Кіріспе

Дэвид Йейтс (8 қазан 1963 жыл) – ағылшын кинорежиссері, көркем фильмдер, қысқаметражды фильмдер мен телеарналар үшін түсірген. Ол «Гарри Поттер» сериясының соңғы төрт фильмі мен оның туындысы – «Фантастикалық аңдар» сериясының үш фильміне режиссерлік еткенімен әйгілі. «Гарри Поттер» сериясындағы жұмысы оған сын тұғысындағы және коммерциялық сәттілікпен қатар, «Режиссурадағы жетістіктері үшін Британ академиясының «Британия» сыйлығы» сияқты марапаттар әкелді. Йейтс – Directors UK ұйымының негіс қалаушы мүшесі. Ол Warner Bros. компаниясымен режиссер және продюсер ретінде тығыз байланыста жұмыс істеді.

Ерте өмір

Дэвид 1963 жылдың 8 қазанында Англияның Ланкашир графтығындағы Сент-Хеленс қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы оның кішкентай кезінде қайтыс болды. Рейнхилл ауылында өскен Йейтс 1975 жылы Стивен Спилбергтің "Жаулы балық" фильмін көргеннен кейін кино режиссері болуға шақырылды. Йейтстің анасы оған Super 8 мм камерасын сатып берді. Ол осы камераны достары мен отбасысының қатысуымен түрлі фильмдер түсіру үшін пайдаланды. Гранж Парк орта мектебінде оқыған Йейтс "колледжден жиі қашып жүретінмін" деді және A Level емтихандарының нәтижесі оны таңқалдырғанша университетке түсуді күтпегенін айтты. Эссекс университетінде оқығанда Йейтс Кино және бейне өндіріс клубын құрды. 1987 жылы ол Мемлекеттік басқару мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды.

Теледидар және кинодағы мансабы (1988-2005)

