Кіріспе
Индуистік құдай Вишнудың аттарының бірі – Хари, индуистік сақтаушы құдай Вишнудың басты эпитеттерінің бірі. Ол «күнәларды жойғыш» деген мағынаны білдіреді. Хари – зыңғырлықты және иллюзияны кетіретін, рухани дамуға кедергі келтіретін барлық кедергілерді жоятын құдай. Хари есімі Махабхаратадағы Вишну Сахасранамада Вишнудың 650-ші аты ретінде кездеседі және Вайшнавизмде өте маңызды деп есептеледі.
Hari is among the primary epithets of the Hindu preserver deity Vishnu, meaning 'the one who takes away' (sins). It refers to the one who removes darkness and illusion, the one who removes all obstacles to spiritual progress. The name Hari also appears as the 650th name of Vishnu in the Vishnu Sahasranama of the Mahabharata and is considered to be of great significance in Vaishnavism.
Этимология
Санскрит тіліндегі "हरि" (Hari) сөзі "*ǵʰel – шашу, гүлдену, жасыл, сары" деген прото-индоевропалық түбірден шыққан. Осы түбірден парсы тіліндегі zar 'алтын', грек тіліндегі khloros 'жасыл', славян тіліндегі zelen 'жасыл' және zolto 'алтын' сөздері, сондай-ақ ағылшын тіліндегі yellow 'сары' және gold 'алтын' сөздері де пайда болған. Осы түбір санскрит тіліндегі haridrā 'куркума' деген сөзде де кездеседі, ол сары түсімен байланысты аталған. Индуизмде, Ади Шанкараның Вишну сахасранамасына жазған түсіндірмесінен бастап, hari сөзі hṛ 'ұстау, тартып алу, ұрлау' етістік түбірінен туындаған деп түсіндіріледі. Вайшнавтық контексте бұл "жамандық немесе күнәні алып тастау, жою" деген мағынаны білдіреді, ал Вишну есімі "сансараны жоятын" деп аударылады, яғни туу мен өлім циклына тоғысқандық пен оның себебі – надандықтан құтылу; Шиваның тағы бір аты – hara, ол "ұстаушы" немесе "жоюшы" деп аударылады.
Индуизмдегі
Харивамша ("Хари ұрпағы") – Пурана мен Итихаса дәстүрлеріндегі мәтін. "Хари" атауы қоңыр түсті жануарларды, мысықтарды (сондай-ақ зодиак белгісі – Арыстанды), құлжа жылқыларды немесе маймылдарды білдіруі мүмкін. Санскрит эпостарында Хари – "маймылдар анасы" деп аталатын мифологиялық тұлға. Харихара – индуизмде Вишну (Хари) мен Шиваның (Хара) біріккен құдай бейнесінің атауы. Пураналарда Хари – төртінші Манудың (ману тамаса, "Қараңғы Ману") құдайлар тобының атауы. Харидаса – Карнатакадағы Хариге бағытталған бхакти қозғалысы. Гаудия Вайшнав дәстүрінде Хари – Кришна мен Вишнудың есімі, ол Харе Кришна махамантрасында айтылады (Харе – Харидің шақыру формасы болуы мүмкін). "Хари стути" – Ади Шанкараның Вишнуға арнаған мадақтау гимні. "Хари-стотра" – санскрит тіліндегі гимн. "Хари Ом" – мантра және сәлемдесу.