Қызыл Шегелер

Кіріспе

Роберт Э. Ховардтың Конан повесі "Қызыл тырнақтар" – американдық жазушы Роберт Э. Ховард жазған Конан-киммериялық туралы соңғы әңгіме. Повесть, ол бастапқыда 1936 жылдың шілдесінен қазан айына дейін "Weird Tales" журналында бөлім-бөлім жарияланды, Ховардтың өзіне қол жұмсағаннан кейінгі айларда. Оқиға фантастикалық Гибориан дәуірінде өтеді және Конанның жоғалған қалаға кіруімен айналысады, онда оның іздесінен құл аяқтап, қатыгез қандық қақтығысқа тартылған тұрғындары бар. Ластану мен өлімнің қараңғы тақырыптарына толы болғандықтан, бұл әңгіме Конан туралы әңгімелердің классикасы саналады, сонымен қатар Ховард зерттеушілері оны оның ең жақсы туындыларының бірі деп атайды. Бұл повесть "Конанның қылышы" (Gnome Press, 1952) және "Жауынгер Конан" (Lancer Books, 1967) жинақтарында қайта басылды. Ол алғаш рет 1975 жылы Дональд М. Грант баспасынан кітап түрінде, "Deluxe Conan" жинағының IV томы ретінде жарық көрді. Соңғы кезде ол "Конан хроникасы" жинақтарында қайта басылды: 2-том: "Аждаһаның сағаты" (Gollancz, 2001) және "Конанның жеңімпаз қылышы" (Del Rey, 2005) (Ұлыбританияда Wandering Star баспасымен "Киммериялық Конан: 3-том" (1935-1936)), сондай-ақ Роберт Э. Ховардтың ең жақсы туындылары, 2-том: "Қасіретті жерлер" (Del Rey, 2007).