1988 жылы Йейтс өзінің алғашқы фильмін – «Swindon-дағы қыз кезімде» фильмін түсірді. Фильм фестивальдік айналымға еніп, Сан-Франциско халықаралық кинофестивалінде үздік қысқаметражды фильм деп танылды. Бұл 1989 жылы Йейтстің Ұлттық кино және теледидар мектебіне қабылдануына көмектесті және 1991 жылы оны BBC «Апельсин мен лимон» қысқаметражды драмалық фильмін режиссерлік етуге шақырды. Киномектепті бітіруге дейін ол «Тігушінің әйелі» драмалық қысқаметражды фильмінің режиссері, продюсері және сценарийін жаза бастады. Сонымен қатар, ол төртінші қысқаметражды фильмін – «Жұмсақ келбеттілер» фильмін түсірді, ол Чикаго халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. 1992 жылы бітіргеннен кейін Йейтс кинотану бағдарламасының «Қозғалыстағы суреттер» эпизодын режиссерлік етті. 1994 жылдан 1995 жылға дейін Йейтс ITV полицейлік «The Bill» сериалының бірнеше эпизодарын режиссерлік етіп, продюсерлікпен айналысты. Бағдарлама аясында БАҚ өкілдері Рассел Грант, Онор Блэкман және Пэм Айрес Оңтүстік жағалаудағы Брайтон, Истборн және Уэймут қалаларын аралап, зерттеді. 1998 жылы тәуелсіз тарихи драмалық фильм «Тичборн талапкері» жарық көргенге дейін Йейтс өзінің бесінші қысқаметражды фильмін – «Панч» фильмін түсірді. Эдинбург халықаралық кинофестивалінде көрсетілген фильмнің сценарийін Джо Фишер жазды, ол Тичборн ісіне қатысты нақты оқиғаларға негізделген. Фильмде Стивен Фрай мен Роберт Харди ойнады, түсірілім Мерсисайд және Мэн аралында өтті. 2000 жылы Йейтс Пит Постлтвейттің қатысуымен BBC мини-сериалы «Күнәлар» үшін «Ашкөздік, ызғырық және құштарлық» эпизодаларын, сондай-ақ Энтони Троллоптың «Қазіргі өмір салты» романының төрт бөлімді теледидарлық бейімделуін режиссерлік етті. 2002 жылы BAFTA сыйлығында Йейтс сценарист Эндрю Дэвис және продюсер Найджел Стаффорд Кларкпен бірге үздік драма сериалы үшін Британ академиясының телеарналық сыйлығын бөлісті. Бір жылдан кейін Йейтс 56-шы BAFTA сыйлығына қатысып, он төрт минуттық «Ранг» қойылымы үшін үздік қысқаметражды фильм номинациясын алды. Бұл фильмде нәсілшілдік, достық және жасөспірімдік шақтың әлеуметтік мәселелері Глазго қаласын аралап, сомали босқындары тобының келуіне куәлік ететін көше тобының оқиғасы арқылы көрсетілді. Йейтс «Қазіргі өмір салты» «өте ірі өндіріс» болғанын және «жұмыстың өте қызықты болғанын» айтса да, «Ранг» оған «мұның бәрін ұмытуға» және «өзінің бастауына оралуға» мүмкіндік берді. Кастинг туралы Йейтс «басты рөлдерге актер емес адамдарды таңдауды, Глазгодағы балалардың бұрын ешқашан фильмде ойнамағанын ескере отырып, шынайылықты жасауды» қалағанын айтты. 2003 жылы алты бөлімді триллер «Оқиғаның күйі» Йейтстің келесі жетістігі болды. Йейтс Германиядағы Кёльн конференциясында TV Spielfilm сыйлығын алды және Ұлыбританияның режиссерлер гильдиясының үздік режиссерлік жетістіктері үшін сыйлығын жеңіп алды. Сериал әртүрлі марапаттау рәсімдерінде танылды, Peabody Award for Broadcasting Excellence сыйлығын алды және екі Британ академиясының теледидар өнерінің сыйлығын иеленді. Сериалдың жоғары сапасы Голливудтың кино басшыларын оны фильмге бейімдеу туралы ойлауға итермеледі, продюсер Эндрю Хауптман «бұл саяси триллер және біз де осындай фильм түсіргіміз келеді» деп мәлімдеді. «Оқиғаның күйі» сыншылар тарапынан 2000 жылдардың ең жақсы британдық теледрамаларының бірі деп бағаланды. Йейтс тоғыз жасар Дейзи Эшфордтың «Жас қонақтар» романын теледидарға бейімдеді, оның басты рөлдерін Хью Лоримен бірге Джим Бродбент ойнады. Variety журналының BBC America арнасына берген шолуында Йейтс пен оның командасы «барлығына «мәңгі жасыл» деген мағынаны білдіретін жылы әрі таңғаларлықтай сезімсіз фильм шығарды» деп жазылған. 2004 жылы Йейтстің «Адам саудасы» атты екі бөлімді драмасы Channel 4 телеарнасында көрсетілді. Ол сегіз BAFTA сыйлығын жеңіп алды, соның ішінде ең жақсы редактор Марк Дей, ол Йейтспен көптеген теледидар жобаларында және қысқа фильмдерде жұмыс істеді. Дей Йейтспен бірлесіп жұмыс істегені туралы «біз өте жақсы достармыз, өйткені біз бірге көп уақыт өткіздік» деп айтты. Ол сондай-ақ: «Дэвид бір ойыннан екінші ойынға ұқсас стильде түсіреді, бірақ бұл ойын «Оқиғаның күйі» сияқты шатастырмады». Йейтс «Адам саудасы» фильмінің режиссері үшін Ұлыбританияның режиссерлер гильдиясының тағы бір сыйлығына ұсынылды және Британ академиясының теледидар сыйлықтарында үздік драма сериалы үшін екінші BAFTA сыйлығын жеңіп алды. Британдық-канадтық өндіріс болғандықтан, «Адам саудасы» Канаданың жыл сайынғы теледидар сыйлықтарын беру салтанатында төрт жеңіс алды, оның ішінде ең жақсы драмалық мини-сериал. Екі бөлімнен тұратын үш сағаттық драма жас әйелдерді құлдыққа сатудың Еуропа бойынша кең таралған іскерлік екенін көрсетеді, екі бөлімі де осы сезімтал мәселенің «шоқтығулық» бейнеленуі үшін мақтау алды. Сондай-ақ 2004 жылы Йейтс Эвелин Воның «Brideshead Revisited» романының фильмге бейімделу жоспарларына қатысты, Warner Independent Pictures үшін. Ол Пол Беттани, Джуд Лоу және Дженнифер Коннеллимен жұмыс істеуге дайын болды, бірақ фильмнің өндірісіне қатысты бюджеттік мәселелер салдарынан жобадан бас тартты. Содан кейін Йейтс Ричард Кертистің сценарийіне сүйене отырып, «Кафедегі қыз» телефильмін түсірді, онда Билл Найи мен Келли Макдональд ойнады. 2005 жылдың маусымында фильм Ұлыбританияда BBC арнасында көрсетілді және АҚШ-та Home Box Office арнасында трансляцияланды. «Кафедегі қыз» төрт номинацияның ішінде Йейтс үшін үздік режиссура номинациясымен қоса, Emmy Awards-та үш жеңіс алды.

