ғылыми дәрежесі бар жоққа шығарушыларды қоғамдық өкілдер ретінде қаржыландырды, өнеркәсіпке климаттық өзгерістер туралы пікір білдіруге мүмкіндік берді және Киото протоколына қарсы күресті. "Нью-Йорк Таймс" газеті хабарлағандай, "коалиция [жоққа шығаруға] бағытталған пікірді өзгертуге тырысқанмен, оның ғылыми және техникалық сарапшылары парниктік газдардың жаһандық жылынудағы рөлін растайтын ғылымды жоққа шығару мүмкін емес екенін айтты". 2000 жылы корпоративтік мүшелердің кетуі үдеді, себебі олар Джон Паскакантандо мен Фил Радфорд басқаратын "Озондық әрекет" ұйымының ұлттық инвестицияны тоқтату кампаниясының нысанасына айналды. "Нью-Йорк Таймс" газетінің мәліметінше, "Форд Мотор" компаниясы коалициядан шыққан алғашқы компания болды, бұл "ауыр өнеркәсіпте жаһандық жылынуға қалай ден қою керектігі туралы даудың кезекті белгісі" еді. Содан кейін, 1999 жылдың желтоқсаны мен 2000 жылдың наурыз айының басында Daimler Chrysler, Texaco, Southern Company және General Motors компаниялары GCC-ден кетті. Ұйым 2002 жылы таратылды, немесе олардың сөзімен айтқанда, "тоқтатылды".
Дүниежүзілік экономикалық форум
ХХІ ғасырдың басында Дүниежүзілік экономикалық форум экологиялық мәселелерге көбірек назар аудара бастады. Давос манифесті 2020 жылы компанияның басқа да нәрселермен қатар: "болашақ ұрпақтар үшін қоршаған орта мен материалдық әлемнің қорғаушысы ретінде әрекет етеді. Ол біздің биосферамызды саналы түрде қорғайды және айналмалы, ортақ және жаңаруға негізделген экономиканы қолдайды". "жақын, орта және ұзақ мерзімді құндылықтарды жауапты басқарады, қазіргі уақыт үшін болашақты құрбан етпейтін тұрақты акционерлік кірісті қамтамасыз етеді". "бұл тек байлықты құрайтын экономикалық бірлік емес. Ол кең әлеуметтік жүйенің бір бөлігі ретінде адам мен қоғамның мұңын орындайды. Оның нәтижелері акционерлерге қайтарымға ғана емес, сонымен қатар экологиялық, әлеуметтік және жақсы басқару мақсаттарына қалай жеткеніне қарай да бағалануы керек". Форум климаттың өзгеруі мен су мәселелерін қамтитын Экологиялық бастаманы іске қосты. Гленейглс климаттың өзгеруі жөніндегі диалог аясында Ұлыбритания үкіметі 2005 жылы Гленейглсте өткен G8 саммитінде Дүниежүзілік экономикалық форумнан бизнес қауымдастығымен диалог жүргізуге көмектесуді сұрады, осы арқылы парниктік газ шығарылымдарын азайту бойынша ұсынымдар әзірлеуге болады. Бұл ұсынымдар жиынтығы 2008 жылдың шілде айында Тояко және Хоккайдода өткен G8 саммиті алдында көшбасшыларға ұсынылды. 2017 жылдың қаңтар айында Дүниежүзілік экономикалық форум Айналмалы экономиканы үдету платформасын (PACE) іске қосты, ол айналмалы экономика инновацияларын кеңейтуге бағытталған жаһандық мемлекеттік-жеке серіктестік. PACE-ке Франс ван Хоутен (Philips компаниясының бас директоры), Наоко Ишии (Global Environment Facility компаниясының бас директоры) және Біріккен Ұлттар Ұйымының қоршаған ортаны қорғау бағдарламасының (UNEP) басшысы төрағалық етеді. Элен МакАртур қоры, Халықаралық ресурстар тобы, Circle Economy және Accenture білім беру серіктестері ретінде әрекет етеді. 2017 жылғы жиынға қатысушылар үшін қоршаған ортаны қорғау және табиғи ресурстардың қауіпсіздігіне басымдық берілді, бұл жаһандық индустрия үшін инклюзивті экономикалық өсу мен тұрақты практиканы қамтамасыз етуге бағытталған. Ұлттық мүдделер мен сауда кедергілері арқылы әлемдік саудаға шектеулер енгізілгеніне байланысты, WEF Қытай және басқа да ірі өнеркәсіптік елдерде көміртегі шығарылымдарын азайтуға баса назар аудара отырып, жаһандық бизнеске көбірек сезімтал және әлеуметтік жауапкершілікпен қарауға көшті. Дүниежүзілік экономикалық форум пластикалық ластануды жоюға жұмыс істеп жатыр, 2050 жылға қарай ол жаһандық көміртегі бюджетінің 15% -ын пайдаланатынын және әлемдік мұхиттардағы балықтардың салмағынан асып түсетінін мәлімдейді. Оның бір жолы – айналмалы экономикаға қол жеткізу. 2020 жылғы Дүниежүзілік экономикалық форумының жылдық жиынының тақырыбы "Сәйкес және тұрақты әлем үшін мүдделі тараптар" болды. Климаттың өзгеруі және тұрақтылық талқылаудың орталық тақырыптары болды. Көптегендер ЖІӨ әл-ауқатты дұрыс көрсетпейтінін және жанармайға берілетін субсидиялар тоқтатылуы керек екенін айтты. Көптеген қатысушылар жақсырақ капитализм қажет екенін айтты. Ал Гор конференциядағы идеяларды былайша қорытындылады: "Мен наив болғым келмейді, бірақ мен әлемдік экономиканың орталығы көптегендеріміз ұзақ уақыттан бері армандаған нәрселерді айтып отырғанын мойындағым келеді" және "Біздің әлемдегі бүгінгі капитализмнің нұсқасы реформалануы керек". 2020 жылы форум COVID-19 пандемиясының табиғаттың жойылуымен байланысты екенін мәлімдеген мақала жариялады. Жаңадан пайда болатын аурулардың саны артып келеді және бұл өсім орманды жоюмен және түрлердің жоғалуымен байланысты. Мақалада адамдардың экологиялық жүйелерге келтірген зиянының көптеген мысалдары келтірілген. Сондай-ақ, әлемдік ЖІӨ-нің жартысы шамамен немесе көбіне табиғатқа тәуелді екені айтылған. Мақалада пандемиядан қалпына келу табиғатты қалпына келтірумен байланысты болуы керек деген қорытынды жасалған. 2020 жылдың шілдесінде форум "Табиғат пен бизнестің болашағы" атты есеп жариялады, онда "Табиғатқа басымдық беру" 2030 жылға қарай жаһандық экономикаға жылына 10,1 триллион доллар және 395 миллион жұмыс орнын әкеле алады делінген.