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Оңтүстікте, белгілі бір өркениетті немесе көшпенділердің елдерінен әлдеқайда алыс жатқан ормандарда, Қызыл бауырлас Валерия зорлауға талпынған адамды өлтіргеннен кейін қуғыннан қашып кетеді. Оның ізінен Конан да шығады, ол Валериямен одақтасып, оның сүйіктісі болғысы келеді. Конан мен Валерияның кездесуіне айдаһар (іс жүзінде динозавр, Stegosaurus және Allosaurus сипаттамаларымен сипатталған) шабуыл жасап, аттарын жаралайды. Конан мен Валерия айдаһардан қашу үшін тасты тік жарға қашып шығады. Олар тамақ пен сусыз қамалып қалғанмен, Конан жақын жерде өсетін улы жемісті таниды. Ол жылдам әрекет етіп, найзасының ұшын умен жағып, дәл тигізіп айдаһардың төменгі жағына қадап жібереді. Көзі жойылған, ашуға буған аң екеуінің иісін қуалайды, бірақ Конанды жұтып алуға үлкермей удан өледі. Екеуі паналаған жерінен шығып, Конан төбеден көрген құпия қабырғалы қалаға қарай жолға шығады. Мал жайылымы мен егістік жерлердің жоқтығынан қала құмға сіңгендей бос тұрғандай көрінеді. Конан көп бұрын тозған қақпаны ашып, олар таңғажайып қараңғы әлемге кіреді. Бұл қала, Xuchotl деп аталады, толығымен зөміргүл күмбезбен қоршалған алып құрылыс. Бүкіл қала бойымен бір ғана үлкен дәліз созылып жатыр, басқа көшелер мен ашық алаңдар жоқ. Құрылым төрт қабаттан тұратын бөлмелер, қуыстар мен дәліздерден құралған. Xuchotl-дың өзі жаде мен басқа да экзотикалық материалдардан қашалған. Екеуі жеке-жеке қаланың бос дәліздерін іздейді. Валерия Техотл есімді адаммен кездеседі, ол бұрынғы үлкен халқының қалдықтарынан саналатын екі топ арасындағы дұшпандыққа қосылады. Техотл көп ұзамай Конан мен Валерияны өзінің тайпасы – Текухтлидің бекінісіне шақырады, онда оларды патша мен патшайым, Ольмек пен Таскела құрметпен қарсы алады. Ольмек қаланың қазіргі тұрғындары келгенге дейін ғасырлар бұрын салынғанын айтады. Бір күні құл – Толкемек – қожайынына опасыздық жасап, жаңадан келген басқыншыларды қалаға кіргізіп, жергілікті тұрғындарды өлтіреді. Жеңімпаздарды екі бауырлас, Текухтли мен Ксоталанк басқарды, олар Текухтли Ксоталанктың әйелін ұрлағанға дейін қалада бейбітшілікпен билік жүргізді. Содан кейін Толкемек екі жаққа да сатқындық жасап, катакомбаға қуылды. Ольмек бекінісі ішіндегі бағанаға қадалған шегелер өлтірілген қарсыластардың санын есептеп отырады және осы оқиғаның тақырыбын анықтайды. Таскела Валерияға қызығушылық танытып, құлы оны есірткіш өсімдікпен улауға тырысады. Валерия құлды тұтқындап, оны әпкесінің сатқындығын жасыруға мәжбүр етеді, бірақ құл катакомбаға қашып кетеді. Валерияның қуғыны Ксоталанк әскері бекіністі бұзғанда тоқтатылады. Ақырында, Ксоталанк әскерлерінің барлығы жойылды, ал Конан, Валерия, Ольмек, Таскела және он бес Текухтли жауынгері тірі қалды. Конан Ксоталанк бекінісіне жорыққа шыққанда, Валерияның жараларын емдеу үшін оны қалып қояды. Конан кеткен кезде, Ольмек Валерияны зорлауға тырысады, бірақ Таскела оны тоқтатады. Ол өзін сиқыршы және бастапқыда дұшпандықты тудырған ұрланған әйел ретінде таныстырады. Таскела Валерияны құрбандыққа шалып, өзінің жастығын қайтаруды жоспарлап отыр. Ольмек күзетшілеріне Конанды өлтіруді бұйырды, бірақ Конан екі жауынгерді өлтіріп, Валерияға қайта оралады. Текухтлиге оралғанда Конан Таскеланың тұзағына түскен Ольмекті табады. Оны құтқарып алғаннан кейін, Ольмек Конанға сатқындық жасауға тырысады және өлтіріледі. Конан Таскелаға қарсы шығады, ол Валерияны құрбандық тақтасына тізгіндейді. Болат тұзаққа түсіп қалған Конан Таскеланың рәсімін әлсіздікпен бақылайды. Кенеттен Толкемек пайда болады, ол жер аударылудан оралып, көкіл шоқтарды шашыратып тұрған ежелгі сүңгіні ұстап тұр. Таскела өзінің жауына қарсы көмекке мұқтаж болып, Конанды босатады, ол сүңгіні ұстап, Толкемекті өлтіреді. Өзін-өзі босатып алғаннан кейін, Валерия Таскеланың жүрегіне пышақпен соғып: "Мен өзімді құрметтеу үшін осылай істеуге тиіс едім!" Xuchotl-дың соңғы тұрғындары қайтыс болғаннан кейін Конан мен Валерия бос қаладан шығып, қарақшылар жағалауына бет алады.

