Рождество мерекесіне арналған әшекейлер: түстер, рәміздер, традициялар. Жаңа жылдық безендірулер, Рождество шыршасы, мерекелік имидждер туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рождество мерекесінде қолданылатын әшекейлер
Decorations used during the Christmas period
Рождестволық әшекей – Рождество және жаңа жылдық мерекелерде қолданылатын түрлі безендіру заттары. Рождествоның дәстүрлі түстері – шыршаның жасыл түсі (мәңгі жасыл), қардың ақ түсі және қызғылт қызыл түс. Алтын мен күміс түстері де жиі қолданылады, сондай-ақ басқа металл түстері де кең таралған. Рождестволық әшекейлерде көбінесе нәресте Иса, Ана Мария, періштелер, Санта Клаус және Бетлехем жұлдызы бейнеленеді. Адвенттік гүл шоқтары, туған ошақ көріністері, шамдар мен Моравия жұлдыздары Рождествоның танымал әшекейлері болып табылады. Көптеген елдерде, мысалы Швецияда, адамдар Адвенттің бірінші күнінен бастап Рождестволық әшекейлерін орнатуды бастайды. Діни тұрғысынан алғанда, бұл кейбір шіркеулерде "жасыл әшекейлерді ілу" рәсімі арқылы жасалады. Батыс христиан әлемінде Рождестволық әшекейлерді алуға арналған екі дәстүрлі күн – он екінші түн және егер олар сол күні алынып тасталмаса, Шамдар мерекесі. Кейбір дінбастауларда Шамдар мерекесі Рождестволық Эпифания маусымын аяқтайды. Рождестволық әшекейлерді он екінші түннен бұрын алып тастау, ал әшекейлерді Шамдар мерекесінен кейін қалдыру тарихи тұрғыдан жаман ниетті деп есептеледі.
A Christmas decoration is any of several types of ornamentation used at Christmastide and the greater holiday season. The traditional colors of Christmas are pine green (evergreen), snow white, and heart red. Gold and silver are also prevalent, as are other metallic colours. Typical images on Christmas decorations include Baby Jesus, Mother Mary, angels, Father Christmas, Santa Claus, and the star of Bethlehem. Advent wreaths, nativity scenes, illuminations, and Moravian stars are popular Christmas decorations. In many countries, such as Sweden, people start to set up their Advent and Christmas decorations on the first day of Advent. Liturgically, this is done in some parishes through a Hanging of the Greens ceremony. In the Western Christian world, the two traditional days when Christmas decorations are removed are Twelfth Night and if they are not taken down on that day, Candlemas, the latter of which ends the Christmas Epiphany season in some denominations. Taking down Christmas decorations before Twelfth Night, as well as leaving the decorations up beyond Candlemas, is historically considered to be inauspicious.
Тарих
Рождестволық әшекейлер б.з.б. V ғасырда пайда болған деп есептелетін римдік Сатурналия мерекесінің ежелгі сипаттамаларында кездеседі. Ағаштарды безендіру дәстүрі ерте заманнан келеді, себебі кельттер қысқы күн тоғысы уақытында өмірдің символы саналатын ағаштарды әшекейлеген. Скандинавиялықтар да Рождествомен шамалас уақытта өткізілетін Юле мерекесінде осылай істеген. Тертуллиан II ғасырда Солтүстік Африкадағы христиандардың үйлерін жасыл жапырақтармен безендіруіне, бұл – жазыққыштардың белгісі екеніне қарсылық білдірген.
Christmas decorations are mentioned in ancient descriptions of the Roman feast Saturnalia, which was believed to have originated in the 5th century BC. The tradition of decorating a tree is old since the Celts already decorated a tree, the symbol of life at the time of the winter solstice. The Scandinavians did the same for the Yule festival, which was held around the same date as Christmas. Tertullian complained to the 2nd century that Christians in North Africa decorated their homes with greenery, a pagan symbol.
