Жаңа Зеландия Королінің билігі шеңберіндегі аймақтар
Realm of New Zealand
Жаңа Зеландия Корольдігі: мемлекеттік құрылым, территориялық аймақтар (Токелау, Кук аралдары, Ниуэ) және Антарктидадағы тәуелділіктер. Корольдік туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландия королі мемлекет басшысы болып табылатын бүкіл аймақ немесе мемлекеттік құрылым.
Entire area (or realm) in which the King of New Zealand is head of state
Жаңа Зеландия мемлекеттік құрылымы – монархтың басшылығымен біріккен мемлекеттер мен аумақтардың жиынтығы, федерация емес. Жаңа Зеландия – Антарктидада бір аумақтық талабы бар (Росс тәуелділігі), бір тәуелді аумағы (Токелау) және екі байланысты мемлекеті (Кук аралдары мен Ниуэ) бар тәуелсіз және егемен мемлекет. Жаңа Зеландия мемлекеттік құрылымы Жаңа Зеландия, Кук аралдары және Ниуэнің үш дербес билік ету аймағын қамтиды. Росс тәуелділігінде тұрақты тұрғындар жоқ, ал Токелау, Кук аралдары мен Ниуэде жергілікті халықтар бар. Біріккен Ұлттар Ұйымы Токелауды өзін-өзі басқаруға жатпайтын аумақ деп ресми түрде жіктейді, ал Кук аралдары мен Ниуэ ішкі басқару құқығына ие, бірақ Жаңа Зеландия қорғаныс және көптеген сыртқы істер салаларындағы жауапкершілікті сақтайды. Жаңа Зеландияның генерал-губернаторы Жаңа Зеландия мемлекеттік құрылымының барлық аймақтарында монархтың өкілі болып табылады, бірақ Кук аралдарында қосымша монарх өкілі де бар. Төрт мемлекет және аумақ ресми емес валюта одағын құрайды, бірақ кедендік одақ емес; әрқайсысының жеке кедендік аймағы бар.
The Realm of New Zealand is the area over which the monarch of New Zealand is head of state. The realm is not a federation but is a collection of states and territories united under its monarch. New Zealand is an independent and sovereign state that has one territorial claim in Antarctica (the Ross Dependency), one dependent territory (Tokelau), and two associated states (the Cook Islands and Niue). The Realm of New Zealand encompasses the three autonomous jurisdictions of New Zealand, the Cook Islands, and Niue. The Ross Dependency has no permanent inhabitants, while Tokelau, the Cook Islands and Niue have indigenous populations. The United Nations formally classifies Tokelau as a non self governing territory; the Cook Islands and Niue are internally self governing, with New Zealand retaining responsibility for defence and for most foreign affairs. The governor general of New Zealand represents the monarch throughout the Realm of New Zealand, though the Cook Islands have an additional king's representative. The four states and territories form an informal currency union but not a customs union; each is in its own customs zone.