"acts as a steward of the environmental and material universe for future generations. It consciously protects our biosphere and champions a circular, shared and regenerative economy." "responsibly manages near term, medium term and long term value creation in pursuit of sustainable shareholder returns that do not sacrifice the future for the present." "is more than an economic unit generating wealth. It fulfils human and societal aspirations as part of the broader social system. Performance must be measured not only on the return to shareholders, but also on how it achieves its environmental, social and good governance objectives." The forum launched the Environmental Initiative that covers climate change and water issues. Under the Gleneagles Dialogue on Climate Change, the U. K. government asked the World Economic Forum at the G8 Summit in Gleneagles in 2005 to facilitate a dialogue with the business community to develop recommendations for reducing greenhouse gas emissions. This set of recommendations, endorsed by a global group of CEOs, was presented to leaders ahead of the G8 Summit in Toyako and Hokkaido held in July 2008. In January 2017, WEF launched the Platform for Accelerating the Circular Economy (PACE), which is a global public private partnership seeking to scale circular economy innovations. PACE is co chaired by Frans van Houten (CEO of Philips), Naoko Ishii (CEO of the Global Environment Facility, and the head of United Nations Environment Programme (UNEP). The Ellen MacArthur Foundation, the International Resource Panel, Circle Economy and Accenture serve as knowledge partners. The Environment and Natural Resource Security Initiative was emphasized for the 2017 meeting to achieve inclusive economic growth and sustainable practices for global industries. With increasing limitations on world trade through national interests and trade barriers, the WEF has moved towards a more sensitive and socially minded approach for global businesses with a focus on the reduction of carbon emissions in China and other large industrial nations. The World Economic Forum is working to eliminate plastic pollution, stating that by the year 2050 it will consume 15% of the global carbon budget and will pass by its weight fishes in the world's oceans. One of the methods is to achieve circular economy. The theme of 2020 World Economic Forum annual meeting was "Stakeholders for a Cohesive and Sustainable World". Climate change and sustainability were central themes of discussion. Many argued that GDP is failed to represent correctly the wellbeing and that fossil fuel subsydies should be stopped. Many of the participants said that a better capitalism is needed. Al Gore summarized the ideas in the conference as: "I don't want to be naive, but I want to acknowledge that the center of the global economy is now saying things that many of us have dreamed they might for a long time," and "The version of capitalism we have today in our world must be reformed". In 2020, the forum published an article in which it claims that the COVID 19 pandemic is linked to the destruction of nature. The number of emerging diseases is rising and this rise is linked to deforestation and species loss. In the article there are multiple examples of the degradation of ecological systems caused by humans. It is also says that half of the global GDP is moderately or largely dependent on nature. The article concludes that the recovery from the pandemic should be linked to nature recovery. In July 2020 the forum published the "Future of Nature and Business Report", saying that "Prioritizing Nature" can give to the global economy 10.1 trillion dollars per year and 395 million jobs by the year 2030.
АҚШ-тың климаттық іс-қимыл серіктестігі
АҚШ-тың Климаттық әрекеттер серіктестігі (USCAP) 2007 жылдың қаңтар айында АҚШ-тың парниктік газдар шығарындыларын реттеуді ықпалдастыру мақсатымен құрылды. Бастапқы мүшелеріне General Electric, Alcoa және Табиғи ресурстарды қорғау кеңесі кірді, ал 2007 жылдың сәуір айында ConocoPhillips және AIG оларға қосылды.