Гарри Поттер (2006-2011)

«Брайдсхед Ревизит» фильмінің жоспарлары бойынша жұмыс істеу кезінде Йейтске оның агенті Гарри Поттер сериясының бесінші фильмінің режиссерлік тізіміне енгенін және Warner Bros. компаниясы оны режиссерлікке қарастырып отырғанын хабарлады. Көп ұзамай ол Warner Bros. Pictures арқылы «Гарри Поттер мен Феникс орденін» түсіретіні расталды, түсірілім 2006 жылдың басында басталуға тиіс болды. «Қалай жұмысқа алынды?» деген сұраққа жауап берген продюсер Дэвид Хейман (Йейтстің теледидардағы жұмысының «үлкен жанкүйері») Йейтстің телевизиялық жобаларындағы актерлер өте жақсы өнер көрсететінін, көбінесе мансаптарындағы ең жақсы рөлдерді ойнайтынын айтты. «Potter» фильмінің әрқайсысында актерлерді, әсіресе жастарды үнемі дамыту маңызды. Бұл саяси фильм, бірақ үлкен әріппен жазылмаған, жасөспірімдердің бүліктері мен биліктің теріс пайдалануы туралы фильм. Дэвид Ұлыбританияда саясатқа қатысты фильмдерді ауырсырақтау етіп түсірмейді». Түсірілім басталғанға дейін Йейтс «Гарри Поттер мен От тостағаны» фильмінің режиссері Майк Ньюэллді пабқа шақырып, «осындай ауқымды фильмде біреудің орнына кіру қандай болатынын сұрады». Фильмнің пост-өндірістік материалдары студияда жақсы қабылданғаннан кейін Йейтс алтыншы фильмді, «Гарри Поттер мен Жартықанды ханзаданы» режиссерлік етуге таңдалды. Алайда, фильмді серияның жанкүйерлері сынға алды, себебі ол шыққан бес бөлімнің ішіндегі ең қысқасы болды. Йейтс бастапқы режиссерлік нұсқасы «үш сағаттан астам» болғанын, көптеген кадрлар кесіліп, қысқартылып, студияның қалауынша уақытқа сәйкес өңделгенін айтты. «Жартықанды ханзада» фильмінің түсірілімі кезінде Warner Bros. компаниясының атқарушы директоры Алан Ф. Хорн серияның жетінші және соңғы романы «Гарри Поттер мен Өлім сыйы» екі бөлікке бөлінетінін, ал Йейтс қайтадан режиссер болатынын мәлімдеді. Соңғы фильмдердің режиссері ретінде оны тағайындау туралы шешімге қатысты Йейтс «олар Гарри Поттерді ересектерге арналған фильм ретінде жасағысы келді. Студия мен продюсерлердің ақылдылығы – олар оны біршама алға жылжытуды қалады. Крис Колумб осы әлемді танымал етіп, тамаша жұмыс істеді. Бірақ олар одан да көп нәрсе істеместен, «Алфонсо Куаронды шақырып, оған мүмкіндік берейік. Содан кейін Дэвид Йейтсті шақырайық, ол теледидарда осындай қиын жұмыстарды жасаған». Бұл олардың франшизаны жаңаруға деген ұмтылысының дәлелі. Қызығы, мен бір фильм түсірдім, олар мені тағы үш фильм түсіруді сұрады, демек оларға бірдеңе ұнады». Йейтс француз операторы Бруно Дельбоннелмен бірге жұмыс істеді, «өте бай» суретті «өте еуропалық» көрінетіндей етіп, кең ауқымда түс жөндеу жұмыстарын жасады және голланд суретшісі Рембрандттың ықпалымен жұмыс істеді. Фильм әртүрлі марапаттарға ие болды және стильді, кейіпкерге бағытталған тәсілі үшін мақталды, бірақ кейбір жанкүйерлер сценарийдің романнан ауытқуына және фильмнің романтикалық комедиялық сипатына наразылық білдірді. Осы сынға жауап ретінде BAFTA мүшесі және