Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиядағы классикалық қалалардың қираған орындары
Classical city ruins in Italy
Велия – Тиррен теңізінің жағалауындағы ежелгі қаланың римдік атауы. Ол Италияның Салерно провинциясындағы Аскея қаласының жанындағы қазіргі Нови-Велия ауылының маңында орналасқан. Б.з.д. 538-535 жылдары гректер Фокеядан Хиле (Ὑέλη) деп құрған. Кейіннен атауы Еле, содан кейін Элеаға ( /ɛ//l//i//ə/; Ἐλέα) өзгерді, және Рим дәуірінде қазіргі латын және итальян тіліндегі атауымен белгілі болды. Қала философтар Парменид және Элеялық Зенонның туған жері ретінде, сондай-ақ олардың құрамына кірген Элея мектебімен танымал.
Velia was the Roman name of an ancient city on the coast of the Tyrrhenian Sea. It is located near the modern village of Novi Velia near Ascea in the Province of Salerno, Italy. It was founded by Greeks from Phocaea as Hyele (Ὑέλη) around 538–535 BC. The name later changed to Ele and then Elea ('/ɛ//l//i//ə/; Ἐλέα) before it became known by its current Latin and Italian name during the Roman era. The city was known for being the home of the philosophers Parmenides and Zeno of Elea, as well as the Eleatic school of which they were a part.
География
Ежелгі Элеа акрополінің орны бұрын Castello a Mare деп аталатын, итальян тілінде "теңіздегі қамал" деген мағына беретін мүйіс болған. Қазір ол құрлық ішіне қарай жылжыған және орта ғасырларда Кастелламмаре делла Брука деп аталды. Кейін қала төмендегі жағалау жазығында дамыды.
The site of the acropolis of ancient Elea was once a promontory called Castello a Mare, meaning "castle on the sea" in Italian. It now lies inland and was renamed Castellammare della Bruca in the Middle Ages. The city later developed on the coastal plain below.
Тарих
Геродоттың айтуынша, б.з.д. 545 жылы Ион гректері перстер қоршаған қазіргі Түркиядағы Фокея қаласынан қашып кетті. Теңізде 8-10 жылдай саяхаттағаннан кейін олар Реджио Калабрияға тоқтады, онда сол кезде Мессинада болған Ксенофан да қосылған болуы мүмкін. Содан кейін олар жағалау бойымен солтүстікке қарай жылжып, Хайле қаласын құрды. Вергилийдің айтуынша, Велия – Палинурдың денесі жағаға соғылған жер. Б.з.д. V ғасырдың ортасында қала гүлденген сауда байланыстарымен белгілі болды. Бұған қоса, Парменид құрған және оның шәкірті Зенон дамытқан, парадокстарымен танымал болған Элея мектебі деп аталатын Сократтан бұрынғы философиялық мектептің орталығы болғандықтан, мәдени маңызы зор болды. IV ғасырда қала, жақын маңдағы Посейдонияны (Паэстум) басып алған және Элеяға қауіп төндірген лукандықтардың ілгерілеуін тоқтатуға ниеттенген қалалар одағына қосылды. Б.з.д. 273 жылы Риммен одақтасып, ежелгі Лукания провинциясының құрамына енді. Элеяның Риммен тығыз қарым-қатынасы болды: ол Пуника соғыстарына (3-ші, 2-ші ғасырлар) кемелер жіберді және жергілікті аристократиялық отбасылардан шыққан жас діни қызметкерлерді Деметр (Церес) культіне жіберді. Римдік аристократтар үшін демалыс және емделу орнына айналды, бұл, мүмкін, медициналық-философиялық мектептің болуымен байланысты болды. 88 жылы Элея Ромилия тайпасына қарастырылып, Velia деген атпен римдік муниципалитетке айналды, бірақ грек тілін сақтау және өз монеталарын шығару құқығын сақтап қалды. Б.з.д. I ғасырдың екінші жартысында қала, алдымен Бруттың (б.з.д. 44 ж.), содан кейін Октавианның (б.з.д. 38 ж.) теңіз базасы ретінде пайдаланылды. Қаланың гүлденуі біздің заманымыздың I ғасырының соңына дейін жалғасты, осы кезеңде көптеген виллалар, шағын елді мекендер, жаңа қоғамдық ғимараттар мен термалар салынды. Бірақ порттың біртіндеп толып кетуі қаланың оқшаулануына және кедейлігіне әкелді. Империя дәуірінің соңынан бастап, соңғы тұрғындары батпақты жердің кеңеюінен қашу үшін Акропольдің жоғарғы бөлігіне сиынуға мәжбүр болды.