Ағаш
Рождество ағашын алғаш рет 16 ғасырда неміс лютерандары қолданған. 1539 жылы Страсбург соборында, протестанттық реформатор Мартин Буцердің басшылығымен Рождество ағашы орнатылғаны туралы мәліметтер бар. АҚШ-та «неміс лютерандары әшекейленген Рождество ағашын өздерімен бірге алып келді; моравиялықтар осы ағаштарға шамдар іліп қойды». Рождество ағашын безендіргенде көптеген адамдар ағаштың басына Бейт-Лехем жұлдызын символдайтын жұлдыз қояды, бұл факт 1897 жылы «The School Journal» журналында жазылған. Оксфорд университетінің профессоры Дэвид Альберт Джонс жазғандай, 19 ғасырда Исаның тууы туралы айтылғандағы періштелерді бейнелеу үшін Рождество ағашының басына періште қою да танымал болды. Халықтық әңгімелерде кейбіреулер Рождество ағашының қысқы күн тоғысымен байланысты пұтқа табынушылық дәстүрі мен ритуалдарының христиандыққа айналғаны, оған мәңгі жасыл бұтақтардың және пұтқа табынушылыққа бейімделген ағаштардың қолданылуы екенін айтады. Сегізінші ғасырдың биографы Эдди Стефанусқа сәйкес, Германияда миссионер болған әулие Бонифаций (634–709) Торға арналған емен ағашына балта салып, оның орнына шыршаны көрсетті, ол аспанға бағытталғандықтан құрметке лайық екенін айтты; оның үшбұрышты пішіні – Үш Бірлік символы екенін де қосты. Дегенмен, «Рождество ағашы» деген тіркес алғаш рет 1835 жылы ағылшын тілінде тіркелген және ол неміс тілінен алынған сөз. Германиядан бұл әдет Англияға алғаш королева Шарлотта (Георг III-нің әйелі) арқылы, содан кейін королева Викторияның билігінің басында принц Альберт арқылы енгізілді. Королеваның әшекейленген мәңгі жасыл ағашының 1840 жылдардағы ықпалды суреті АҚШ-та қайта жарияланды. Америкада әшекейленген Рождество ағашының алғашқы және кең таралған суреті болғандықтан, бұл әдет сол жерде тарады. Рождество ағаштарын шамдармен және әшекейлермен безендіруге болады.
The Christmas tree was first used by German Lutherans in the 16th century, with records indicating that a Christmas tree was placed in the Cathedral of Strassburg in 1539, under the leadership of the Protestant Reformer, Martin Bucer. In the United States, these "German Lutherans brought the decorated Christmas tree with them; the Moravians put lighted candles on those trees." When decorating the Christmas tree, many individuals place a star at the top of the tree symbolizing the Star of Bethlehem, a fact recorded by The School Journal in 1897. Professor David Albert Jones of Oxford University writes that in the 19th century, it became popular for people also to use an angel to top the Christmas tree to symbolize the angels mentioned in the accounts of the Nativity of Jesus. In discussions of folklore, some claim that the Christmas tree is a Christianization of pagan tradition and ritual surrounding the winter solstice, which included the use of evergreen boughs, and an adaptation of pagan tree worship; according to eighth century biographer Æddi Stephanus, Saint Boniface (634–709), who was a missionary in Germany, took an axe to an oak tree dedicated to Thor and pointed out a fir tree, which he stated was a more fitting object of reverence because it pointed to heaven; it had a triangular shape, which he said was symbolic of the Trinity. However, the English language phrase "Christmas tree" is first recorded in 1835 and represents an importation from the German language. From Germany the custom was introduced to England, first via Queen Charlotte, wife of George III, and then more successfully by Prince Albert during the early reign of Queen Victoria. The influential 1840s image of the Queen's decorated evergreen was republished in the United States. As the first widely circulated picture of a decorated Christmas tree in America, the custom there spread. Christmas trees may be decorated with lights and ornaments.