Энергетика саласы
[[Файл:Жасыл кәсіпорындар инвестицияларды жетектейді. Еуропалық инвестициялық банктің 2020 жылғы инвестициялық сараптамасы белсенді климат саясатын жүргізетін компаниялар энергия тиімділігіне көбірек инвестиция салады деген қорытындыға келді. Әртүрлі елдерде Qatar Energy, Gazprom және Saudi Aramco сияқты мұнай және газ компаниялары "көміртегі бомбалары" деп аталатын жаңа, ірі қазба отын жобаларын жоспарлап отыр. Егер олар "бекер кетсе", 1,5°C климаттық мақсатқа қол жеткізу мүмкін болмайды және Қытайдан бір онжылдық бойы шығарылған парниктік газдарға тең көлемде газдар шығарылады. Зерттеушілер әлемдегі ең ірі 425 қазба отынды өндіру жобасын анықтады, олардың 40% 2020 жылға дейін өндіріс басталмаған жаңа жобалар. 2022 жылға қарай Қытай және Үндістан сияқты елдер көмір және басқа да қазба отын өндірісін арттыруды жоспарлап отыр.
ExxonMobil компаниясы
ЭксонМобил компаниясы бизнес әлемінің климаттың өзгеруіне қатысты ұстанымында жетекші рөлде болды, жаһандық жылынуды жоққа шығаратын көптеген ұйымдарға айтарлықтай қаржылай көмек көрсетті. Mother Jones журналы ExxonMobil қаржыландырған 40-қа жуық ұйымды санап шықты, олардың барлығы «жаһандық климаттың өзгеруі туралы негізгі ғылыми тұжырымдарды жоққа шығаруға тырысты немесе «күмәншіл» (жоққа шығарушы) ғалымдардың шағын тобымен байланыстарын сақтап келді және олар осы істі жалғастыруда». 2000 мен 2003 жылдар аралығында бұл ұйымдар 8 миллион доллардан астам қаржы алды, сондай-ақ 1999 жылдан бері лоббилік қызметке жұмсалған 55 миллион доллармен қолдау көрсетілді. Компания Стэнфорд университетімен бірлесіп «Жаһандық климат және энергия жобасына» 100 миллион доллар инвестициялады, сонымен қатар Массачусетс технология институты, Карнеги Меллон университеті және Халықаралық Энергия агенттігінің Парниктік газдарды зерттеу және дамыту бағдарламасы сияқты мекемелердегі басқа да бағдарламаларға да қатысты. Эксонның климаттың өзгеруіне қатысты кейбір әрекеттері экологиялық ұйымдар тарапынан қатты сынға ұшырады, соның ішінде Stop Esso кампаниясы шығарған «E$$o сатып алмаңыз» деген жарнамалық парақшасы, онда жолбарыстың алақаны Жер шарын өртеп жатқан сурет бейнеленген. Компанияның көмірқышқыл газы шығарылымы американдық BP компаниясынан 50%-ға артық, ал АҚШ фирмасының мұнай және газ өндірісі шамалы ғана жоғары. 2004 жылы Friends of the Earth ұйымы тапсырыс берген зерттеуге сәйкес, ExxonMobil және оның ізашарлары 1882 мен 2002 жылдар аралығында адамның қызметінен туындаған әлемдік көмірқышқыл газының 4,7–5,3%-ын құрады. Ұйым мұндай зерттеулер болашақта сот процесін бастауға негіз болуы мүмкін екенін ұсынды. ExxonMobil климатқа қатысты бірнеше шағын міндеттемелер берді, бірақ оларды іске асыру туралы алаңдаушылықтар бар. 2021 жылы белсенді инвестициялық қор директорлар кеңесіне екі, және мүмкін үш экологиялық мәселелерге бейім директорды енгізді.
ТБ
BP 1997 жылы Жаһандық климат коалициясынан шығып, жаһандық жылыну мәселесіне қатысу қажет екенін мәлімдеді, бірақ кейін АҚШ қол қоймаса, Австралия үкіметін Киото протоколына қол қоймауға итермелеу үшін басқа компаниялармен бірге лоббилік жұмыс жүргізді. 2002 жылдың наурыз айында BP компаниясының бас директоры Лорд Браун сөйлеген сөзінде жаһандық жылынудың нақты екенін және шұғыл шаралар қабылдау қажеттігін айтты, сондай-ақ: "Жоғары білікті және тәжірибелі мамандардан құралған компаниялар әлемдегі ең беделді ғалымдар жинаған дәлелдерді жоққа шығара алмайды" деді. 2005 жылы BP Солтүстік теңіздегі мұнай кен орындарының бірінде көміртегіді тұрақтандыруды сынап көруді қарастырды (осы арқылы өнімділікті де арттыруға болады). BP-нің американдық бөлімшесі АҚШ Климаттық әрекеттер серіктестігінің (USCAP) мүшесі болып табылады. BP 2050 жылға қарай 100% климаттық бейтарап болуға міндеттенді.
Қабықша
2021 жылы Royal Dutch Shell компаниясы CO2 шығарындылары 2018 жылы, ал мұнай өндірісі 2019 жылы ең жоғары деңгейге жеткенін хабарлады. Компания 2023 жылға қарай шығарындыларды 6–8%-ға, 2030 жылға қарай 20%-ға, 2035 жылға қарай 45%-ға және 2050 жылға қарай 100%-ға төмендетуге ниетті. 2023 жылы Shell компаниясы энергия компаниясының парниктік газдар ластауының шамамен 95 пайызын құрайтын, Scope 3 деп аталатын соңғы тұтынушы шығарындыларын азайту бойынша мақсаттар қоюдан бас тартты.
