Кіріспе

Грекиядағы Азаматтық соғыс кезіндегі әуе операцияларына негізінен Ұлыбритания, Оңтүстік Африка және Грекия үкіметінің әуе күштері, сондай-ақ ELAS және басқа да үкіметке қарсы күштердің құрлықтағы әскерлері қатысты.

Корольдік әуе күштері

1944 жылдың қыркүйегінде Грекияға британдық әскерлердің келуімен бірге Корольдік әуе күштері де келді. Араксостағы әуеайлақ 1944 жылдың 23 қыркүйегінде басып алынып, бірінші бекініс болды және бір ай ішінде оның маңындағы көптеген әуеайлақтар, соның ішінде 4-ші парашютшілер тобының десанты арқылы алынған Мегара да қорғалды. Афинаға жақын Калалаки RAF қызметінің орталығы болды, 1944 жылдың 1 желтоқсанында Хасани деп аталды. 337-ші эскадрилья RAF астында бірнеше эскадрильялар жұмыс істеді: 32-ші эскадрилья RAF Supermarine Spitfire V ұшақтарымен, 94-ші эскадрилья RAF Supermarine Spitfire V ұшақтарымен, 108-ші эскадрилья RAF Bristol Beaufighter VI ұшақтарымен, 216-шы эскадрилья RAF Douglas Dakota IV ұшақтарымен, 221-ші эскадрилья RAF Vickers Wellington XIII ұшақтарымен. 1944 жылдың қарашасында 335-ші эскадрилья RHAF және 336-шы эскадрилья RHAF келгенімен олар күшейтілді. Бұл екі эскадрилья да RAF құрамындағы грек ұшақтарынан тұрды және Грекия Корольдік әуе күштерінің алғашқы операциялық бөлімшелеріне айналды. Екеуі де Spitfire Vb истребителімен ұшты. Солтүстік Грекия азат етілген кезде Седес ашылды және 32-ші эскадрильяның жаңа орны болды. 1944 жылдың 2 желтоқсанында соғыстан кейінгі үкіметтегі EAM және ELAS партияларының рөліне байланысты туған шиеленіс демонстрацияға әкелді, оның кезінде британдық әскерлер атыс ашып, он азаматты өлтірді. Оған жауап ретінде полиция бөлімшелеріне шабуылдар жасалды, соның салдарынан RAF бөлімшелері ELAS және EAM нысаналарына, көбінесе Афина маңында операциялар жүргізді. 73-ші эскадрилья, сондай-ақ жаңадан келген 94-ші эскадрилья RAF Spitfire истребительдерін нысаналарды шабуылдау үшін пайдаланды, ал 108-ші эскадрилья жеңіл бомбалау жүргізді. 39-шы эскадрилья RAF-қа қарасты Beaufighter ұшақтарының бір тобы 108-ші эскадрильяға қосылғанда қосымша мүмкіндіктер пайда болды, олар RP 3 зымырандарымен жарақталды. Бұл өте тиімді деп есептелді және екі апта ішінде 105 нысанаға (55 ғимарат, 19 басқару пункті, 10 жабдықтау қоймасы, 2 радиостанция, 12 көлік және 7 артиллериялық бөлім) соққы берілді. 108-ші эскадрильяның ұшақтары желтоқсан айында 265 рет ұшты. 221-ші эскадрильяның ауыр бомбалаушылары негізінен Седес объектісіне жабдықты жеткізіп беруге, сондай-ақ түрлі жарнамалық парақтарды тарату және жарықтандыру миссияларына қолданылды. Екі бомбалау шабуылы жасалды (екі де түнгі уақытта). Грек Spitfire эскадрильялары шабуылдарға қатыспады, бірақ жаңадан құрылған 13-ші RHAF эскадрильясы жарнамалық парақтарды тарату операцияларына көмектесті. 1944 жылдың 19 желтоқсанында ELAS әскерлерінің Кифисиядағы, Грекиядағы одақтас штаб-пәтері орналасқан объектісіне шабуыл жасауы RAF үшін ауыр соққы болды. 2933-ші эскадрилья RAF полкі қарсылық көрсетті, бірақ көптеген британдық тұтқындарды тұтқындап, ақыры басып алынды. 221-ші эскадрилья солтүстікке қарай аттанған кезде осы қызметкерлерге азық-түлік жеткізіп берді. 1945 жылдың 7 қаңтарында Афина қауіпсіздікке қол жеткізілді және 11 қаңтарда атысты тоқтату туралы келіссөздер жүргізілді. Шайқас әлі де жалғасып жатқанда, 1945 жылдың жазында британдық истребитель эскадрильялары кері қайтарылды. Хасани RAF операцияларының орталығы болып қала берді, бірақ 252-ші эскадрилья RAF үш Douglas Boston V ұшағымен жабдықталған, 13-ші эскадрилья RAF, 18-ші эскадрилья RAF және 55-ші эскадрилья RAF келді.

