Кіріспе

Тұлға және психопатологияның көп деңгейлі тізімі

Лесли Мори (1991, 2007) әзірлеген Жеке Бас Бағалау Инвентаризациясы (PAI) – бұл респонденттің тұлғасын және психопатологиясын бағалайтын 344 сұрақтан тұратын жеке бағалау тесті. Әрбір сұрақ респондент туралы мәлімдеме болып табылады, оған респондент 4 балдық шкала бойынша баға береді (1 – «Мүлдем дұрыс емес», 2 – «Сәл дұрыс», 3 – «Көп жағдайда дұрыс», 4 – «Толығымен дұрыс»). Ол психотерапия, дағдарыс жағдайларын бағалау, сот-медициналық сараптама, персоналды іріктеу, ауырсыну/медициналық және балаларға қатысты мәселелерді бағалау сияқты түрлі жағдайларда қолданылады. PAI тестінің құрылымын жасау стратегиясы негізінен дедуктивті және рационалды болды. Ол Миннесота көпфазалық жеке бағалау инвентаризациясы және Жаңартылған NEO Жеке Бас Инвентаризациясы сияқты басқа жеке бағалау тесттерімен жақсы конвергенттік жарамдылықты көрсетеді.

Қайырмақ

PAI-де 22 бір-бірімен қабаттаспайтын, төрт түрге бөлінген шкалалар бар: 1) сенімділік шкалалары, 2) клиникалық шкалалар, 3) емдеуді қарастыру шкалалары және 4) қарым-қатынас шкалалары.

Клиникалық таразылар

Клиникалық шкалалар психологтар арасында тарихи және қазіргі уақытта кең таралғандықтарына байланысты әзірлеушілер маңызды деп санаған диагностикалық санаттарды пайдаланып, жауап берушінің психопатологиясын өлшейді. Әр клиникалық шкала (алкоголь және есірткі проблемаларын қоспағанда) белгілі бір қасиетті көрсетеді, ал әр шкаланың ішінде осы қасиеттің нақтырақ көріністерін бағалайтын кіші шкалалар бар. Соматикалық алаңдаушылық (SOM) жауап берушінің дене күйіндегі шағымдарын және алаңдауларын өлшейді. Қайғы (ANX) жауап берушінің жалпы күйзеліс, уайым және шаршаңқылық сезімін өлшейді. Қайғымен байланысты бұзылулар (ARD) әртүрлі қайғы бұзылуларымен байланысты нақтырақ симптомдарды өлшейді. Депрессия (DEP) жауап берушінің өзінсіздік, қайғы және әлсіздік сезімін өлшейді. Мания (MAN) жауап берушінің жоғары энергия және қозғыштық деңгейін өлшейді. Паранойя (PAR) жауап берушінің күдікпен қарауы мен басқалардың зиян келтіруі мүмкін деген алаңдауын өлшейді. Шизофрения (SCZ) жауап берушінің ерекше сезімдік қабылдауларын, ақылға сыймас ойларын және әлеуметтенуден алшақтауын өлшейді. Шекаралық ерекшеліктер (BOR) жауап берушінің жеке басымен, эмоционалдық тұрақсыздықпен және қарым-қатынас проблемаларымен байланысты мәселелерін өлшейді. Антиәлеуметтік ерекшеліктер (ANT) жауап берушінің қатыгездік/қылмыстық мінез-құлқы мен өзімшілдік деңгейін өлшейді. Алкогольге қатысты проблемалар (ALC) жауап берушінің шамадан тыс ішімдік ішуімен байланысты проблемаларын өлшейді. Есірткіге қатысты проблемалар (DRG) жауап берушінің есірткіні шамадан тыс пайдалануымен байланысты проблемаларын өлшейді.

Емдеуге ақы төлеу шкалалары

Емдеуді қарастыру шкалалары клиникалық ауруларды емдеуге немесе басқа да тәуекел факторларымен байланысты, бірақ психиатриялық диагнозда көрсетілмейтін факторларды өлшейді. Агрессия (ААК) – жауап берушінің басқаларға қатысты түрлі агрессивті мінез-құлықтарын өлшейді. Өзіне зиян келтіру ойлары (SUI) – жауап берушінің өзіне зиян келтіру туралы ойлары мен жоспарларының жиілігі мен ауырлығын өлшейді. Қолдаудың жоқтығы (NON) – жауап берушінің өзін қаншалықты оқшауланған сезінетінін және қаншалықты аз қолдауға ие екенін өлшейді. Стресс (STR) – жауап берушінің баяндаған бақыланатын және бақыланбайтын қиындықтары мен стресс факторларын өлшейді. Емдеуден бас тарту (RXR) – жауап берушінің психологиялық емдеуге ұстануымен байланысты белгілі бір қасиеттерін өлшейді, оның ішінде мотивация, жауапкершілікті қабылдауға дайындық және өзгерістер мен жаңа идеяларға ашықтық.

Адамдар арасындағы таразылар

Адамдар арасындағы қатынас шкалалары респонденттің өзара қарым-қатынас қызметіне әсер ететін екі факторды өлшейді. Олар эмоцияларды жіктеудің айналма моделіне негізделген. Доминанттық (DOM) – респонденттің әлеуметтік жағдайларда үстемдік таныту, белсенділік көрсету және бақылауды қолдану дәрежесін өлшейді. Жылулық (WRM) – респонденттің мейірімділік, көңіл көрсету және әлеуметтік жағдайларда белсенділік таныту дәрежесін өлшейді.

Даму

ПАИ-ді әзірлеудің мақсаты – статистикалық сенімділікті сақтай отырып, психологиялық ұғымдарды өлшеуге мүмкіндік беретін бағалау құралын жасау болды. Әзірлеу әдістемесі сол кезде жеке тұлғаны бағалау саласында болған бірнеше жаңалықтарға негізделген. Психологиядағы құрылымдардың (ұғымдардың) бұлыңғыр табиғатынан туындайтын қиындықтар медицинаның кейбір салаларында қолданылатын, нақты критерийлерге негізделген тәсілдерді (мысалы, жүктілік тесттері) қолдануды қиындатады. Сондықтан, тұлғалық тесттерді әзірлеуде құрылымдық жарамдылықты тексеру өте маңызды. Бұл әдетте, тесттер "операциялық тұрғыдан анықталмаған" құрылымды өлшеуге бағытталған кезде қолданылады. PAI авторы болғандар диагноз қою және емдеу жоспарлауға қатысты салаларды бағалау үшін осы құрылымдық жарамдылық әдісін қолданатын өзіндік бағалау сауалнамаларының саны шектеулі екенін сезінді.