In the jungles far to the south of any known civilized or barbarian kingdoms, Valeria of the Red Brotherhood flees persecution after murdering a would be rapist. She is followed into the wilderness by Conan, a fellow adventurer who wishes for an alliance with Valeria as her lover. Conan's stand off with Valeria is interrupted by a dragon (actually a dinosaur, described with the characteristics of a Stegosaurus and Allosaurus) which mauls their horses. Conan and Valeria escape the dragon by climbing onto a rocky outcropping. Though they are trapped there without food or water, Conan recognizes some poisonous fruit growing nearby. Acting quickly, he coats the tip of a spear in poison and pierces the dragon's lower jaw with a well aimed throw. Although blinded, the enraged beast pursues the two fugitives by their scent, but dies from the poison seconds before devouring Conan. The couple emerge from their shelter and journey towards a mysterious walled city, which Conan sighted from the hill. Without grazing livestock or cultivated fields, the city appears deserted. Conan pries open a gate, long since rusted shut, and they enter a bizarre twilight world. The city, which is known as Xuchotl, is a massive structure completely enclosed by an emerald dome. A single great hallway runs across the entire city, without other streets or open courtyards. The structure consists entirely of four levels of rooms, chambers, and passageways. Xuchotl itself is carved from jade and other exotic materials. The two separate and search the city's empty corridors. Valeria encounters a man named Techotl, who she joins in his feud between the two factions which are all that remain of the once large population. Soon, Techotl invites Conan and Valeria into the stronghold of his tribe, the Tecuhltli, where are welcomed by the king and queen, Olmec and Tascela. Olmec recounts that the city was built centuries before its current inhabitants arrived. One day, a slave — Tolkemec — betrayed his master and guided the newly arrived invaders into the city while slaying the original inhabitants. The conquerors were led by two brothers, Tecuhltli and Xotalanc, who ruled peacefully over their city until Tecuhltli stole Xotalanc's bride. Meanwhile, Tolkemec betrayed both sides for his own reasons and was exiled to the catacombs. Nails driven into a pillar inside of Olmec's stronghold keeps count the number of slain rivals, and provides the title for this story. Tascela develops an interest in Valeria, and has a slave try to drug her with a narcotic plant. Valeria manages to capture the slave and interrogates her into revealing her mistress' treachery, but the slave escapes into the catacombs. Valeria's pursuit is interrupted when Xotalanc's army breaches the stronghold. Eventually, all of Xotalanc's troops are exterminated while Conan, Valeria, Olmec, Tascela, and fifteen Tecuhltli warriors remain alive. When Conan begins an expedition towards Xotalanc's stronghold, Valeria is left behind while her wounds are treated. While Conan is away, Olmec tries to rape Valeria, but he is thwarted by Tascela. She reveals herself as a sorceress and the stolen bride who originally started the feud. Vampire like, Tascela plans to sacrifice Valeria to restore her own youth. Olmec has secretly ordered his guards to execute Conan, but Conan kills the two warriors and hurries back for Valeria. Returning to Tecuhltli, Conan finds a bruised Olmec in a trap inside Tascela's dungeon. After rescuing him, Olmec attempts to betray Conan and is killed. Conan faces off against Tascela, who has Valeria chained on an altar. Caught in a steel trap, Conan watches helplessly as Tascela proceeds with her ritual. Suddenly she is interrupted by Tolkemec, returned from his exile and wielding an ancient sceptre shooting lightning bolts. Desperate for assistance against her nemesis, Tascela releases Conan, who manages to grab the scepter and kill Tolkemec. After freeing herself, Valeria impales Tascela with a dagger through her heart, declaring, "I had to do that much for my self respect!" With the last inhabitants of Xuchotl dead, Conan and Valeria depart the empty city and make for the pirate coast.

Қабылдау

Э. Ф. Блайлер "Қызыл тырнақтарды" "Коннанның ең жақсы әңгімелерінің бірі" деп атады, оның "көптеген ежелгі білімдер мен қиялды қамтитын керемет оқиға" екенін айта келе.

