Кіріспе

Үндістанның Харьяна штатындағы қала.
Үндістандағы муниципалитет.
Жұп іргелес қала.

Курукшетра (,) – Үндістанның Харьяна штатындағы Курукшетра ауданының әкімшілік орталығы және қала. Ол сондай-ақ Дхармакшетра ("Міндеттер аймағы") және "Бхагавад Гитаның жері" деп белгілі.

Аңыздар

Пураналар бойынша Курукшетра – бұл Кауравалар мен Пандавалардың Куру патшалығындағы атасы Куру патшасының атымен аталған аймақ, бұл эпикалық Махабхаратада көрсетілген. Махабхаратадағы Курукшетра соғысы осы жерде болған деп есептеледі. Курукшетрамен біріккен Танешвар қаласы – Махабхаратаға байланысты көптеген орындар бар қасиетті мекен. Ведаларда Курукшетра қала ретінде емес, аймақ ретінде сипатталады («кшетра» санскрит тілінде «аймақ» дегенді білдіреді). Курукшетраның шекарасы шамамен Харьяна және Пенджаб штаттарының орталық және батыс бөліктеріне сәйкес келеді. Тайттирия Араньяка 5.1.1 бойынша, Курукшетра аймағы Тургнаның (Сирхиндтегі Шругна/Суг, Пенджаб) оңтүстігінде, Хандаваның (Дели және Меват аймағы) солтүстігінде, Марудың (шөл) шығысында және Париннің батысында орналасқан. Вамана Пуранаға сәйкес, Куру патшасы сегіз ізгілікпен руханилықты сіңіру үшін Сарасвати өзенінің жағалауын таңдады: аскетизм (Тапас), шындық (Сатья), кешірім (Кшама), мейірімділік (Дайя), тазалық (Шуддха), қайырымдылық (Даана), құлшыныс (Яжна) және мінез-құлық (Брахмачарья). Вишну құдай патша Курудың істеріне риза болып, оған екі нығмет сыйлады: біріншісі – бұл жер оның атымен мәңгілікке қасиетті жер ретінде танылатын болады, яғни Курукшетра (Куру жері); екіншісі – осы жерде өлген әркім жұмаққа барады. Курукшетра жері екі өзеннің – Сарасвати мен Дришадватидің арасында жатыр.

Тарих

Куру патшалығы, Пуру патшасының негізін салған – Кауравалар мен Пандавалардың ата-бабалары, Темір ғасырындағы (б.з.д. 1200 – б.з.д. 900) Солтүстік Үнді-Арий тайпалық одағы, Үнді субконтинентіндегі алғашқы жазбадағы мемлекеттік деңгейдегі қоғамға (жанапада) айналды. Бұл патшалық өздерінің ырымдық әндерін Веда деп аталатын жинақтарда құжаттады және Үндістан өркениетінде өздерінің орнынан шыққан Сраута ырымдары ретінде жаңа ырымдарды жасады, олар "классикалық синтезге" немесе "һинд синтезіне" (һинд дінінің тамырына) ықпал етті. Бұл Парікшит пен Джанамджаяның билік етуі кезінде орта Веда кезеңінің басым саяси және мәдени орталығы болды, бірақ Веда кезеңінің соңында (б.з.д. 900 – б.з.д. 500) маңыздылығы төмендеді және б.з.д. 5 ғасырындағы Махаджанапада кезеңінде "бірқатар артта қалған аймаққа" айналды. Курулар туралы дәстүрлер мен аңыздар Ведадан кейінгі дәуірге дейін жалғасып, Махабхарата эпосына негіз болды. Куру патшалығының уақыт аралығы мен географиялық көлемі (Веда әдебиетінің филологиялық зерттеуі бойынша) археологиялық боялған сұр керамика мәдениетіне сәйкес келеді. Курукшетраны б.з.д. 4 ғасырдың аяғында Маури империясы жаулап алды және кейіннен буддизм мен индуизмнің орталығы болды. Курукшетраның тарихы маурилердің құлдырауы мен аймақты жаулап алған кушандардың көтерілуі арасында аз белгілі. Кушан билігінің құлдырауынан кейін Курукшетра тәуелсіздікке ие болды, бірақ 4 ғасырдың басында Гупта империясы оны жаулап алды. Гупта билігі кезінде Курукшетра мәдени және діни қайта өркендеуді бастан кешірді және индуизмнің орталығы болды. Гупталар құлағаннан кейін Курукшетрада Пушьябути әулеті билік құрды. Курукшетра хан Харшаның билігі кезінде (шамамен 590-647 жж.) өзінің дамуының шыңына жеткен, осы кезеңде қытай ғалымы Сюаньцзан Танесарға келді. 647 жылы Пүшиабхути әулетінің патшасы Харшаның мұрагерсіз қайтыс болуымен азаматтық соғыс басталды. 733 жылы Кашмир әскері Курукшетраны қысқа уақытқа жаулап алды, бірақ аймақта билік орната алмады. 736 жылы Томара әулеті құрылып, аймақты басып алды. 9 ғасырдың басында Курукшетра Бенгалияға тәуелсіздігін жоғалтты. 1014 жылы Газнидің Махмуды Курукшетраны, ал 1034 жылы мұсылман шабуылшылары оны тонаған. 1206 жылы Курукшетра Дели сұлтандығына қосылды. 1240 жылы Сұлтандықтағы көтерілістің нәтижесінде тәуелсіздік алған қысқа сәттен басқа, Курукшетра 1388 жылға дейін Делидің бақылауында болды. 2017 жылы үкімет Курукшетраны қасиетті қала деп жариялады және оның діни мәніне байланысты муниципалдық корпорация шегінде ет сатуға, иеленуге және тұтынуға тыйым салынды.