Шыны әшекейлері
19 ғасырдың екінші жартысында Германияның Лауша деген шағын қаласында әйнектейтін Рождестволық әшекейлер пайда болды. Америка нарығы үшін комикс кейіпкерлерін және Самша аға, бүркіттер мен тулар сияқты патриоттық тақырыптарды бейнелейтін әйнек пішіндер соқылды. Әйнек тартушылар ескі қалыптарды сақтап келді. Осы ескі қалыптардан әлі күнге дейін әйнек әшекейлер жасалуда.
Figural glass Christmas ornaments originated in the small town of Lauscha, Germany in the latter half of the 19th century. For the American market, figures depicting comic book characters and patriotic subjects such as Uncle Sams, eagles, and flags were blown. Glassblowers have held on to the old molds. Glass ornaments are still created from these old molds.
Әдіс
Ашық жалын үстінде мөлдір шыны түтік қыздырылады. Содан кейін ол қалыпқа салынады. Шыны үрлеуші түтікшенің ұшына үрлейді. Шыны қалыпты толтыру үшін кеңейеді. Шыны қалыптың пішінін қабылдайды. Ол салқындатылады. Күмiс нитраты ерiтiндiсiн әшекейдің ішінде айналдырады. Бұл әшекейге күміс сәуле береді. Әшекейдің сырты боялады немесе металл жиектерімен, қағаз қиындыларымен және т.б. безендіріледі.
A clear glass tube is heated over an open flame. It is then inserted into a mold. The glassblower then blows into the end of the tube. The glass expands to fill the mold. The glass takes on the shape of the mold. It is cooled. A silver nitrate solution is swirled about inside the ornament. This gives the ornament a silver glow. The outside of the ornament is painted or decorated with metal trims, paper clippings, etc.
Мақтадан жасалған шүберектер
Мақтадан жасалған Рождестволық әшекейлер ғасыр басында Германиядағы Рождестволық ойыншықтар мен безендірулер өркендеген кезеңде танымал болды. Олар АҚШ-қа көптеп экспортталды. Бұл әшекейлер қар бұршағын еске түсіретіндей болды. Жемістер мен көкөністер жиі бейнеленетін тақырыптардың қатарында болды және көбінесе шынайы көрінетін. Американдық нарық үшін афроамерикандық және патриоттық кейіпкерлер жасалды. Кейбір әшекейлердің ішіне тәттілер қораптары салынып жасырылатын. Мұндай әшекейлерді жасау – үй шаруашылығының бір саласы еді. Мақтадан жасалған шүберек адам немесе жануар пішініндегі сымға оралды. Бетіне сурет салынып немесе литографиялық кескіндер жабыстырылды. Фигураларға креп қағазынан тігілген костюмдер кигізілді. Кейбіреулеріне желім жағылып, жылтырау үшін мика ұнтағы себілді.
Cotton batting Christmas ornaments were popular during the German Christmas toy and decoration boom at the turn of the century. They were exported in large numbers to the United States. These decorations suggested puffs of snow. Fruits and vegetables were popular subjects and often had a realistic appearance. African American and patriotic characters were fashioned for the American market. Some ornaments were used to hide boxes of candy. Assembling these decorations was a cottage industry. Cotton batting was wound around a wire frame resembling a human or animal. A face was painted, or a lithograph cut out was affixed to the batting. Figures were given crepe paper costumes. Some were touched with glue and sprinkled with mica flakes for a glittering appearance.
Дрезден
Дрездендер – үш өлшемді әшекейлер. Олар қағаздан, картоннан немесе қағаз тақтайшадан жасалады. Дрездендер негізінен 1860 жылдардан бастап Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Германияның Дрезден және Лейпциг қалаларында өндірілді. Бастапқыда олардың бағасы 1 центтен 60 центқа дейін болған. Олардың тақырыптарына жануарлар мен құстар, күн мен ай, адамдар, ат әбзелді көліктер мен кемелер және тағы да басқалар кірді. Кейбір Дрездендер жалпақ болғандықтан, сатып алушылар оларды альбомдарға жинауға болатын. Оң және теріс қалыптар преске орнатылды. Ылғалданған қағаз тақтайша парағы преске салынады. Суреттер басылды. Олар құрғағаннан кейін, аяқтау үшін үй жұмысындағы жұмысшыларға жіберілді. Бұл қағаз тақтайшадан екі бөлігін ажырату, тіксіз жиектерін кесу және екі бөлікті бірге қоюды қамтыды. Содан кейін форма алтынмен, күміспен немесе қолмен боялды. Кейде форманың ішіне шағын сыйлық немесе тәтті салынды. Формалардың көлемі әдетте бес дюймнан аспады.