Өмірбаян

Роберт Э. Говардтың әңгімелері көбінесе автордың өркениеттер өзінің жойылуының тұқымын қалай көтеріп жүретіні туралы нанымын көрсетеді. Говард жоғалған қалалар жанрында осы көзқарастарды білдіруге мүмкіндік тапты. Говардтың пуритандық авантюрисі Соломон Кейн 1930 жылы «Weird Tales» журналында жарияланған «The Moon of Skulls» атты туындысында Африканың жоғалған Негари қаласын зерттеді. Говардтың повесінде Х. Райдер Хаггардтың «Ол» романының ықпалын байқауға болады, ал Эдгар Райс Берроустың «Тарзан» романдарынан Опардың жоғалған қаласы кездеседі. Говардтың Негарисін Хаггардтың «Айша» романы мен Берроустың «Опардың Ла» романын еске түсіретін әдемі патшайым Накари билейді. Говард Конан сериясына көшкенде, жоғалған қала туралы әңгімеге өзінің ерекше белгісін қоя бастады. «Күн батудың шұталы» (1933 жылғы «Weird Tales» журналының қыркүйек санында «Сырғалаңқы көлеңке» деп жарияланды) романында Конан мен серігі адасқан қаланы табады және оның тұрғыны – әдемі әйелмен кездеседі. «Күн батудың шұталы» көбінесе Конанның екінші дәрежелі туындысы ретінде қарастырылады. Дегенмен, оның тұрақтанған және өліп бара жатқан мәдениеттің құлдырауы сияқты тақырыптары айқын байқалады. «Xuthal» әдетте «Қызыл тырнақтар» туындысының тікелей белгісі саналады. Мәдениеттің құлдырауы тақырыбы Говардтың қиялын ұстап тұрды. 1935 жылдың басында ол Новалин Прайсқа:

«Қызыл тырнақтар» идеясы Говардтың санасында пісіп-жетілді, және сол жылдың соңында ол оқиғаны жазуға кірісті. Бұл Говардтың аяқтаған соңғы үлкен фантастикалық туындысы болмақ. 1935 жылы Говард ауру анасын емдеуге байланысты медициналық шығындарға тап болды. «Weird Tales» журналынан түсетін ақы төлемі көбінесе сенімсіз болып бара жатқан. Мамыр айының басында Говард редакторы Фарнсворт Райтқа қарыз ақшасын қайтаруды өтінді. Ол кезде «Weird Tales» журналы Говардқа жарық көрген әңгімелері үшін 800 доллардан астам қарыз болды, осы жарияланғаннан кейін төленуге тиіс. Райт Говардқа ай сайын төлем жасаған, бірақ осы чектер Говардқа ең қажет болған кезде тоқтады. Говард өзінің қажеттілігін түсіндіріп, «Weird Tales» депрессияға байланысты қаржылық қиындықтарға тап болғанын түсінгенін айтты. Алайда ол: «Мен үшін «Weird Tales» журналының ай сайынғы төлемі – өмір сүруге қабілетті өмір мен Құдай ғана білетін нәрсе арасындағы айырмашылық болуы мүмкін» деуге мәжбүр болды. Говард Райттан бірден жауап алмады. Бір аптадан кейін ол өзінің агенті Отис Адельберт Клайнға хат жазып, Клайнның «Weird Tales» редакциясындағы жағдай туралы ішкі ақпарат бар ма деп сұрады. Говард ақырында жақсы төлейтін нарықтарға, негізінен батыс көркем әдебиеттеріне көшті. Х. П. Лавкрафқа жазған хатында ол: «Менің жеке фантастикалық жазуыма келетін болсақ, болашақта осы салада жұмыс істеймін бе, жоқ па, редакторлардың өздеріне байланысты. Мен әдебиеттен мүлдем бас тартқым келмейді, бірақ менің қаржылық қажеттіліктерім өте шұғыл, бірден және өте маңызды. Фантастикалық саланың ақы төлеуінің баяулығы мені өз қалауыммен басқа бағыттарға итермелейді» деді. 1935 жылдың 22 шілдесінде Говард «Қызыл тырнақтар» қолжазбасын «Weird Tales» журналына жіберді. Сол кезде ол өзінің ойларын басқа әріптесі Кларк Эштон Смитпен бөлісті: «Кеше Райтқа үш бөлімнен тұратын сериал жібердім: «Қызыл тырнақтар», оған ұнайды деп үміттенемін. Конаннан кейінгі оқиға, және осы уақытқа дейін ең қатал, қанды және аяусыз оқиға. Мүмкін, тым көп шикі ет, бірақ мен тек оқиғаның сюжеті тірелген жағдайларда белгілі бір адамдар түрлерінің реакциялары болады деп шын жүректен сенгенімді суреттедім».

