Кіріспе

Ас қорытуды бұзатын және кейде жүрек зақымдауға әкелетін вирус.

Коксаки вирустары – пикорнавирустар тұқымдасына жататын бірнеше туысқан энтеровирустар. Бұл вирус тобының геномы сызықты, оң полюстік бір тізбекті РНК-дан тұрады және олардың геномы қабықшамен қоршалмаған. Энтеровирустар – адамдардың арасында ең көп таралған және маңызды патогендердің бірі, әдетте олар фекальды-оралдық жолмен таралады. Коксаки вирустары полиовирустың көптеген қасиеттерін бөліседі. Әлемнің көп бөлігінде полиовирус инфекцияларын бақылауға қол жеткізілгендіктен, коксаки вирусы сияқты полиовирус емес энтеровирустарды зерттеуге көбірек назар аударылуда. Коксаки вирустары асептикалық менингиттің (эховирус және қызылша вирусы да осы аурудың себептерінің бірі) негізгі себептерінің бірі болып табылады. Коксаки вирусының жасушаларға, әсіресе эндотелий жасушаларына енуі коксаки және аденовирус рецепторлары арқылы жүзеге асырылады.

Топтар

Коксаки вирустары, жаңа туған егешқұйрықтарда олардың патогендік қасиеттерін ертерек байқау негізінде, А және В топтарына бөлінеді. А тобының коксаки вирустары салқын соқпақты (жалпы миозит салдарынан туындайтын) қозғалыс шешеулілігін, ал В тобының коксаки вирустары спастикалық соқпақты (ошақты бұлшықет зақымдануы мен нейрондық тіндердің дегенерациясынан туындайтын) қозғалыс шешеулілігін тудырады. А тобында кем дегенде 23 серотип (1–22, 24) және В тобында 6 серотип (1–6) анықталған.

А

Жалпы, А тобындағы коксаки вирустары көбінесе тері мен шырышты қабықшаларды жұқтырып, герпангина, жедел геморрагиялық конъюнктивит және қол-аяқ-ауыз ауруына себеп болады. А және В топтарына жататын коксаки вирустары екі тобы да белгісіз қызба, денеге бөртпе, жоғарғы тыныс жолдарының аурулары және асептикалық менингит тудыруы мүмкін. Коксаки вирусы А16 (Cox A16) негізгі репродукциялық санының (R0) медианасы 2,50-ге бағаланды, ал квартилдік диапазон 1,96-дан 3,67-ге дейін.

Б

В тобындағы коксаки вирустары жүрек, плевра, қарын безі және бауырды зақымдайды, плевродиния, миокардит, перикардит және гепатит (гепатотропты вирустармен байланысты емес бауыр қабынуы) тудырады. Жүректегі Коксаки В инфекциясы перикардтық эффузияға (сұйықтық жиналуға) әкелуі мүмкін. Жақында инсулинге тәуелді диабеттің пайда болуы энтеровирустық инфекциямен, әсіресе коксакивирустық В панкреатитімен байланысты екені анықталды. Бұл байланыс қазіргі таңда зерттеліп жатыр. 2010 жылғы қаңтардан бастап Сьегрен синдромы да коксаки вирусымен байланысты зерттелуде.