киносыншы Марк Кермод Йейтстің режиссерлігін мақтап, фильмді сериядағы «екінші үздік» фильм деп атады. Йейтс 2009 жылдың басында «Өлім сыйы – 1-бөлім» және «Өлім сыйы – 2-бөлім» фильмдерін түсіруді бастады және 2010 жылдың соңында қайта түсіруді аяқтады. Ол соңғы бейімделудің екі бөлігін әртүрлі түсіргенін, 1-бөлім «жол фильмі» және «өте шынайы», «көбінесе деректі фильм сияқты», ал 2-бөлім «опералық, түрлі-түсті және фантастикаға бағытталған», «үлкен шайқастармен үлкен опера» екенін айтты. Йейтс Гарри Поттер сериясының соңғы сахнасын Ливсден студиясында қайта түсірді, себебі Лондонның Кингс-Кросс теміржол станциясында түсірілген түпнұсқа нұсқасы оның үмітін ақтамады. Фильмдегі оқиғалар 9 ¾ платформасында орын алады. 1-бөлім 2010 жылдың қарашасында бүкіл әлем бойынша коммерциялық табысқа ие болды, сонымен қатар жалпы оң пікірлер алды, олардың кейбіреулері Йейтстің режиссерлік стиліне қатысты болды. The Dallas Morning News «Дэвид Йейтстің сұйық, жылдам жүретін режиссерлігі триллердегі шираққа ұқсайды» деп растады, ал The New York Times Йейтстің Джоан Роулингтің кейіпкерін дамытуға деген көзқарасын талдап, ол «оның кейіпкерлеріне, әсіресе Рон Уизли, Гермиона Гренджер және Гарри Поттердің негізгі үштігіне жан-жақты жанашырлық танытты» деді. Фильм «қараңғы» атмосферасы мен бастапқы материалға адалдығы үшін мақталды, бірақ баяу ортаңғы бөлімі, экспозицияны басқару және біршама араласқан қарқыны үшін сынға түсті. 2-бөлім 2011 жылдың шілдесінде көрсетіліп, бірден рекордтық табысқа қол жеткізді. The Daily Telegraph газетінде 2-бөлім «көрікті тоналды монументальді кино» деп сипатталған, ал Total Film Йейтс «көрнекілік пен эмоцияны қызықты соңғы бөлімге біріктіреді» деп жазды. Автор Джоан Роулинг «Өлім сыйы – 2-бөлімін» көретін әркім оның бізді керемет түрде үйге жеткізгенін көретінін айтты. Бұл керемет». 2-бөлім – түпнұсқа кинотеатрларда көрсетілген кезеңде $1 миллиардтан асып түскен екі Гарри Поттер фильмінің бірі; ол сериядағы ең табысты фильм және 2011 жылғы ең табысты фильм болды, Йейтсті тамыз айында 2011 жылы барлық уақыттағы Джеймс Кэмерон емес, ең табысты фильмнің режиссері етті. Басқа марапаттармен қатар Йейтс екінші рет Empire Award сыйлығын «Үздік режиссер» номинациясы бойынша жеңіп алды және «Өлім сыйы – 2-бөлімі» мен серияның жалпы жұмысы үшін 2012 жылғы ADG Award сыйлығын «Кино бейнелеріне ең үлкен үлес» номинациясы бойынша алды. Йейтс 2011 жылдың ақпанында 64-ші British Academy Film Awards салтанатына қатысты, онда ол Гарри Поттер фильмдері үшін «Ең көрнекті британдық үлес» үшін Майкл Балкон сыйлығын алу үшін Джоан Роулинг, Дэвид Хейман, Майк Ньюэлл, Альфонсо Куарон, Дэвид Баррон, Руперт Гринт және Эмма Уотсонға қосылды. Фильмдердегі атау рөлін сомдаған Дэниел Рэдклифф Йейтспен жұмыс істеу туралы пікір білдіріп, ол «бұрын болмаған өзінің өзгешелік пен реализмін қосты» деді. «Біз бәріміз Дэвидпен жұмыс істеуден ләззат алдық. Менің ойымша, біз осымен толыққанды қанағаттандық».