The idea that would become "Red Nails" continued to germinate in Howard's mind, and later that year he began the actual writing of the tale. It would be the last major fantasy story Howard would complete. In 1935, Howard found himself burdened with medical expenses for the treatment of his ailing mother. Payment from Weird Tales was becoming increasingly unreliable. In early May, Howard wrote to his editor Farnsworth Wright, pleading for the money owed him. At that time, Weird Tales owed Howard over eight hundred dollars for stories already published, and payable upon publication. Wright had been paying Howard in a series of monthly installments, but these checks ceased just when Howard needed them most. Howard explained the circumstances surrounding his need and made it clear that he understood that Weird Tales was undergoing its own share of financial difficulties due to the Depression. However, he felt moved to state in no uncertain terms, "A monthly check from Weird Tales may well mean for me the difference between a life that is at least endurable and God alone knows what." Howard received no immediate reply from Wright. A week later, he wrote to his agent, Otis Adelbert Kline, inquiring if Kline had any inside knowledge concerning the situation at the Weird Tales editorial offices. Howard was ultimately moved to concentrate on better paying markets, primarily those for Western fiction. In a letter to H. P. Lovecraft he confided, "As for my own fantasy writing, whether or not I do any future work in that field depends a good deal on the editors themselves. I would hate to abandon weird writing entirely, but my financial needs are urgent, immediate and imperious. Slowness of payment in the fantastic field forces me into other lines against my will." On July 22, 1935, Howard mailed his manuscript for "Red Nails" to Weird Tales. At the time, he shared his thoughts with Clark Ashton Smith, another colleague: "Sent a three part serial to Wright yesterday: 'Red Nails,' which I devoutly hope he'll like. After Conan yarn, and the grimmest, bloodiest, and most merciless story of the series so far. Too much raw meat, maybe, but I merely portrayed what I honestly believe would be the reactions of certain types of people in the situations on which the plot of the story hung "

Осы жылдың соңында Говард Лавкрафқа былай деді: «Мен «Weird Tales» журналына салған соңғы туынды, және бұл менің жазған соңғы қиялым болуы мүмкін, үш бөлімнен тұратын Конан сериалдық туындысы еді, ол ең қанды және әдемі әңгіме болды. Мен өлеңдердегі құрып бара жатқан нәсілдер туралы түсінігімді қанағаттандыра алмадым, себебі мұндай нәсілдерде дегенерация соншалықты кең таралған, оны мотив ретінде және шындық ретінде елемеуге болмайды, егер көркем әдебиет реализмге ие болса. Мен оны басқа барлық әңгімелерде елемедім, бірақ мен осы әңгімеде елемедім».

Қиялдан бас тартуға айналған коммерциялық мәселелерге байланысты Говард өзінің соңғы аллегориялық мәлімдемесіне едәуір ой мен күш жұмсады.

Бейімделулер

Кейіннен Рой Томас пен Барри Виндзор Смит бұл әңгімені Marvel Comics журналының Savage Tales сериясының 2-3-ші нөмірлері үшін бейімдеді. Томас/Смит ертегісі кейінірек 1987 жылы қара-ақ журнал Conan Saga-ның 9-шы санында (қаңтар, 1988 ж.) қайта басылды. Содан бері ол Marvel және соңғы кезде Dark Horse басылымдарымен қара-ақ түсті және толық түсті болып көп рет қайта басылды. Бұл әңгімені Ablaze баспасы өздерінің "Cimmerian" комикс сериясында да пайдаланды. Осы оқиғаға негізделген аяқталмаған және әлі жарық көрмеген анимациялық фильм, "Конан: Қызыл тырнақтар", шамамен 2005 жылы өндіріске кірісті. Актер Рон Перлман Конанның дауысын сомдады, ал Толкемектің дауысын Марк Хамилл сомдауға тиіс еді. Фильмнің 2010 жылы шығуы жоспарланған. Дегенмен, өндіріс тоқтап, 2007 жылдан бері фильмнің мәртебесі туралы оның ресми сайтында ешқандай жаңалық жоқ. IMDB әлі де фильмнің (жоспарланған) шығарылымы туралы бастапқы тізімін сақтап тұр. "Қызыл тырнақтар" әлі де аяқталмаған фильм болып қала береді және оның шығуы жоспарланбаған.