Шевроны
2021 жылы Chevron акционерлерінің 61% компанияның парниктік газдар шығарындыларын азайту туралы қаулы қабылдады, бұл 3-ші ауқымдағы шығарындыларды да қамтиды, яғни оның өнімдерін жеткізушілер мен тұтынушылардан туындайтын шығарындыларды. Greenpeace мәліметінше, Koch Industries Greenpeace "климатты жоққа шығару" деп атаған қозғалыстың негізгі қаржыландырушысы болып табылады. OpenSecrets – саяси бағыты жоқ зерттеу ұйымы мәлімдегендей, Koch Industries және оның еншілес компаниялары 2008 жылы лоббилік іс-шараларға 20 миллион доллардан астам, ал 2009 жылы 12,3 миллион доллар жұмсады.
Басқалар
American Electric Power, әлемдегі ең ірі жеке меншік көмірқышқыл газын шығарушы компаниясы, 2005 жылы көміртегі шығарындыларын азайту мақсаттары "шығарылымды бірте-бірте, тиімді жолмен төмендету процесін бастауға болатын, қисынды тәсіл екенін" мәлімдеді. Компания "көміртегінің бағасының белгісіздігі" капиталға инвестиция салу туралы шешім қабылдауды өте қиын ететінін айтты. DuPont 1990 жылдан бері парниктік газдар шығарындыларын 65%-ға қысқартты, соның нәтижесінде жүздеген миллион доллар үнемдеді. Xcel Energy бас директоры Уэйн Брунетти 2004 жылы Business Week журналына: "Бізге мерзім көрсетіңіз, қаншалықты қысқарту керектігін айтыңыз, мақсаттарға жету үшін бізге икемділік беріңіз, біз оны іске асырамыз" деді. Duke Energy, FPL Group және PG&E Corporation АҚШ Климаттық әрекеттер серіктестігінің (USCAP) мүшелері (жоғарыда қараңыз). Total және Royal Dutch Shell 2050 жылға дейін шығарылымды нөлге дейін төмендетуге уәде берді. Chevron және ExxonMobil одан сәл қарапайым уәде берді. Осы уәделерді іске асыруға қатысты бірқатар алаңдаушылықтар бар.
Автокөлік
Бірнеше компания бензин немесе дизельмен жұмыс істейтін ішкі жану қозғалтқыштары бар автомобильдердің орнына электрлі көліктерді жасады немесе оларға инвестиция салды. 2008 жылдан бастап аккумуляторлардың жетістіктеріне және парниктік газдар шығарындыларын азайту, қалалық ауа сапасын жақсарту қажеттілігіне байланысты электр көліктерін өндіруде жаңа өрлеу болды. 2010 жылдары Қытайда электр көліктерінің өндірісі үкіметтік қолдаумен күрт өсті. 2020 жылдардың басында Еуропаның қатаң шығарындылар стандарттары жанармаймен жұмыс істейтін автомобильдерді өндірушілерге қысым жасады. Tesla Roadster (2008) – толықтай электрмен жүретін спорттық автомобиль, ал Tesla сонымен қатар Tesla Model S седанын шығарады. Vectrix электр скутерлерін өндіреді және сатады. General Motors 2021 жылы 2035 жылға қарай дизель және газбен жұмыс істейтін автомобильдерді өндіруді тоқтататынын және 2040 жылға қарай көміртегі нейтралдығына жететінін хабарлады.
General Motors announced in the year 2021 that by the year 2035 it will completely stop producing cars powered by diesel and gas and will become carbon neutral by 2040.
Жеке жедел транзит
Сондай-ақ, жеке жылдам транзитке (PRT) деген қызығушылық артып, ол энергия тұтынуды азайту, жол кептелістерін жою және автомобильдерге қолдануға болатын баламаны жасау үшін жүйелік инженерия принциптерін қолданады. Көптеген жүйелер Киото келісімінің көміртегі шығарындылары бойынша белгіленген мақсаттарға 60 жылға дейін ертерек жетеді. Кореялық болат өндіруші POSCO және оның серіктесі Vectus Ltd. сынақ жолы мен көлік құралдарын қамтитын, қауіпсіздік туралы толыққанды құжаттаманы жасады, ол шведтік қыста да толыққанды жұмыс істейді. Оңтүстік Кореяның Сунчхон қаласында мұндай жүйе орнатылды. Advanced Transportation Systems компаниясының ULTra жүйесі 2003 жылы Ұлыбритания теміржол инспекциясынан қауіпсіздік сертификатын алды және Хитроу әуежайында бір терминалды алыс автотұраққа қосатын жобаны салды, ол 2010 жылы ашылды. ATS Ltd компаниясы өздерінің ULTra PRT жүйесінің бір жолаушыны бір мильге тасымалдау үшін 839 BTU (0,55 MJ) энергия тұтынатынын есептейді. Алыстатыру үшін, автомобильдер 3496 BTU, ал жеке жүк көліктері 4329 BTU энергия тұтынады. 2getthere Inc. компаниясы қалыпты қозғалыспен бірге қолданыстағы жолдарды бөлісе алатын автоматтандырылған электрлік жүк тасымалы және транзит көліктерін сатады. Компания Біріккен Араб Әмірліктеріндегі Масдар қаласында жеке жылдам транзит жүйесін орнатты. Көптеген ұсыныстар болғанына қарамастан, кең ауқымды PRT жүйелері енгізілген жоқ.
Жолаушылар авиациясы
JetBlue АҚШ-тағы ішкі рейстерде көміртегі офсеттерін пайдалану арқылы көміртегі бейтараптығына қол жеткізу жоспарын жариялады, ал ұзақ мерзімді жоспарларына балама отын мен басқа технологияларды енгізу мүмкіндігі де қарастырылған. Дегенмен, Халықаралық әуе көлігі қауымдастығы 2020 жылғы қаңтарда мұндай балама отынның жетіспеушілігі туралы мәлімдеді.