According to Herodotus, in 545 BC Ionian Greeks fled Phocaea, in modern Turkey, which was being besieged by the Persians. After some wanderings (8 to 10 years) at sea, they stopped in Reggio Calabria, where they were probably joined by Xenophanes, who was at the time at Messina, and then moved north along the coast and founded the town of Hyele. According to Virgil, Velia is the place where the body of Palinurus washed ashore. Around the 5th century BC, the city was known for its flourishing trade relations. It also took on considerable cultural importance for its pre Socratic philosophical school, known as the Eleatic School, founded by Parmenides and carried forward by his student Zeno, famous for his paradoxes. In the 4th century it entered the league of cities committed to stopping the advance of the Lucanians, who had already occupied nearby Poseidonia (Paestum) and were threatening Elea. It joined an alliance with Rome in 273 BC and was included in the ancient province of Lucania. Elea had excellent relations with Rome: it supplied ships for the Punic wars (3rd 2nd century) and sent young priestesses for the cult of Demeter (Ceres), coming from the local aristocratic families. It became a holiday and health resort for Roman aristocrats, perhaps also thanks to the presence of the medical philosophical school. In 88 BC Elea was ascribed to the Romilia tribe, becoming a Roman municipium with the name of Velia, but with the right to maintain the Greek language and to mint its own coins. In the second half of the 1st century BC it served as a naval base, first for Brutus (44 BC) and then for Octavian (38 BC). The prosperity of the city continued until the end of the 1st century AD, when numerous villas and small settlements were built, together with new public buildings and thermae, but the progressive silting up of the port led the city to progressive isolation and impoverishment. From the end of the imperial age, the last inhabitants were forced to take refuge in the upper part of the Acropolis to escape the advancement of marshy land.
Сайт
Қала қабырғаларының қалдықтарын көруге болады, оның ішінде бір қақпаның және бірнеше мұнаралардың іздері бар, жалпы ұзындығы үш шақырымнан астам, және олар үш түрлі кезеңге жатады, барлығында жергілікті кристалды әктас қолданылған. Кейінірек гректердің кірпіш таңбалары бар кірпіштер де пайдаланылды, олардың әрқайсысы бір жағында екі тіктөртбұрышты ойыққа ие еді. Цистерналардың қалдықтары да бар. 2022 жылы жүргізілген қазба жұмыстары Велия акрополісіндегі Афинаның ежелгі ғибадатханасын ашты. Ең көне ғибадатхана б.з.д. 540-530 жылдарға, Алалия шайқасынан кейінгі жылдарға дейін салынған. Онда этрусктік ою-өрнекпен сақталған екі қола грек шлемдері, сондай-ақ қару-жарақтан металл сынықтары табылған, олар шайқастан кейін құдайға шалынатын құрбандықтар деп саналады.
Remains of the city walls can be seen, with traces of one gate and several towers, of a total length of over three miles, and belong to three different periods, in all of which the local crystalline limestone is used. Bricks with Greek brick stamps were also employed in later times of a unique shape, each having two rectangular channels on one side. There are remains of cisterns. In 2022, excavations led to the discovery of the archaic temple of Athena on the acropolis of Velia. The oldest temple dates to 540 530 BC, the years following the battle of Alalia. Two well preserved bronze Greek helmets with Etruscan design found there including metal fragments from weapons are thought to be offerings to the goddess after the battle.