Кіріспе

Американдық хореограф Мюррей Луис (4 қараша 1926 – 1 ақпан 2016) – американдық қазіргі заманғы биші және хореограф.

Өмір

Луи ең ықпалды американдық заманауи бишілер мен хореографтардың бірі ретінде танымал болды. Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында туған ол Манхэттенде, Генри көшесіне жақын жерде өсті, кейін Генри көшесіндегі ойын үйінде сабақ алып, өз компаниясын құрды. Ол бес баланың бірі еді, анасы сегіз жасында қайтыс болды. Одан кейін он екі жасқа дейін жетімдер үйіне жіберілді. Осы кезде биді оқып жүрген әпкесі Этель оны көптеген заманауи би концерттеріне алып барды. 1944 жылы Сэмюэл Дж. Тильден орта мектебін бітірді. 1946 жылы Луи АҚШ Әскери-теңіз күштерінен босатылып, Калифорния штатының Сан-Франциско қаласында тұруға көшті. Содан кейін 1949 жылы Ханя Холм өткізген жазғы сессияға Колорадо колледжіне оқуға түсті. Дәл сол жерде ол Альвин Николайспен танысты, ол оның ұстазы және өмірлік серігіне айналды. Сол жылы ол Нью-Йоркке оралып, Нью-Йорк университетінде драмалық өнер бакалавры дәрежесін алу үшін оқуға түсті және Генри көшесіндегі ойын үйінде Николайспен бірге сабақтарға қатысты. Луи Николайстың жаңадан құрылған Плейхаус би компаниясында (кейін Николайс би театры деп аталды) жетекші солист ретінде дебют жасады. 2016 жылдың 1 ақпанында 89 жасында Нью-Йорк қаласында қайтыс болды.

Мансап

Луи Николайдың ортақ директоры болып тағайындалды және олар бірге Николай/Луи би техникасын жасады, ол заманауи биге зор әсер етіп, бүгінгі күнге дейін оның шәкірттері оқытып келеді. Луис 1968 жылы «Мюррей Луис» би компаниясы деп аталған жеке компаниясын құрды. 1968 жылы оның компаниясы АҚШ Мемлекеттік департаменті атынан Үндістанға екі айлық тур жасады. 1972 жылы «Мектептегі суретші» бағдарламасын сынақтан өткізді. Ол сондай-ақ Рудольф Нуреев үшін екі хореографиялық шығарма жазды, олардың тұсаукесері 1978 жылы Бродвейде өтті. Луис АҚШ және Еуропа теледидарында да жұмыс істеді. Мысалы, 1960 жылдары ол CBS Repertoire Workshop тікелей эфирінде биші және хореограф ретіндегі өнерін көрсетті. 1984 жылы «Мюррей Луис» би компаниясы Дейв Брубек квартетімен ынтымақтастықта жұмыс істеді және төрт өте табысты маусым өткізді, олар АҚШ, Еуропа және Жапонияда көрсетілді. Оның АҚШ-тан тыс телеарналар үшін жасаған хореографиялық туындыларының арасында: Израиль телеарнасы үшін «Пулчинелло» (Batsheva Dance Company үшін) және Мексикалық телеарна үшін «Кри Кри әңгімелері» бар. 1987 жылдың шілдесінде PBS телеарнасы Кристиан Блэквудтың марапатталған деректі фильмі «Ник және Мюррейді» «American Masters» сериясы аясында көрсетті. Принстон кітап баспасы 1989 жылы «Мюррей Луис концертте» атты сололық шығармалар жинағынан видео шығарды. Луистің «Inside Dance» атты эсселер жинағы St. Martin's Press баспасында жарық көрді және «Dance as an Art Form» атты бес бөлімді фильмдер сериясын жасады, ол қазір АҚШ-тағы білім беру өнері бағдарламаларына кіріспе ретінде қолданылады. A Cappella Books «Бейне туралы» атты оның екінші эсселер кітабын шығарды. Луи мен Николайдың би компаниялары 1989 жылы бірікті. 1993 жылдың 8 мамырында Луидің ең ықпалды ұстазы және серігі Альвин Николайс қайтыс болды. Николайдың қазасынан кейін Луи 2 жыл бойы билемеді. 1995 жылы оның компаниясы Карнеги залында «LINK» бағдарламасы аясында 10 000 балаға өнер көрсетті, ал 1996 жылы «Альвин Николайстың әлемі» атты бес бөлімді видео сериясын аяқтады.

Жұмысы мен жетістіктері

Луи көптеген жетістіктерге қол жеткізді және көптеген сыйлықтар, наградалар мен құрметті атақтар алды. 1977 жылы ол Dance Magazine сыйлығын алды, оны оның бұрынғы би оқытушысы Хания Холм табыс етті. Ол сондай-ақ президент Гарри Трумэннің алғыс хаты, Колорадо заманауи би сыйлығы, екі Джон Саймон Гуггенхайм стипендиясы және Скриппс/Американдық би фестивалі сыйлығын (18 маусым 2006 ж.) алды. 1998 жылы ол Фи Бета Каппаның шақырылған ғалымы ретінде АҚШ-тың он екі университеті мен колледжі бойынша "атақты лекциялық турнеге" іріктелді. Луис 1970 жылы Индиана университетінен алғашқы құрметті дәрежесін, 1999 жылы Огайо университетінен сахна өнерінің құрметті докторлық дәрежесін, 2000 жылы Рутгерс университетінен екінші құрметті дәрежесін және 2004 жылы Бостон консерваториясынан үшінші құрметті дәрежесін алды. 1998 жылы Луис өзінің мұрағатындағы материалдарды жинауға кірісті, қазір олар Огайо штатының Афина қаласындағы Огайо университетінің Вернон Р. Алден кітапханасында сақтаулы. Ол жүзден астам туынды (оның ішінде 70 балет) жасады, 20 елде және АҚШ-тың барлық штаттарында өнер көрсетті, бес құрлықта гастрольдік сапарлар жасады. Ол өзі жасаған билерді өзі орындаған сирек хореографтардың бірі, ал түрлі композиторлар оған және оның қойылымдарына музыка жазды. Ол сонымен қатар Бах, Брамс, Шуберт, Стравинский, Чайковский және тағы да басқа композиторлардың музыкасына хореография қойды. Ол хореографиялық билер қойған компаниялардың қатарында: Корольдік Дания балеті, Хосе Лимон компаниясы, Гамбург опера балеті, Шотландия балеті, Берлин опера балеті және Кливленд балеті бар. Мюррей Луис Нью-Йорк қаласында, Нью-Йорк штатында өмір сүрді және жұмыс істеді.