Банктер
2021 жылы Бразилиядағы BNDES (Экономикалық және әлеуметтік даму ұлттық банкі) көмірмен жұмыс істейтін жылу электр станцияларына және олармен байланысты жобаларға қолдау көрсетпейтінін жариялады. Банк экономиканың басқа да салаларында осыған ұқсас бағытта әрекет етуді көздеп отыр. "Жауапты банктік нұсқаулық" бойынша Бразилияның барлық банктері арасында бұл банк "жақсырақ" банк ретінде қарастырылады. Дегенмен, көптеген ірі банктер климаттың өзгеруімен күресудің орнына, қазба отындарының дамуын қаржыландыруды жалғастырып келеді.
Сақтандыру саласы
2004 жылы әлемдегі екінші ірі қайта сақтандыру компаниясы Swiss Re климатқа байланысты апаттардың экономикалық салдары он жыл ішінде жылына 150 миллиард долларға жететінін ескертті. 2006 жылы Лондонның Ллойд компаниясы сақтандыру саласына қатысты соңғы ғылыми зерттеулер мен салдарларын баяндайтын есеп жариялады. Swiss Re компаниясы Мексика шығанағының төрт жағалау штаттары бейімделу стратегияларын іске қоспаса, 2030 жылға қарай климаттың өзгеруіне байланысты жылдық залал 65 пайызға өсіп, 23 миллиард долларға жететінін мәлімдеді. «Қоғам климаттық тәуекелдерге төзімділігін азайтуы керек, және олар басқарылатын деңгейде болса, сақтандырыла береді, бұл біздің де мүддемізге сай», - деді Swiss Re-дің Америкадағы тұрақты даму басшысы Марк Д. Уэй. AIG АҚШ Климаттық әрекеттер серіктестігінің (USCAP) мүшесі (жоғарыда қараңыз). Zurich Insurance Group компаниясының Солтүстік Америка бөлімшесінің тұрақтылық бөлімінің басшысы Бен Харпердің сөзіне сәйкес, компанияның көміртегі ізін азайту бағдарламасы бар: бірнеше жыл ішінде объектілерді 100% жаңару энергиямен қамтамасыз ету, қағаз қолдануды 80% азайту, бір рет қолданылатын пластикті пайдалануды тоқтату, жасыл және әлеуметтік жобаларға 4,6 миллиард доллар инвестициялау. Компанияның қазірдің өзінде көптеген экологиялық өнімдері мен қызметтері бар және олар одан да көбін жасауды жоспарлап отыр. Коронавирус инфекциясы (COVID-19) кезінде іске асыру жұмыстары тоқталған жоқ, ал пандемия экологиялық сананың артуына, соның ішінде экологиялық өнімдерге, жаяу және велосипедпен жүруге, қарапайым өмір салтына деген сұраныстың өсуіне ықпал етуі мүмкін. Компания Транс-Маунтин құбыржолының жетекші сақтандырушысы болған, бірақ 2020 жылдың шілдесінде оны қолдауын тоқтатты.
Медиа
Ұлыбританияда кейбір газеттер (Daily Mail, The Daily Telegraph) ғылымға қарсы келеді, ал көпшілігі (әртүрлі ынтамен, The Independent ең көп көңіл бөледі) жаһандық жылыну мәселесі бойынша шаралар қолдауды жақтады. Жалпы алғанда, британдық газеттер бұл мәселені АҚШ газеттерінен үш есе көп жариялады. 2006 жылы British Sky Broadcasting (Sky) жеткілікті көміртегі офсеттерін сатып алып, әлемдегі алғашқы «климаттық бейтарап» медиа компаниясы атанды. Компанияның бас директоры Джеймс Мердок (Руперт Мердоктың ұлы және News International империясының күткен мұрагері) климаттық өзгерістерге қарсы шаралардың белсенді жақтаушысы және компаниялар тобының ішінде бұл мәселеде ықпалды екені есептеледі. 2006 жылдың маусым айында Руперт Мердок Аль Горды News Corp (Fox Network-ті қоса) жылдық жиналысында климаттық өзгерістер туралы презентация жасауға шақырды, бұл жиын АҚШ-тағы Pebble Beach гольф курортында өтті. 2007 жылдың тамызында Руперт Мердок News Corp компаниясының 2010 жылға қарай көміртегі нейтралдығына қол жеткізу жоспарларын жариялады.
Facebook желісі
2021 жылы Facebook климаттың өзгеруі туралы дезинформацияны тоқтатуға күш салатынын хабарлады. Компания ақпарат көздері ретінде Джордж Мейсон университетін, Йель университетінің Климаттық өзгерістер коммуникациясы бағдарламасын және Кембридж университетін пайдаланады. Компания климат туралы ақпараттық орталығын 16 елге дейін кеңейтеді. Басқа елдердегі пайдаланушылар ақпарат алу үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған ортаны қорғау бағдарламасының сайтына бағытталатын болады.
Қара тау
2020 жылдың қаңтар айында әлемдегі ең ірі қаржы басқару компаниясы BlackRock жылу көмірінен инвестицияларын кері тартып ала бастайтынын және өзінің активтерін одан да тұрақты ету үшін басқа шаралар қабылдайтынын жариялады. "Goldman Sachs, Liberty Mutual, Hartford Financial Services Group, Inc. және Еуропалық инвестициялық банк – әлемдегі ең ірі халықаралық мемлекеттік банк" сияқты компаниялар да осыған ұқсас мәлімдемелер жасады.