Грек Корольдік Әуе күшінің құрылуы

1946 жылы грек ұшқыштары бар RAF эскадрильялары Грекия Корольдік әуе күштеріне ресми түрде берілді. Жоғарыда аталған 13, 335 және 336 эскадрильяларға қоса, түрлі көлік ұшақтарымен жабдықталған 355-эскадрилья RHAF (C-47, Avro Anson және Wellington сияқты), сондай-ақ байланыс үшін Auster AOP және басқа да қосалқы ұшақтарды пайдаланған 345, 346 және 347 ұшу топтары да кірді. Осы уақытта үкіметке қарсылық күшейіп, Грекия Демократиялық Армиясы құрылды, нәтижесінде Грекияның көптеген ауылдық аймақтарына бақылау жоғалды. Грекия Ұлттық Армиясы «Терминус» операциясын жүргізді, бірақ ол сәтсіз аяқталды. 1948 жылдың наурызында RHAF коммунистік күштер Албания мен Югославиядан көмек алу үшін құрған қону жолақтарына шабуылдар жасап, әрекетке кірісті. АҚШ-тың араласуы 1948 жылдың сәуірінде «Таң ату» операциясын бастарды, RHAF бөлімшелері оған барлығы 641 рейспен қатысты, бір Spitfire ұшағы жоғалып, тағы он ұшақ зақымдады. Dakota ұшақтары парақша тарату және жабдық жеткізу операцияларында қолданылды. Операция сәтті аяқталды, бірақ солтүстік шекаралық аймаққа қайтару халықаралық инциденттерді болдырмау үшін бес шақырымдық тоқтау сызығына байланысты RHAF тиімділігін шектеді.

RHAF-тің шабуылдық қолдауы

"Коронис" операциясы 1948 жылдың шілде айында Грамос тауларындағы жау күштеріне қарсы, No. 335 және 336 эскадрильялардың Янина және Козани қалаларынан қолдауымен басталды. Қосымша ұшақтардың ішінде AT 6 Texan және Auster ұшақтары болды. Соңғы нәтижелер тең болды, себебі үкіметке қарсы күштер шекара арқылы Албанияға шегінді. No. 337 эскадрилья RHAF Spitfire IX ұшақтарымен құрылды, бұл RHAF-қа үш Spitfire бөлімі болды. Ауыр бомбалау үшін Dakota ұшақтары әрқайсысы 500 фунтқа дейін бомба тастауға арналған тіреулермен жабдықталды. RAF deHavilland Mosquito фотобарлау ұшақтары да осы операцияда қолданылған деген хабар бар. RHAF операция барысында 3474 рет ұшып, бір Spitfire ұшағы жоғалып, тағы 22 зақымданды. 1948 жылдың қыркүйегіндегі операциялар Вици таулары аймағында жүргізілді және RHAF тарапынан қайта қолдау көрсетілді. Олар GNA бөлімдерімен жақсы ынтымақтастықпен және напалмның алғаш рет қолданылуымен ерекшеленді, бірақ ол кеңінен қолданылмады. Бұл операциялар жыл соңына дейін жалғасты, 1948 жылғы ұрыс және көліктік миссиялардың жалпы саны 8907-ге жетті, ал 12 әуеші жоғалды. Флоринадағы партизандық күштердің ірі шабуылы RHAF-тың маңызды әуе қолдауымен жеңілді. 1949 жылдың тамызы партизандық күштерге қарсы операциялардың соңғы кезеңі болды, және RHAF үкіметтік күштерді қолдауда үлкен рөл атқарды. Атап айтқанда, айдың соңғы күндері No. 336 эскадрильясы АҚШ Әскери-теңіз күштерінен сатып алынған 40 Curtiss SB2C Helldiver ұшағын пайдалануды бастады. Бұл операция оппозицияның әскери қарсылығын толыққанды жойды және соғысты тоқтату туралы келісімге қол қойылды. Тамыз айында 826 рет ұшылып, 288 тонна бомба тасталды және 1935 ракета атылды. Напалм қайта қолданылды, 114 шабуыл жасалды.