Кук аралдары мен Ниуэ
Кук аралдары мен Ниуэ екеуі де Жаңа Зеландиямен еркін байланыста болып, өздерін-өздері басқаратын мемлекеттер. Олардың еркін байланысы туралы ережелер бірнеше құжаттарда жазылған, мысалы, олардың конституцияларында, 1983 жылғы Жаңа Зеландия және Кук аралдары үкіметтері арасындағы хат алмасуда, сондай-ақ 2001 жылғы бірлескен жүз жылдық жарияланымда. Осы себепті, Жаңа Зеландия Парламенті осы мемлекеттерге қатысты заңдарды бір жақты түрде қабылдауға өкілетті емес. Сыртқы істер және қорғаныс мәселелерінде Жаңа Зеландия осы елдердің атынан әрекет етеді, бірақ тек олардың кеңесімен және келісімімен ғана. Генерал-губернатор Жаңа Зеландияда тұратындықтан, Кук аралдарының Конституциясы Корольдің өкілі лауазымын қарастырады. Кук аралдары үкіметі тағайындайтын бұл лауазым заң бойынша генерал-губернаторға бағынбайды және Жаңа Зеландия Королінің жергілікті өкілі ретінде қызмет етеді. 2013 жылдан бері сэр Том Марстерс Кук аралдарындағы Корольдің өкілі болып табылады. 1974 жылғы Ниуэ Конституциясына сәйкес, Жаңа Зеландияның генерал-губернаторы Корольдің өкілі ретінде әрекет етеді және "Корольге берілген атқарушы билікті" жүзеге асырады. Кук аралдары мен Ниуэде Жаңа Зеландияның жоғары комиссары – Жаңа Зеландияның дипломатиялық өкілі. Туи Дьюс – Кук аралдарындағы Жаңа Зеландияның жоғары комиссары, ал Хелен Тунна – Ниуэдегі Жаңа Зеландияның жоғары комиссары. Жаңа Зеландиямен тығыз байланысқа қарамастан, Кук аралдары мен Ниуэ өз атынан кейбір дипломатиялық қарым-қатынастарды сақтайды. Екі елде де Жаңа Зеландияда жоғары комиссиялар бар, ал олардың астаналарында Жаңа Зеландияның жоғары комиссарлары тұрады. Ұлттар Достастығы тәжірибесінде жоғары комиссарлар мемлекет басшысына емес, өз үкіметтеріне өкілдік етеді.
Both the Cook Islands and Niue are self governing states in free association with New Zealand. The details of their free association arrangement are contained in several documents, such as their respective constitutions, the 1983 Exchange of Letters between the governments of New Zealand and the Cook Islands, and the 2001 Joint Centenary Declaration. As such, the New Zealand Parliament is not empowered to unilaterally pass legislation in respect of these states. In foreign affairs and defence issues New Zealand acts on behalf of these countries, but only with their advice and consent. As the governor general is resident in New Zealand, the Cook Islands Constitution provides for the distinct position of King's Representative. Appointed by the Cook Islands Government, this position is de jure not subordinate to the governor general and acts as the local representative of the King in right of New Zealand. Since 2013, Sir Tom Marsters is the King's Representative to the Cook Islands. According to Niue's Constitution of 1974, the governor general of New Zealand acts as the King's Representative, and exercises the "executive authority vested in the Crown". In the Cook Islands and Niue, the New Zealand high commissioner is the diplomatic representative from New Zealand. Tui Dewes is the New Zealand High Commissioner to the Cook Islands, and Helen Tunnah is the New Zealand High Commissioner to Niue. Despite their close relationship to New Zealand, both the Cook Islands and Niue maintain some diplomatic relations in their own name. Both countries maintain high commissions in New Zealand and have New Zealand high commissioners resident in their capitals. In Commonwealth practice, high commissioners represent their governments, rather than the head of state.
Токелау
Токелау Кук аралдары мен Ниуэге қарағанда өзін-өзі басқару деңгейі төмен; ол еркін қауымдастық мәртебесіне ұмтылып келеді. Жаңа Зеландияның Токелаудағы өкілі – Токелау әкімшісі (2022 жылдан бері Дон Хиггинс), ол Басқару кеңесінің (парламент) қабылдаған қағидаларын жоюға құқылы. Біріккен Ұлттар Ұйымының сұрауы бойынша 2006 және 2007 жылдары Жаңа Зеландия жүргізген референдумдарда Токелау халқы Кук аралдары мен Ниуэге тең өкілеттіктерге ие басқару жүйесіне қол жеткізу үшін қажетті үштен екі көпшілікті жиная алмады.
Tokelau has a lesser degree of self government than the Cook Islands and Niue; it has been moving toward free association status. New Zealand's representative in Tokelau is the administrator of Tokelau (since 2022, Don Higgins), who has the power to overturn rules passed by the General Fono (parliament). In referendums conducted in 2006 and 2007 by New Zealand at the United Nations' request, the people of Tokelau failed to reach the two thirds majority necessary to attain a system of governance with equal powers to that of the Cook Islands and Niue.