JP Morgan
Компания әлемдегі ең ірі қазба отынына инвестиция салған компания, сондықтан көптеген адамдар оны климаттық шаралар қабылдауға көндіруге тырысады. 2017 жылы компания 2025 жылға дейін 200 миллиард доллар таза қаржыландыруға жұмсауға және 2020 жылдың соңына дейін энергияның 100% жаңартылатын көздерден алуға міндеттенді. Ол екі мақсатқа да жетеді деп күтеді. 2020 жылы компания климаттық шараларды қолдау және 2020 жылы Тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізу үшін 200 миллиард доллар бөлді, көмірге инвестиция салуға шектеулерді кеңейтті және Арктикадағы мұнай мен газты бұрғылауға инвестицияларды тоқтатты, тұрақты инвестициялық портфель құрды, Климаттық әрекет 100+ коалициясына қосылды. Ол битумдық құмдарға, фрекингке және басқа да қазба отындарына инвестиция салуды тоқтатуға уәде бермеді. 2020 жылдың қазан айында JPMorgan Chase 2050 жылға қарай көміртегінің бейтараптығына қол жеткізу жөнінде жұмыс істей бастағанын мәлімдеді. Эмиссияны азайту туралы уәделеріне қарамастан, JPMorgan Chase әлі де қазба отындарына көп инвестиция салды. 2021 жылы олар шамамен 62 миллиард АҚШ долларын қазба отындарына инвестициялады. Бұл JPMorgan Chase-тің 2016 жылдан бері қазба отындарына салған инвестицияларының жалпы сомасын 382 миллиард АҚШ долларына жеткізеді. IPCC 2022 есебі жарық көргеннен кейін климат ғалымдары әрекетке көшіп, қазба отындарына инвестиция салуға қарсы әлемдік масштабта наразылық білдірді. Лос-Анджелестегі климат ғалымдары JPMorgan Chase компаниясының қазба отындарына салған үлкен инвестицияларына байланысты JP Morgan ғимарат таңдады. Бұл ғалымдар полициямен кездесіп, кейін алдыңғы есіктерге тізбектеліп, кіреберісті жауып тастағандары үшін тұтқындалды.
Мода өнеркәсібі
Патагонияның "Жамандықтың иелерін қуу" деген жазуы бар киімі, климаттың өзгеруін мойынламағандарға бағытталған. Киім өнеркәсібі – барлық парниктік газдардың шамамен 8-10% шығаратын ең ірі ластаушылардың бірі. Жылдам сән мәдениеті және төмен сапалы, аз беріктігі бар материалдарды жаппай өндіру осы мәселені күшейтті.
Кәсіпкерлік іс-қимыл туралы көбірек
thumb|351x351px|2021 жылғы сауалнама көрсеткендей, Еуроодақ фирмалары АҚШ фирмаларына қарағанда климатқа инвестиция жасауға көбірек бейім. Кәсіпорындар климаттың өзгеруіне қатысты бірнеше себеппен шаралар қолданады. Бұл шаралар корпоративтік беделді жақсартады және компанияның іс-қимылдарын меншік иелерінің, қызметкерлердің, жеткізушілердің және тұтынушылардың қоршаған ортаға қатысты мүдделерімен үйлестіреді. Сонымен қатар, бұл шаралар шығындарды төмендетуге, инвестициялардан түсетін пайданы арттыруға және бақылаусыз шығындарға тәуелділікті азайтуға бағытталған.
Жаңартылатын энергия көздерін пайдалану
2002 жылдың тамызында әлем тарихындағы ең ірі министрлер Жоханнесбургте өткен тұрақты даму жөніндегі әлемдік саммитте бас қосты. Дүниежүзілік экологиялық қауымдастық көміртегі шығарындыларын азайту, кедейлікті жеңу (энергияға қолжетімділік) және энергия қауіпсіздігін арттыруда жаңартылатын энергия көздері мен энергия тиімділігінің рөлін талқылады. Тұрақты даму жөніндегі әлемдік саммиттің (WSSD) бір нәтижесі – тұрақты энергия және оның энергия жиынтығындағы рөлі туралы халықаралық диалогты жалғастыру үшін құрылған серіктестіктер. Оларға жаңартылатын энергия және энергия тиімділігі серіктестігі, Global Village Energy Partnership, Йоханнесбург жаңартылатын энергия коалициясы (JREC) және Тұрақты даму үшін энергия жөніндегі әлемдік желі кіреді. Жаңартылатын энергия және жаңартылатын энергия технологияларының табиғи отынға қарағанда көптеген артықшылықтары бар. Бұл артықшылықтарға бөлшектер, күкірт оксидтері (SOX) және азот оксидтері (NOX) сияқты жергілікті ластанудың болмауы жатады. Бизнес үшін экономикалық пайдасы да көріне бастады. Көптеген зерттеулер жұмыс ортасының қызметкерлердің көңіл-күйіне маңызды әсер ететінін көрсетті. Жаңартылатын энергия шешімдері осыған үлес қосады, әсіресе жел турбиналары көптеген адамдар үшін экологиялық мәселелерге назар аударатын жаңа заманауилықтың символы болып көрінеді. Өрнекті және жауапкершілікті компанияны көретін қызметкерлер осындай компанияда жұмыс істеуден ләззат алады. Көңілді қызметкерлер өнімдірек болады. Тікелей себеп – 2005 жылғы мұнай және газ бағасының өсуі жаңартылатын энергия көздеріне қызығушылықты арттырды. Көптеген жаңартылатын энергия көздері қазіргі отын бағасымен салыстырғанда қымбат болғанымен, айырмашылық азайып келеді және мұнай және газ нарықтарындағы белгісіздік энергияны көп пайдаланатын бизнес үшін ескеруге лайық фактор болып табылады. Еуропада жаңартылатын энергияны қабылдауға әсер ететін тағы бір фактор – Еуроодақтың шығарындылармен сауда жүйесі (ETS немесе EUTS). Көптеген ірі компаниялар шығарындылардың өсуі үшін айып төлейді, бірақ олар жасаған "артық" азайтуларды сата алады. Жаңартылатын энергияға инвестиция салған компаниялардың қатарында алюминий қорыту зауыты (Alcan), цемент өндіруші (Lafarge) және микрочип өндіруші (Intel) бар. Бұл саладағы корпоративтік лидерлікке көптеген мысалдарды бизнес пен үкімет тарапынан осындай шараларды ілгерілету үшін құрылған тәуелсіз ұйым – The Climate Group веб-сайтынан табуға болады.