Грек азаматтық соғысының ұшақтары

Airspeed Oxford: Бұл ұшақтардың шамалы бөлігі RHAF байланыс және тасымалдау мақсатында қолданылды. Auster: Бұл кезеңде кең таралған жеңіл ұшақ, RHAF Auster-ді бақылау және байланыс ұшағы ретінде, сондай-ақ көптеген жеңіл жұмыстар үшін пайдаланды. Көпшілігі A.O.P. 6 үлгілері болды. Avro Anson: RHAF-тың күші құрылғаннан бастап азаматтық соғыстың аяқталуына дейін осы ұшақтардың бір бөлігі қолданылды. Bristol Beaufighter: Beaufighter Mark VIF (және кейбір Mark VIII) ұшақтары No. 108 эскадрильясы тарапынан Грекияға RAF-тың алғашқы қатысу кезінде пайдаланылды. Кейіннен олар No. 252 эскадрильясының Mark X Beaufighter ұшақтарымен ауыстырылды, бірақ сол кезде олар көп қолданылмады. Зымырандармен жабдықталған Beaufighter ұшақтары 1945 жылғы операциялар кезінде ерте қолдау ұшағы ретінде ерекше тиімді болды. Beaufighter No. 252 эскадрильясының қайтарылуымен өз қызметін аяқтады. Curtiss SB2C Helldiver: 1949 жылдың көктемінде RHAF АҚШ Әскери-теңіз күштерінен 48 ұшақ сатып алды. Операцияларда 42 шабуылдаушы бомбалаушы қолданылды және олар RHAF-тың ең тиімді шабуылдаушы ұшағы болып танылды, азаматтық соғыстың соңғы кезеңдерінде маңызды рөл атқарды. de Havilland Mosquito: Бұл ұшақтардың тек бірнешеуі Грекиядағы RAF бөлімшелерінде пайдаланылды, No. 55 эскадрильясы аз сандағы Mark XXVI ұшақтарын қолданды. Бірақ RAF бөлімшелерінің қайтарылуынан кейін, No. 13 эскадрильясы 1948 жылы Грекия үкіметі тапсырмасы бойынша барлау жұмыстарын жүргізгені хабарланды. Douglas Boston: Бұл жеңіл бомбалаушы 1945 жылғы белсенді операциялардың аяқталуынан 1946 жылғы RAF-тың қайтарылуына дейін Грецияда болған RAF бөлімшелерінің негізгі күші болды. Douglas C-47 Skytrain және Dakota: Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңінде одақтастардың негізгі көлігі болған Dakota RAF-пен бірге Грекияға келді және британдық күштерді жабдықтау үшін кеңінен қолданылды. Dakota Оңтүстік Африка Әуе күштерінің Грекиядағы жалғыз ұшағы болды. Көптеген ұшақтар RHAF-қа берілді, сондай-ақ АҚШ қорындағы C-47 ұшақтары да берілді. Кейбіреулері ауыр шабуылдар үшін қарапайым бомба тақталарымен жабдықталды. Hawker Hurricane: Hurricane Mark IV ұшақтарының бір бөлімі, No. 6 эскадрильясы, RAF-тың алғашқы бөлімдерімен бірге орналастырылды, бірақ қақтығысқа қатыспай тұрып қайтарылып алынды. Martin Baltimore: RHAF RAF-тан аз сандағы осы жеңіл бомбалаушы ұшақтарын сатып алып, No. 13 эскадрильясы жалпы қолдау міндеттерін орындау үшін пайдаланды. Messerschmitt Bf 109: Неміс әскерінің кетуі кезінде неміс ұшақтарының шамалы бөлігі қолға түсіріліп, No. 335 эскадрильясымен қолдау ролінде сәтті пайдаланылды. North American T-6 Texan және Harvard: Азаматтық соғыс кезінде RHAF көптеген пайдалы ұшақтарды пайдаланды. Көпшілігі АҚШ-тан алынған AT-6 үлгілері болды, бірақ RAF-тан алынған Harvard үлгілерінің бірнешеуі де сатып алынды. Олар байланыс, бақылау және жеңіл шабуылдау ұшақтары ретінде пайдалы болды және 1948 жылғы операциялар кезінде басқа грек шабуылдаушы ұшақтарының тиімділігіне үлкен үлес қосты. Supermarine Spitfire: RAF және RHAF соғыс кезіндегі операцияларында Spitfire ұшағы Mark V және Mark IX үлгілерінде кеңінен қолданылды. RHAF соғыстың соңында Mark XVI үлгілерін де ала бастады, ал RAF фотобарлау үшін Mark XI үлгілерін пайдаланды. Шабуылдау үшін көп пайдаланылған Spitfire ұшағының қашықтығы мен оқ-дәрісі жеткіліксіз болды. Сонымен қатар, ол RHAF қолданған басқа ұшақтарға қарағанда жердегі отқа осал болды. Supermarine Walrus: Адриатика теңізінде миналарды анықтау үшін осы амфибиялық ұшақтың бір бөлімі орналастырылды. Vickers Wellington: Бомбалаушы ретінде негізгі қызметін аяқтағаннан кейін, RAF жағалау командасының Wellington ұшақтары Грецияға RAF күштеріне көмектесу үшін жіберілді. Олар листовка тарату және бомбалау міндеттері сияқты бірнеше қолдау жұмыстарын орындады. Бастапқыда Mark XIII үлгісі қолданылды, бірақ кейбіреулері Mark XIV үлгісі де жеткізілді. Олардың шамалы бөлігі грек әскерінің тізіміне енді.