Көлік

Курукшетра Junction темір жол станциясы – Дели-Калка және Курукшетра-Жинд тармақтарының тоғысқан жерінде орналасқан станция. Ол Курукшетра және Танесар қалаларын қамтамасыз етеді.

Туризм

Курукшетра индустар үшін маңызды қасиетті саяхат орны, және қаланың төңірегінде көптеген қасиетті орындар бар. "48 кос парикрама" деген хинди тіркесі қасиетті қаланың шамамен 90 км радиустағы дәстүрлі айналымын (парикрама) білдіреді (1 кос шамамен 3,00 км немесе 1,91 мильге тең), ал толық парикрама – бұл қасиетті орындардың бәріне жаяу саяхат жасау. Халықаралық Гита Махотсав жыл сайын Курукшетрада Шұқла Екадаши күні – индустар күнтізбесінің Маргаширша (Аграхайян) айының толу айының 11-ші күні тойланады. Бұл күні Кришна Курукшетра шайқас алаңында Арджунаға Бхагавад Гитаны ашты.

Мұражайлар

Курукшетра панорамасы және ғылым орталығы: Махабхарата соғысының суретпен бейнеленген көркемдік бейнесі. Дарохар мұражайы: Харьянаның дәстүрі мен мәдени бейнесі туралы, Курукшетра университетінде орналасқан музей.

Тарихи орындар

Шейх Чилидің қабірі: Бұл ескерткішті Үндістанның археологиялық зерттеулер басқармасы күтіп ұстайды. Ол Мұғал дәуірінде суфи қасиетті Шейх Чехлидің есіне салынған, ол Мұғал ханзадасы Дара Шикохтың рухани ұстазы деп есептеледі. Алайда, ханзаданың басты "Муршид" немесе "Шейх" (Рухани жетекші) Лахорлық Хазрат Шейх Миан Мир Сахиб болғаны тарихта белгілі, бірақ Шейх Чехли де қосымша ұстаз болған болуы мүмкін. Тағы бір теория бойынша, бұл жер соқталған мақбара немесе қабір орны. Шейх Чехлидің қабірі мен медресе суфи әулиесі Абдур Рахим, басқаша айтқанда Абдүл Разақ, Шейх Чехли (кейде Чили деп те айтылады) есімдерімен танымал. Патар мешіті қызыл құмтастан салынған және өзгеше пішіндес манарасымен көзге түседі. Наба үйі – Наба княздығының патшалық отбасы салған сарайлық ғимарат.

Саясат

Наяб Сингх Сайни – Курукшетра округінен 17-ші Лок Сабханың қазіргі Парламент мүшесі. Одан бұрын Радж Кумар Сайни 16-шы Лок Сабханың депутаты болды.

Аудандық әкімшілік

Индия әкімшілік қызметінің офицері – комиссардың орынбасары ауданның жалпы басқару ісіне жауапты. Оған Харьяна мемлекеттік қызметінің және басқа да Харьяна мемлекеттік қызметтерінің бірнеше офицерлері көмек көрсетеді. Полиция бастығы – Индия полиция қызметінің офицері, ол аудандағы заң мен тәртіпті сақтау және осыған байланысты мәселелерге жауапты. Оған Харьяна полиция қызметінің офицерлері және басқа да Харьяна полиция қызметкерлері көмектеседі. Орман шаруашылығының орынбасары – Индия орман қызметінің офицері, ол аудандағы орманды, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін басқаруға жауапты. Оған Харьяна орман қызметінің офицерлері, басқа да орман және жануарлар дүниесі қызметкерлері көмектеседі. Салалық дамумен әрбір даму департаментінің басшысы/аға офицері айналысады, мысалы, Жолдарды жөндеу басқармасы, денсаулық сақтау, білім беру, ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы, статистика және т.б. Бұл офицерлер Харьяна мемлекеттік қызметтерінің әртүрлі салаларынан тағайындалған. Шахбад, Ладва, Пехова, Бабаин, Исмаилабад және Жанса – аудандағы маңызды халқы бар басқа да қалалар.

Халықтық өнерде

Рамдхари Сингх "Динкар" Махабхараттың Санти Парва бөліміне негізделген "Курукшетра" атты дастанды поэма жазды. Ол өлеңді Екінші дүниежүзілік соғыстың естеліктері әлі жадында болғанда жазды.