Кіріспе

Иттің және басқа да иттәрінің сыртқы жыныс мүшелерінің гистиоциттік ісігі

Иттің жұқпалы жыныстық ісігі (ИЖЖИ), сондай-ақ жұқпалы жыныстық саркома (ЖЖС), «жапсырмалы» ісік және жұқпалы саркома деп те аталады, – иттің және басқа да иттәрінің сыртқы жыныс мүшелерінің гистиоциттік ісігі және ол көбейтілу кезінде жануардан жануарға жұғады. Сүтқоректілердегі үш белгілі жұқпалы қатерлі ісіктің бірі; қалғандары – тасманиялық шайтандарда кездесетін бет қатерлі ісігі және сириялық хомяқтың жұқпалы торлы клеткалық саркомасы. Ісік жасушаларының өзі жұқпалы агенттер болып табылады, ал пайда болған ісіктер генетикалық тұрғыдан қабылдаушы иттің туыс емес. Қазір ол бір жасушалы, жыныссыз көбейетін (бірақ жыныстық жолмен жұғатын) патоген ретінде тіршілік етеді. Геномдық талдау нәтижесінде ол 6000 жыл бұрын, мүмкін одан да ертерек, иттәрінен бөлініп шыққандығы анықталды. Дегенмен, қазіргі ісіктердің ең соңғы ортақ ата-бабасы жақында пайда болған: ол шамамен 200-2500 жыл бұрын пайда болған. Иттердегі ИЖЖИ-ді алғаш рет 1876 жылы орыс ветеринариялық дәрігері М.А. Новинский (1841–1914) сипаттаған, ол ісік жасушаларымен жұқтыру арқылы ісікті бір иттің екіншісіне трансплантациялауға болатынын көрсеткен.

Белгілері мен симптомдары

Еркек иттерде ісік қапақша мен етеккірге әсер етеді. Мешік иттерде ісік кілегейге әсер етеді. Сирек жағдайларда ауыз немесе мұрын зақымдалады. Ісік көбінесе гүлді капуста сияқты көрінеді. Жыныс мүшесінің ТТ белгілері: қапақшадан шыққан сөл, кейбір жағдайларда зәр жолының бітелуінен несептің тоқтауы.

Патология

Иттердегі жұқпалы венериялық ісіктер – гистиоциттік ісіктер, олар жыныстық қатынас, тістеу, жалау және ісік зақымдалған жерлерді иіскеу арқылы иттер арасында таралуы мүмкін. Оғрықтың табиғи түрде аллограф ретінде жұғатыны туралы түсінік үш маңызды байқауға негізделген. Біріншіден, CTVT-ны тек тірі ісік жасушаларын трансплантациялау арқылы ғана эксперименттік түрде шақыруға болады, өлтірілген жасушалар немесе жасуша сүзгілері арқылы емес. Екіншіден, ісіктің кариотипі анеуплоидты, бірақ әртүрлі географиялық аймақтардан алынған барлық ісіктерде ерекше маркерлік хромосомалар бар. Үшіншіден, барлық зерттелген ісіктерде c-myc геніне жақын ұзын аралас ядролық элемент (LINE 1) енуі анықталды және бұл ісіктің CTVT екенін растау үшін диагностикалық маркер ретінде қолданылуы мүмкін. Иттердегі жұқпалы венериялық ісіктер көбінесе тропикалық, субтропикалық және қоңыржай климатта жыныстық белсенді иттерде кездеседі, мұнда көптеген қаңғыбас иттер болады, бірақ жұқтырудың толық мәліметтері белгісіз. Ауру көбейген кезде таралады және тіпті түлкілер мен койоттар сияқты басқа да иттің түрлеріне жұғуы мүмкін. Ісіктің өздігінен регрессиясы иммундық жүйенің реакциясы нәтижесінде болуы мүмкін. CTVT болжамды циклден өтеді: төрттен алты айға дейін созылатын бастапқы өсу фазасы (P фазасы), тұрақты фаза және регрессия фазасы (R фазасы), бірақ барлық CTVT регрессияға ұшырамайды. Ісік көбінесе метастазданбайды (жағдайдың 5 пайызынан кемде), тек күшіктерде және иммундық тапшылығы бар иттерде ғана. Метастаздар аймақтық лимфа түйіндеріне, сондай-ақ теріге, миға, көзге, бауырға, селезенке, ұрыққа, тік ішекке және бұлшық етке таралуы мүмкін. Диагнозды растау үшін биопсия қажет. Әлемдегі үздіксіз көбейтілген ең ұзақ жасушалық тізбек деп саналатын бұл бір жасушалық тізбектің табысы, ісіктің белгілі бір жануарлар тобында таралу тәсілімен байланысты. Тікелей контакті әдетте тиімді емес болғанымен, CTVT үй итінің танымал аталық әсерін пайдаланады. Бір аталық иті өмірі бойы ондаған бала туғыза алады, бұл ісіктің моногамды түрдегі жануарларға қарағанда көптеген аналық итке таралуына мүмкіндік береді. CTVT эпидемиологиясын түсіну, CTVT-қа ұшырауы мүмкін популяциялар туралы және аурудың таралуы туралы ақпарат беруге көмектеседі.

Генетика

CTVT жасушаларында қалыпты ит жасушаларына қарағанда хромосомалар саны аз. Ит жасушаларында әдетте 78 хромосома болады, ал қатерлі ісік жасушаларында 57–64 хромосома кездеседі.

Осы типтегі қатерлі ісіктің барлық жасушалары өте ұқсас генетикалық кодты бөліседі, көбінесе, тіпті әрқашан да олардың иесінің ДНК-сымен байланысты емес.

Емдеу әдісі

Химиотерапиялық препарат винкристинмен емделген кезде ісік кері дамиды, себебі жауап беруші организмнің иммундық жүйесі қозғалады. CCL5 иммундық жауапта маңызды рөл атқаруы мүмкін.

Емдеу

Бұл ісіктердің орналасуына байланысты операция қиын болуы мүмкін. Операция ғана көбінесе қайталануға алып келеді. Химиотерапия TVT үшін өте тиімді. Химиотерапиямен толық ремиссияға қол жеткізудің болжамы өте жақсы. Химиотерапияда ең көп қолданылатын препараттар – винкристин, винбластин және доксорубицин. Химиотерапия тиімсіз болса, сәулелік терапия қажет болуы мүмкін.