Тиран және Тарзан (2012 2016)

2012 жылға қарай Йейтс Warner Bros. компаниясының бірнеше жобасымен айналысып жүрді, оның ішінде Тарзан толықметражды фильмі және «Цицеро» деп аталған Аль Капонеге арналған биофильм. Ол сондай-ақ BBC Worldwide компаниясымен «Doctor Who» фильмін жасау жоспарлары бойынша жұмыс істеп жатқанын мәлімдеді, бірақ бұл туралы 2012 жылдың шілдесінде шоураннер Стивен Моффат жоққа шығарды. Өндіріс кешігуіне байланысты Йейтс басқа жобаларды, соның ішінде телевизиялық жұмыстарды қарастыра бастады. 2013 жылы ол АҚШ пен Таяу Шығыс арасындағы қақтығысқа арналған американдық драмалық «Тиран» сериалының пилоттық эпизодын түсіруге келісім жасап, телевизияға оралды. Келесі жылы Йейтс Александр Скарсгард, Сэмюэл Л. Джексон, Марго Робби, Джимон Хунсу, Джим Бродбент және Кристоф Вальцтің қатысуымен «Тарзан туралы аңыз» фильмін түсіруге кірісті. 2016 жылы шыққан фильмге аралас пікірлер айтылып, әлем бойынша 356,7 миллион доллар жинады.

"Фантастикалық аңдар" сериясы (2016-2022)

Ейтс 2016 жылы түсірілген «Фантастикалық аңдар және оларды қайдан табуға болады» фильмін режиссерлік етті. Бұл фильм Дж. К. Роулингтің Гарри Поттер романдарының әлемінде өтетін, оның кітабы негізінде түсірілген бес бөлімдік серияның бірінші фильмі. Дэвид Хейман және Гарри Поттер сценарийін жазған Стив Кловз Йейтс пен Дж. К. Роулингпен бірге сценарийді дамытуға қосылды. Фильм 2016 жылдың қараша айында шықты, көбінесе жағымды пікірлер алды және 814 миллион долларлық табыс тауып, коммерциялық сәттілікке жетті. Басты рөлдерде Эдди Редмэйн, Кэтрин Уотерстон, Дэн Фоглер, Элисон Судол, Езра Миллер, Колин Фаррелл және Джонни Депп ойнады. 2018 жылы Ейтс «Фантастикалық аңдар: Гриндельвальдтың қылмыстары» атты жалғасын режиссерлік етті, ол сыншылар тарапынан әртүрлі баға алды, бірақ 654 миллион долларлық кассалық табысқа ие болды. The Hollywood Reporter басылымына берген сұхбатында ол «Фантастикалық аңдар» сериясының жоспарланған бес фильмінің барлығын режиссерлік етуге дайын екенін мәлімдеді. 2022 жылы ол үшінші фильм, «Фантастикалық аңдар: Дамблдордың құпиялары» фильмін режиссерлік етті, ол да сыншылар тарапынан әртүрлі баға алды және бүкіл әлем бойынша 407 миллион доллар жинады, бұл кассалық сәтсіздікке ұшырады және «Сиқырлы әлем» франшизасының ең аз табыс тапқан фильмі болды.

Pain Hustlers және қазіргі жұмыс (2023 қазіргі)

Кейін Йейтс Netflix үшін Эмили Блант пен Крис Эванс бас рөлдерде ойнаған «Pain Hustlers» драмалық фильмін жасқа бітті. Түсірілім 2022 жылдың 22 тамызында басталды және фильм 2023 жылдың 27 қазанында көрсетілімге шықты.

Жеке өмір

Ейтстің кіші інісі және үлкен әпкесі бар. Ол бұрынғы кәсіби футболшы Тео Уолкоттың сіңілісінің күйеуі.

Директорлық стилі

Гарри Поттердегі жұмысы туралы Эмма Уотсон Йейтстің актерлер мен түсірілім тобын физикалық және эмоционалдық жағдайлардың шегіне дейін сынайтынын айтты. Гари Олдман Йейтстің актерлерден ең жақсы ойынды шығару үшін көптеген дубль түсіру арқылы баяу жұмыс істеуді ұнататынын растады. Ятсқа Стивен Спилберг, Дэвид Лин және Кен Лоуч сияқты режиссерлер үлкен әсер еткен. Йейтстің жұмыс стиліне әлеуметтік және саяси тақырыптар, кейіпкерлерге бағытталған сюжеттер, реализм және атмосфералық драма тән.