Кіріспе

Дурга Чанди (, ,) немесе Чандиканың бір түрі - индуизмдегі құдай. Чандика - Дургаға ұқсас Махадевидің тағы бір түрі. Чандика - зұлымдықты жою үшін келген Махадевидің құдіретті түрі. Ол сондай-ақ Каушики, Катяяни, Астадасабуха Махалаксми және Махишасурамардини деп те аталады.

Тарих

Канди немесе Кандика - бұл Деви Махатмияда Жоғары құдайлық деп аталатын атау. Чанди Чанданың өлтірушісін білдіреді. Чанда мен Мунда Ашурдың мықты қолбасшылары болды. Деви ғибадатқа қатысты мәселелерде жетекші авторитеті Баскарарая Чандиді "ашулы, қорқынышты немесе құмар" деп атайды. Чанди немесе Чандика атағы Деви Махатмьяда жиырма тоғыз рет қолданылады, бұл көптеген ғалымдар Шакта немесе Құдай әйел дәстүрінің негізгі орны және ежелгі заманнан бері тантрикалық садхананың Бенгалиядан пайда болғанын келіседі. Бұл құдайға арналған ең көп таралған эпитет. Деви Махатмияда Чанди, Чандика, Амбика және Дурга синонимдер ретінде қолданылған. Оны Наварна мантрасы немесе Нававарна мантрасы деп те атайды. Шри Видхья мантраларынан басқа, ол Шакти ғибадат етудегі басты мантралардың бірі. Бұл мантраны Devi Mahatmya әнін айтатын кезде айту әдеттегі нәрсе. Ол Кайласаға жақын Махакал деген жерде тұрады. Панджаб пен Харьяна штаттарының ортақ астанасы Чандигарх қаласы (сөзбе-сөз: "Чанди бекінісі") осы құдайдың есімімен аталған.

Аңыздар

Чандика - Дурганың бейнесі. Дурганың үш негізгі түрі - Махагаури, Чандика және Апаражита. Олардың ішінде Чандиканың Чанди және Чамунда деп аталатын екі түрі бар. Ол жын Махишасураны өлтірген ең жоғарғы тәңір әйел Махишасурамардини немесе Дурга ретінде белгілі. Ол Шумба, Нишумба және олардың серіктері - жындарды өлтірген Катяини, Каушики немесе Амбикамен байланысты. "Ұлы құдайлар еркек құдайлардың энергиясынан пайда болды, бұл кезде асуралармен ұзаққа созылған шайқаста девалар күшсіз болды. Құдайлардың барлық энергиясы бірігіп, барлық бағытта от шашып, суперноваға айналды. Содан кейін үш әлемді жалтырататын ерекше жарық бір-бірімен қосылып, әйелге айналды". "Девидің айқын күш-қуаты бар. Үш көзді әйел тәңірді ай жарымшағымен әшекейлеген. Оның бірнеше қолында құдайлар ұсынған құрметті қару-жарақ пен эмблемалар, зергерлік бұйымдар мен әшекейлер, киімдер мен ыдыстар, гүлдестелер мен бұрандалар бар. Арыстан атты көлігінде отырған, мың күннің сәулесімен жарқырап тұрған алтын денелі Чанди - Космикалық энергияның ең керемет тұлғаларының бірі". Басқа да жазбаларда Чанди Қалиге Рактабиджа жындымен шайқаста "жардам" бергені суреттеледі. Чанди оны жарақаттады, бірақ оның жерге құйған қанының әрбір тамшысынан жаңа жын пайда болды. Рактабижаның қанын жерге түспей-ақ ішіп, Кали Чандиге алдымен жын-шайтан әскерін құртуға, ақырында Рактабижаның өзін өлтіруге мүмкіндік берді. Сканда Пуранада бұл оқиға қайта айтылып, Махакалидің Чанда мен Мунда жын-шайтандарды өлтіргені туралы тағы бір оқиға қосылады. Авторлары Читралеха Сингх пен Премнатх былай дейді: "Нарада Пуранада Лакшмидің күшті формалары Дурга, Кали, Бхдракали, Чанди, Махешвари, Лакшми, Вайшнави және Андрее деп сипатталған". Сондай-ақ, ол Халахалды (Самудра Мантан кезінде) Амброзиоға (Амрит) тазартқан.

Чанди Хома (Хавана)

Чанди хома - индуизмдегі ең танымал хомалардың бірі. Бұл әнді бүкіл Үндістанда, әсіресе Наваратри мерекесінде, түрлі мерекелерде орындайды. Чанди хома - Дурга саптасаты жырларын оқып, құрбандыққа шалу арқылы орындалады. Оған "Навакшари" деген мантра да қосылуы мүмкін. Кумари пужа, Сувасини пужа да бұл рәсімнің бір бөлігі болып табылады.

Иконография

Дхьяна слока Деви Махатмьяның орта эпизодының алдындағы иконографиялық мәліметтер берілген. Құдайының қызыл түсті терісі, он сегіз қолында буын-буын, шайқас балтасы, балта, жебе, найза, лотос, садақ, су құмырасы, таяқ, найза, семсер, қалқан, қалқа, қоңырау, шарап тостағаны, үшбұрыш, арқан және дискі (сударсана) бар. Оның бет-әлпеті күлгін, ал беті - лотос гүлінің үстінде отыр. Кейбір ғибадатханаларда Маха Кали, Маха Лакшми және Маха Сарасвати бейнелері бөлек сақталады. Көптеген ғибадатханаларда құдай төрт қолына қару ұстаған күйінде суреттелген.

Бенгал фольклорында

Чанди Бенгалиядағы ең танымал халық құдайларының бірі болып табылады. 13 ғасырдан 19 ғасырдың басына дейін бенгал тілінде Чанди мангала кавьясы деп аталатын көптеген өлеңдер мен әдеби шығармалар жазылды. Бұл жергілікті халық және тайпа құдайларын негізгі индуизммен біріктірді. Мангал кавьялары Чандиді көбінесе Кали немесе Калика құдайымен байланыстырады және оны Шиваның жұбайы және Парвати мен Дурга сияқты құдайлардың ерекшеліктері болып табылатын Ганеша мен Картикеяның анасы ретінде таниды. Сонымен қатар, Чандидің ең жоғарғы құдай екендігі туралы түсінік те өзгерді. Ал құдайға табыну әртүрлі болды. Чанди - сәттілік белгісі. Оның Маңғал шаңы, Санқат Маңғал шаңы, Рана шаңы сияқты игі түрлері қуаныш, байлық, балалылық, жақсы аң аулау және шайқаста жеңіске жетуді, ал Олай шаңы сияқты басқа түрлері холера, оба және мал ауруларын емдейді. Бұл суреттердегі әйелдердің барлығы дерлік ауыл немесе ру құдайы, ал ауылдың немесе рудың аты Чанди деген атауға қосылады. Бұл құдайлардың ең бастысы - монғол шаңырағы, оған бүкіл штатта, сондай-ақ Ассамда да табынады. Мұнда "монғол" сөзі - жақсы немесе жақсы дегенді білдіреді.