Корольдік әуе күштері

Корольдік әуе күштері Грекияны 1944 жылдың қыркүйегінде азат етуден бастап 1946 жылы Грекия корольдік әуе күштері (RHAF) құрылғанға дейін едәуір күшін сақтады. No. 6 эскадрилья RAF: 1944 жылдың қазан айында RAF-тің алғашқы бөлімшелерімен бірге келді, No. 6 – Грекиядағы жалғыз «Hurricane» эскадрильясы болды, бірақ 1944 жылдың қарашасында кері қайтарылды. No. 13 эскадрилья RAF: No. 18 эскадрильясымен бірге 1945 жылдың қыркүйегінен 1946 жылдың сәуіріне дейін Хассаниден «Boston V» жеңіл бомбалаушыларын пайдаланды. No. 18 эскадрилья RAF: Алынған RAF бөлімшелерін алмастыру үшін көмекші күштердің бөлігі ретінде, No. 18 1945 жылдың қыркүйегінен 1946 жылдың наурызына дейін «Boston V» жеңіл бомбалаушы ұшақтарымен Грекияда болды. No. 32 эскадрилья RAF: Бастапқыда Араксоста және Хассаниде, кейіннен Седесте орналасқан, No. 32 – 1944 жылдың қыркүйегінде келгеннен 1945 жылдың ақпанында кеткенге дейін RAF-тің негізгі истребитель эскадрильясы болды, ол «Spitfire VC» ұшағын пайдаланды. No. 38 эскадрилья RAF: Тек 1944 жылдың қазан және қараша айлары аралығында қысқа мерзімге орналастырылды, No. 38 көмекші міндеттер үшін «Wellington» ұшақтарын басқарды. No. 39 эскадрилья RAF: Толық күшімен келмей, No. 39 1944 жылдың желтоқсанында No. 108 эскадрильясына көмек көрсету үшін алты «Beaufighter VIF» ұшағын жіберді. Олар ракеталық қарулануына байланысты өте тиімді болды. No. 55 эскадрилья RAF: 1945 жылдың қыркүйегінде Грекияға жіберілген үшінші «Boston V» жеңіл бомбалаушы эскадрильясы, No. 55 1946 жылдың қарашасына дейін сақталды және «Mosquito XXVI» ұшағын да пайдаланды. No. 73 эскадрилья RAF: 1944 жылдың желтоқсанында орналастырылды және Афина маңындағы шайқаста маңызды рөл атқарды, No. 73 «Spitfire LF. IX» ұшағын пайдаланды және 1945 жылдың қаңтарында кері қайтарылды. No. 94 эскадрилья RAF: 1944 жылдың қазан айында келіп, негізінен Хассаниден ұшып, No. 94 1944 жылы Афина маңында британдық операцияларды қолдады және 1945 жылдың сәуірінде кері қайтарылды. Бұл бөлімше «Spitfire VB» және «VC» ұшақтарын пайдаланды. No. 108 эскадрилья RAF: «Beaufighter VIF» ұшақтарымен жабдықталған, No. 108 1944 жылдың қазан айынан 1945 жылдың қаңтарына дейін RAF соққы күштеріне негіз болды. No. 216 эскадрилья RAF: Грекиядағы ең белсенді бөлімшелердің бірі, «Dakota» ұшақтарымен жабдықталған RAF-тің жалғыз бөлімшесі 1944 жылдың қазанынан 1946 жылдың наурызына дейін Грецияда көбінесе көлік міндеттерін орындады. No. 221 эскадрилья RAF: «Wellington XIII» ұшақтарымен жабдықталған, Жағалау командасының бөлімшесі, No. 221 Грекиядағы RAF контингентінің алғашқы бөлігі болды және 1945 жылдың сәуірінде кеткенге дейін әртүрлі қолдау рөлдерінде жұмыс істеді. No. 252 эскадрилья RAF: No. 252 «Beaufighter X» ұшақтарымен жабдықталды. Ол 1944 жылдың қазанында келді және 1946 жылдың желтоқсанында кері қайтарылған RAF күштерінің соңғыларының бірі болды. No. 624 эскадрилья RAF: 1945 жылдың ақпан және сәуір айлары аралығында Эгей теңізінде миналарды табу үшін орналастырылған амфибиялық патрульдік және көлік бөлімшесі. No. 680 эскадрилья RAF: 1945 жылдың қаңтар және ақпан айларында орналастырылған, No. 680 «Spitfire XI» ұшақтарын әуе суретіне түсіру үшін пайдаланды.