Көміртегі орнын толтыру
Көміртегі шығарындыларын өтеу принципі өте қарапайым: кәсіпорын жаһандық жылынуға одан әрі үлес қосуды қаламайтынын шешеді және ол көміртегі (диоксид) шығарындыларын азайтуға күш салғандықтан, ағаштар отырғызу немесе төмен көміртекті технологияларды қолдану арқылы өзінің жалпы шығарындыларын одан әрі азайту үшін басқа біреуге ақы төлеуді шешеді. Ағаштар сіңіретін немесе жаңартылатын энергияны дамытуды қаржыландыру нәтижесінде шығарылмаған әрбір көміртегі бірлігі, жанар майды пайдаланудан туындаған шығарындыларды өтеуге мүмкіндік береді. Көп жағдайда, жаңартылатын энергияны, энергия тиімділігін немесе ағаштар отырғызуды қаржыландыру – әсіресе дамып келе жатқан елдерде – шараны, жобаны немесе кәсіпорын «көміртегі нейтралды» етудің салыстырмалы түрде арзан жолы болуы мүмкін. Көміртегі шығарындыларын өтеуді ұсынатын көптеген провайдерлер – олардың кейбіреулері көмірқышқыл газының бір тоннасына 0,10 долларға дейін қызмет көрсетеді – осы энциклопедияның көміртегі шығарындыларын өтеу туралы мақаласында тізілген. Көптеген кәсіпорындар енді барлық қызметтері үшін көміртегі шығарындыларын өтеуге тырысуда. Көміртегіне бейтарап кәсіпорынның мысалы – ФИФА: олардың 2006 жылғы Әлем чемпионатының финалы көміртегіне бейтарап болады. ФИФА шараның нәтижесінде, негізінен адамдардың саяхаттауына байланысты, 100 мың тонна көмірқышқыл газын өтеуді жоспарлап отыр. Көміртегіне бейтарап компаниялардың арасында HSBC банкі, тұтыну тауарларын өндіруші Annie's Homegrown, әлемдегі жетекші ғылыми баспа Blackwell Publishing және New Society Publishers баспа үйі бар. The Guardian халықаралық әуе сапарларынан туындаған көміртегі шығарындыларын өтеуді жоспарлап отыр. Көптеген компаниялар орманды қайта жаңарту, мангр ормандарын және топырақты қалпына келтіру сияқты табиғатқа негізделген шешімдер арқылы көміртегі шығарындыларын өтеуге тырысуда. Олардың қатарында Microsoft, Eni компаниялары бар. Жер бетіндегі орманды жабу аумағын 25%-ға ұлғайту соңғы 20 жылдағы адамның шығарындыларын өтеуге мүмкіндік береді. Дегенмен, атмосферадан бұрын шығарылған газдарды алып тастау қажет болады. Алайда, бұл компаниялар атмосфераға жаңа шығарындыларды шығаруды және орманды жоюды тоқтатқан жағдайда ғана мүмкін болады.
Инвестицияларға кедергілер
Еуропалық инвестициялық банктің 2021 жылғы инвестициялық сауалнамасы COVID-19 пандемиясы кезінде ЕО кәсіпорындарының 43% климаттық өзгерістерге назар аударғанын көрсетті. Пандемияның бизнеске тигізген әсеріне қарамастан, климатқа қатысты инвестиция жоспарлап отырған компаниялардың үлесі 47%-ға өсті. Бұл көрсеткіш 2020 жылы климатқа қатысты инвестициялар 41% болғаннан жоғары. 2021 жылы компаниялардың климаттық өзгерістерді жеңілдетуге бағытталған инвестицияларына реттеуші орта және салық салу саласындағы белгісіздік кедергі келтірді.
Көміртегі жобалары
Көміртегі жобасы – парниктік газдар (ПГГ) шығарындыларын азайтуға себеп болатындықтан қаржыландырылатын кәсіптік бастама. Жобаның парниктік газдарды нақты, тұрақты және расталатын түрде азайтатынын көрсету үшін, үшінші тараптан бекітілген жобалық құжаттама мен іс-шаралар туралы есептер ұсынылуы тиіс.