Dresdens are three dimensional ornaments. They are made of paper, card, or cardboard. Dresdens were produced mostly in Dresden and Leipzig, Germany, from the 1860s to WWI. They were originally priced between 1 and 60 cents. Subjects included animals and birds, suns and moons, humans, carriages and ships, etc. Some Dresdens were flat, allowing the buyer to collect them in scrapbooks. Positive and negative molds were set into a press. A moistened sheet of card was put into the press. The images were pressed. When they had dried, they were sent to cottage workers for the finishing touches. This involved separating the form halves from the card, trimming ragged edges, and gluing the two halves together. The form was then gilded, silvered, or hand painted. Sometimes, a small gift or sweet was put into the form. Forms were usually no larger than five inches.
Басқалар
Батыс әлемінде сыйлықтарды орау үшін діни немесе дінсіз Рождество/қыс/Ханука мотивтерімен әрленген, жарқыраған түсті қағаздардан жасалған орамалар шығарылады. Рождестволық ауылдарды көрсету де осы маусымда көптеген үйлерде дәстүрге айналды. Басқа дәстүрлі әшекейлердің ішінде қоңыраулар, бұғылар, шамдар, қантты таяқшалар, гирляндалар, шұлықтар, гүл шоқтары, қар шарлары және періштелер бар. Ағаш астында немесе ауылдың ішінде қарды жасау үшін арнайы қар жамылғылары жасалады. Көптеген елдерде Исаның тууының көрінісі кең таралған, және адамдар ең шығармашыл немесе нақты көріністерді жасауға шақырылады. Кейбір отбасыларда осы көріністі жасауға қолданылатын заттар құнды отбасылық мұра саналады. Кейбір шіркеулерде волонтерлердің және тіпті тірі жануарлардың қатысуымен Исаның тууының тікелей көрсетілімі ұйымдастырылады. Рождество әшекейлерінің ең танымал түрлерінің бірі – шұлықтар. Аңыз бойынша, Әулие Николай қызыл түтіктен кіріп, каминнің жанында ілінген шұлықтарға алтын салыпты. Шұлықтардың түрлі нұсқалары бар, қарапайым барқыттан бастап, шұлық пішіндес қаптарға дейін, тіпті қозғалмалы шұлықтарға дейін.
In the Western world, rolls of brightly colored paper with secular or religious Christmas/winter/Hanukkah motifs are manufactured for giftwrapping presents. The display of Christmas villages has also become a tradition in many homes this season. Other traditional decorations include bells, reindeer, candles, candy canes, garland, stockings, wreaths, snow globes, and angels. Snow sheets are made specifically for simulating snow under a tree or village. In many countries, a representation of the Nativity scene is prevalent, and people are encouraged to compete and create the most original or realistic ones. Within some families, the pieces used to make the representation are considered a valuable family heirloom. Some churches also perform a live Nativity with volunteers and even live animals. Among the most popular items of Christmas decorations are stockings. According to legend, Saint Nicolas would creep in through the chimney and slip gold into stockings hanging by the fireplace. Various forms of stockings are available, from simple velvet ones to sock shaped bags to animated ones.