Оңтүстік Африка әуе күштері

Оңтүстік Африка Әуе күштері Грекияға шектеулі мөлшерде орналастырылды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталуға аздай қалғанда кері қайтарылды. №40 эскадрильясы: Бұл әскери барлау бөлімінен төрт ұшқыш (лейтенант Х.Х. Дэвисон, лейтенант Р.Т. Джойнер, лейтенант Н.К. МакКаллум және лейтенант А.С. Вильерс) 1944 жылдың 9 желтоқсанында Балқан Әуе күштеріне жіберілді. Олар №318 (поляк) эскадрильясынан алынған Spitfire V ұшақтарымен ұшты. Төрт ұшақтың барлығы да дауылды ауа-райында Грекияға ұшып бара жатқанда Закинтосқа дөңгелексіз қонуға мәжбүр болды, бірақ ұшқыштар аман қалды. Жердегі грек ұшқыштарымен жабдықталған Spitfire V ұшақтарымен ұшуға бейімделген бұл бөлім 1945 жылдың 13 желтоқсанынан 5 ақпанына дейін Балқан Әуе күштерінің тікелей бақылауында Хассаниден жұмыс істеді. №44 эскадрильясы: Грекияға орналастырылған SAAF эскадрильяларының арасында толық құрамы бар жалғыз эскадрилья, №44 эскадрильясы – 1944 жылдың желтоқсанынан 1945 жылдың наурызына дейін Хассаниде жұмыс істеген Dakota IV ұшақтарымен тасымалдау тобы болды.

Грек Корольдік Әуе күштері

Корольдік Грекия әуе күштері 1946 жылы RAF-тің грек бөлімшелерінен құрылды және сол жылдың соңында ел үшін RAF-тен толыққанды міндеттерді өз мойнына алды. №13 RHAF эскадрильясы: 1944 жылдың қарашасынан 1946 жылдың қазанына дейін Хассаниде орналасқан, Балтимор және Веллингтон ұшақтарында жалпы қолдау және барлау жұмыстарын жүргізді. №335 RHAF эскадрильясы: Бастапқыда RAF құрамындағы Spitfire VB истребительдерімен құрылған, 1944 жылдың қарашасынан Хассаниден жұмыс істеді, бірақ 1945 жылға дейін жауынгерлік операциялардан шеттетілді. 1945 жылдың мамыр айында қайтарылған №94 эскадрильяның орнына жауынгерлік эскадрилья ретінде қайта құрылды. Кейіннен эскадрильяға қайта орналастырылған Bf 109 G 6, Mark IX және XVI ұшақтары қосылды. №336 RHAF эскадрильясы: Бастапқыда RAF құрамындағы Spitfire VB истребительдерімен құрылған және №335 эскадрильясымен бірдей, №94 эскадрильясы алынғанға дейін оқу-жаттығу эскадрильясы болып жұмыс істеді, содан кейін №335 эскадрильясымен бірге оның орнын басты. 1948 жылы сатып алынған Curtiss SB2C 5 Helldiver ұшағының жалғыз RHAF операторы атанды. №337 RHAF эскадрильясы: 1947 жылдың шілдесінде RHAF-тың үшінші жауынгерлік эскадрильясы ретінде құрылды, Spitfire IX (кейін XVI) истребительдерімен жабдықталды және соғыс аяқталғанға дейін оларды пайдаланды. №355 RHAF эскадрильясы: Бастапқыда Anson және Wellington ұшақтарымен жабдықталған RAF эскадрильясы, №355 RHAF-тың негізгі логистикалық эскадрильясы болды, сонымен қатар C 47 ұшақтары да қосылды. Көптеген миссиялар қолдау сипатында болса да, модификацияланған ұшақтармен бірнеше бомбалау миссиялары да орындалды.