Кіріспе

Неміс Апсараны сақтау жобасы (GACP) – Кельн қаласындағы қолданбалы ғылымдар университетінде орналасқан коммерциялық емес ұйым. Ол Ангкор-Ваттың деваталарын (немесе апсараларын) және басқа да бедерлерін сақтауға бағытталған. Оның қаржыландыруы негізінен Германия Сыртқы істер министрлігінен түседі. Ангкор-Ват – 1992 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген Камбоджадағы Ангкор әлемдік мұрасының басты ескерткіші. Қазіргі жағдайына қарамастан, ол әзірге Қауіп астындағы Дүниежүзілік мұра тізіміне қосылмаған. Ұлттық деңгейде бұл ескерткіш / APSARA Authority басқаруында және G.A.C.P. (German Apsara Conservation Project) ЮНЕСКО мен APSARA Authority бірлесе отырып, осы бірегей ескерткішті сақтау жөнінде жұмыс істейді.

Ангкор-Ваттың рельефтері

Ангкор-Ват әдетте әлемдегі ең үлкен діни тас ескерткіш деп есептеледі және осы керемет ғибадатхананың бетінің көп бөлігі соғыс көріністері, жеңісті шерулер, діни сахналар және жеке немесе әйелдер тобының бейнеленген рельефтік өрнектерімен әшекейленген. Ангкор-Ваттың бетін әшекейлейтін, Апсаралар деп белгілі осындай әйелдердің шамамен 1850-ге жуығы бар, олардың кейбіреулері өте қиын жағдайда. Рельефтердің бір бөлігі уақыттың салдарынан зардап шекті. Табиғи тастар әртүрлі жағдайларға әртүрлі реакция жасайды. 1995 жылдан бері құмтастың ерекшеліктерін және зақымдануға себеп болатын факторларды зерттеу мақсатында ғылыми зерттеулер жүргізілуде. Консерваторлар геология, геомикробиология және химия салаларының фотографтары мен сарапшыларынан қолдау алады. Тексерулер 360-қа жуық Апсараның зақымдану деңгейі соншалықты жоғары екенін көрсетті, олардың кесілген тас беттері кез келген уақытта бөлініп түсуі мүмкін. Апсаралар ең көп көрінетін және Ангкор-Ваттағы құнды өрнектердің жоғалу қаупі бар болғандықтан, жоба оларға назар аударуды жөн санады. 1997 жылдан бастап консервация жұмыстарын Кёльн қолданбалы ғылымдар университетінің (Fachhochschule Köln) Реставрация және консервация кафедрасының студенттері мен оқытушылары, сондай-ақ APSARA органымен бірлесіп, жергілікті Консервация d’Angkor қызметкерлері жүргізіп келеді. Бірінші кезектегі шара – қауіпті аймақтарды қорғау үшін қайта бұруға болатын қадам жасау болды. Кёльн қолданбалы ғылымдар университетінің (Fachhochschule Köln) тобы Апсаралардың эрозиясын азайтуды мақсат етіп қойды. Қазіргі уақытта консервация жұмыстары бастапқы тастың қасиеттеріне ұқсас материалдарды пайдалану арқылы жүргізілуде. Ақырында, рельефтерге келтірілген зиянды толығымен тоқтату мүмкін емес, демек, ескерткіштің тұрақты және дұрыс күтілуі – ең тиімді консервация шарасы болып табылады. Неміс Апсараны сақтау жобасының (GACP) ең маңызды міндеттерінің бірі – Ангкорды болашақта сақтау үшін білікті мамандарды оқыту және даярлау. Кёльн қолданбалы ғылымдар университетінің реставрация және консервация студенттері жобаға рельефтерді сақтауға қатысты маңызды тақырыптар бойынша дипломдық жұмысын жазу немесе оқу бағдарламасының бөлігі болып табылатын «практикалық семестрді» өту үшін қосылады. Сонымен қатар, GACP Пномпеньдегі Корольдік көркемсурет университетінің Археология, сәулет және қала құрылысы, сондай-ақ Бейнелеу өнері факультетімен тығыз байланыс орнатып жұмыс істейді. Пномпеньдегі студенттер тас сақтау курстарына қатысады, ал олардың кейбіреулері дипломдық жұмыстарын Корольдік көркемсурет университеті мен GACP кеңесшілерінің бірлескен жетекшілігімен жазды. GACP сарапшылары жыл бойы ғибадатханада жұмыс істейтін камбоджалық консерваторлар тобын да оқытты. 2000 жылы GACP тас сақтау бойынша жаңа оқушыларды қабылдайды. Ангкор аймағында көптеген ғибадатханалар бар, сондықтан қалпына келтіру және консервация саласында жұмыс істейтін көптеген халықаралық топтар бар. Бұл халықаралық жобалар қауымдастығы ЮНЕСКО үйлестіруімен әлемдегі ең ірі сақтау жобасын құрайды. Сондықтан тәжірибе алмасу, технологияны беру, ұлттық және халықаралық институттармен консультациялар жүргізу және ынтымақтастық – GACP-тің маңызды мақсаты. 1995 жылы Кёльн қолданбалы ғылымдар университеті Ангкордағы жағдайды бағалауды бастағанда, консервация жобасын дайындау мақсатында, бетін және кейіннен араласуды құжаттауға ерекше көзқараспен қарау қажет екені бірден анық болды.