Маусым
Рождестволық безендірулер әдетте қарашаның соңында немесе желтоқсанның басында қойылады, көбінесе Адвенттің басталуымен бірге. Ұлыбританияда көшедегі Рождестволық шамдар әдетте қараша айында жағылады. АҚШ-та мерекелік маусымның дәстүрлі бастауы – Алғыс айту күні. Ірі сауда орындары маусымдық әшекейлерін мектепке оқуға дайындық сатылысынан кейін сатуға шығарады, ал кішкентай, арнайы Рождество дүкендері Рождество әшекейлерін жыл бойы сатады. Кейбір жерлерде Рождество әшекейлері дәстүр бойынша 5 немесе 6 қаңтардағы кеш, яғни Он екінші түнінде алынып тасталады. Бұл күннің ерекшелігі – кейбіреулер Рождество күнін Рождествоның бірінші күні деп есептейді, ал басқалары үшін Рождество күні – жеке мереке, ал Рождество маусымының толыққанды бірінші күні – 26 желтоқсан. Испан және басқа да мәдениеттерде бұл Рождество қарсаңына ұқсас, себебі сол түні үш қасиетті адам сыйлықтар әкеледі. Сондықтан безендірулер ұзақ сақталады. Сонымен қатар, Шығыс шіркеулерінде Рождествоны Юлиан күнтізбесі бойынша тойлайды, сондықтан ол 13 күн кейін келеді. Англияда бұрын әшекейлерді ошақта жағу қалыпты жағдай болған. Алайда, бұл дәстүр пластиктен, ағаштан, шыныдан және металдан жасалған, қайта пайдалануға болатын және бұзылмайтын әшекейлер танымал болғандықтан, қазіргі уақытта жойылды. Егер Рождество күнінен бастап от жағылып тұрған болса, оны сөндіріп, келесі Рождество күні отқа қосу үшін күлін сақтайды. Әшекейлер Он екінші түнінен кейін сақталса, оларды келесі Он екінші түніне дейін сақтау керек деген сенім бар, сондай-ақ, егер жаңа жыл басталар алдында ағымдағы Рождество әшекейлері алынып тасталса, үйге бір жыл бойы бақытсыздық келеді деп есептеледі. АҚШ-та көптеген дүкендер Рождестводан кейін бірден әшекейлерін алып тастайды, себебі кейбіреулер Рождестводан кейін мереке аяқталды деп ойлайды. Америкалықтардың көп бөлігі үйлерін әшекейлеп, кем дегенде Жаңа жылға дейін жарықтарын өшірмейді, ал үй ішіндегі әшекейлер терезелерде бірнеше апта бойы көрінеді.
Christmas decorations are typically put up in late November or early December, usually to coincide with the start of Advent. In the UK, Christmas lights on the high street are generally switched on in November. In the US, the traditional start of the holiday season is Thanksgiving. Major retailers put their seasonal decorations out for sale after back to school sales, while smaller niche Christmas Stores sell Christmas decorations year round. In some places, Christmas decorations are traditionally taken down on Twelfth Night, the evening of January 5 or January 6. The difference in this date is that some count Christmas Day as the first day of Christmas, whereas for others, Christmas Day is a feast day in its own right, and the first full day of the Christmas Season is December 26. In Hispanic and other cultures, this is more like Christmas Eve, as the Three Wise Men bring gifts that night. Therefore decorations are left up longer. The same is true in Eastern Churches which often observe Christmas according to the Julian Calendar, thus making it fall 13 days later. In England, it was customary to burn the decorations in the hearth. However, this tradition has fallen out of favour as reusable and imperishable decorations made of plastics, wood, glass and metal became more popular. If a Yule log has been kept alight since Christmas Day, it is put out, and the ashes are kept to be included in the fire on the following Christmas Day. A superstition exists which suggests that if decorations are kept up after Twelfth Night, they must be kept up until the following Twelfth Night, but also that if the decorations for the current Christmas are taken down before the New Year begins, bad luck shall befall the house for a whole year. In the United States, many stores immediately remove decorations the day after Christmas, as some think of the holiday season as being over once Christmas has passed. A vast majority of Americans who put up home decorations keep them out and lit until at least New Year's Day, and inside decorations can often be seen in windows for several weeks afterward.