Көміртегі жобаларын әзірлеу себептері
Көміртегі жобалары ерікті экологиялық жауапкершілік пен шығарылымдарды саудалау бағдарламасы аясындағы заң талаптарын орындау мақсатында әзірленеді. Көміртегі диоксидінің (жылыжай газдарының) шығарындыларын ерікті түрде азайтуды көздейтін тараптар, осы азайтуды ақшалай өтемақы алу үшін саудалау арқылы монетизациялауға мүдделі болуы мүмкін. Осылайша, экологиялық жауапкершілік құқықтарын беру, басқа бір ұйымға экологиялық жауапкершілік туралы мәлімдеме жасауға мүмкіндік береді. Қазіргі таңда жобаларды дамыту бойынша нұсқаулық ретінде пайдалануға болатын бірнеше ерікті азайту стандарттары әзірленуде.
Киото хаттамасы
Көміртегі жобалары 2005 жылы Киото хаттамасының І кезеңінде шығарындыларды саудалау енгізілгеннен бері маңыздырақ болып келеді. Егер жоба Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттық өзгерістер жөніндегі конвенциясына сәйкес Таза даму механизмі (ТДМ) тағайындалған операциялық ұйымы (ТОҰ) растаса, оларды қолдануға болады. Нәтижесінде шығарылған газ көлемінің азаюы, ТОҰ тексеру есебін дайындап, оны ТДМ Атқару кеңесіне (АК) ұсынған жағдайда, сертификатталған шығарынды азайту бірліктеріне (СШАБ) айналуы мүмкін. Киото хаттамасының ІІ кезеңінен кейінгі сауда үшін ТДМ АК жаңа жобалық әдістемелерді бекітуі мүмкін.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та Киото хаттамасының үлгілеріне ұқсас стандарттар Калифорнияның AB 32 және Аймақтық Парниктік Газдар Инициативасы (RGGI) төңірегінде қалыптасуда. Компенсациялық жобалар көп түрлі болуы мүмкін, бірақ болашақтағы АҚШ-тың Cap & Trade бағдарламасында монетизациялануы мүмкін тек қосымша құндылығы дәлелденген жобалар ғана. Мұндай жобаның бір мысалы – Valley Wood Carbon Sequestration Project жобасы, Verus Carbon Neutral компаниясы құрған серіктестіктен қаржы алады. Бұл серіктестік Атланта қаласының Вирджиния Хайленд сауда және тамақтану ауданындағы 17 саудагерді Чикаго климаттық биржасы арқылы Джорджия штатының ауылдық аймақтарындағы мыңдаған акр орманды тікелей қаржыландыруға байланыстырды. Осы ерекше серіктестік Вирджиния Хайлендті АҚШ-тағы алғашқы Көміртегі Бетарап Аймақ ретінде орнатуға мүмкіндік берді.
Операция
Парниктік газдар шығарындылары реттеуші бағдарламамен шектелетін ұйым, егер шығарындылары лимитінен асып кетсе, сәйкестікке қол жеткізу үшін үш мүмкінішке ие. Біріншіден, олар реттеуші орган белгілеген балама өтеу шарасын немесе "көміртегі салығын" төлей алады. Бұл таңдау, әдетте, сауда арқылы сәйкестікке қол жеткізу мүмкіндігіне байланысты ең аз тартымды болып саналады. Екінші мүмкілік – эмиссия сауда схемасы аясында көміртегілік кредиттерді сатып алу. Бұл сауда ластаушыға экономикалық үдеме береді, ал ластануды азайтуға ұмтылатын ұйымға ынталандыру тудырады. Қазба отынына негізделген өндіріс азайып бара жатқандықтан, көміртегі лимитінен асып кетудің тартымдылығы төмендейді, себебі қаржылық үдеме нарықтық күштер арқылы артады. Көміртегілік квотаның бағасы ұсыныс төмендеп, сұраныс тұрақты болғандықтан (энергия тұтынудың оң өсу қарқыны болған жағдайда) өседі. Соңғы мүмкілік – көміртегі жобасына инвестиция салу. Көміртегі жобасы парниктік газдар шығарындыларын азайтуға әкеледі, осы азаю ластаушы ұйымның артық шығарындыларын өтеуге пайдаланылуы мүмкін. Ластауға қарсы қаржылық үдеме жобаны дамытуға жұмсалатын капиталдық шығындар немесе жобаны іске асырушыдан өтеу сатып алу құны түрінде көрінеді. Бұл жағдайда қаржылық ынталандыру көміртегі жобасының иесіне беріледі.
Жобаларды таңдау
Көміртегі жобасын әзірлеудің ең маңызды бөлігі – жобаның қосымша екенін анықтау және құжаттау, яғни бұл жоба басқа жағдайда іске аспайтын еді. Жобаны әзірлеу құжатында баяндалғандай, қолданылған өлшемдер мен тексеру әдістемесін құжаттау да аса маңызды. Көміртегі жобасын әзірлеу жел энергиясы, күн энергиясы, аз әсер ететін шағын гидроэлектростанциялар, биомасса және биогаз сияқты жаңаруға қабілетті энергия жобалары үшін қолайлы. Сонымен қатар, орманды қайта жаңарту, отынды ауыстыру (мысалы, көміртегі бейтарап және көміртегі теріс отынға), көміртегіді ұстау және сақтау, энергияны үнемдеу сияқты шығарындыларды азайтуға бағытталған көптеген басқа да жобалар жасалған.